Thủ tướng Pakistan Nawaz Sharif & ba lần lên voi xuống chó

Lý Anh

Đầu năm 2016, Mossack Fonseca, công ty luật sư ở Panama, công bố thông tin về 214.488 vụ trốn thuế ở nước ngoài liên quan đến các giới chức cao cấp của nhiều nước chấn động toàn cầu, thường gọi là “Hồ sơ Panama”. Trong số các giới chức cao cấp nói trên có Thủ tướng Pakistan Nawaz Sharif, con trai và con gái của ông ta.
Ông Sharif và con cái có nhiều tài sản ở ngoại quốc nhưng không khai báo, ngày 28/07/2017, Tòa án Tối cao Pakistan buộc ông phải từ bỏ chức vụ thủ tướng Pakistan, đồng thời giao cho Đội điều tra (Joint Investigation Team – JIT) do Tòa án Tối cao Pakistan thành lập để điều tra vụ việc này. Nếu đúng, ông Sharif phạm tội hình sự, có thể vào “nhà mát” ngồi bóc lịch. Đây không phải là lần đầu tiên ông bị phế truất. Trong 27 năm qua (1990 -2017), ông từng được bầu làm thủ tướng Pakistan 3 lần, lần nào cũng chưa hết nhiệm kỳ đã bị từ nhiệm. Đúng là “lên voi xuống chó”!
Ba lần lên voi xuống chó
Trong các số báo The Wall Street Journal ra vào trung và hạ tuần tháng 07/2017, đăng một loại bài của các ký giả Saeed Shah, Qasim Nauman… nói về cuộc điều tra tài sản của Thủ tướng Nawaz Sharif cùng con trai, con gái ông ta. Đồng thời đánh giá tình hình chính trường Pakistan sau khi ông bị phế truất. Ngày 17/07/2017, Tòa án tối cao Pakistan mở cuộc điều trần chất vấn Thủ tướng Nawaz Sharif khi kê khai tài sản không khai báo sự thật, làm giấy tờ giả che giấu những tòa cao ốc ở Luân Đôn để trốn thuế. Những người tham dự điều trần còn cáo buộc các con ông Sharif không có thu nhập, nhưng tiêu xài quá xa hoa. Số tiền đó ở đâu ra?
Đây là cuộc điều trần liên quan đến sinh mệnh chính trị của Thủ tướng Nawz Sharif. Sau khi JIT có kết luận về hành động tham nhũng của ông và các con, Tòa án Tối cao Pakistan ra quyết định yêu cầu ông từ chức. Không những thế, còn có thể truy tố ông ra trước tòa hình sự vì tội tham nhũng.
Các cáo buộc tội tham nhũng của gia đình ông Nawaz Sharif và con trai, con gái bắt nguồn từ Hồ sơ Panama gửi cho báo chí đầu năm 2016. Hồ sơ này vạch trần số tài sản ở nước ngoài của nhiều chính khách, nhà thầu và một số nhân vật nổi tiếng trên thế giới.
Trong số tài sản ông Nawz Sharif che giấu bị công ty luật Mossack Fonseca nêu ra, có 4 tòa cao ốc ở khu Mayfair, Luân Đôn, Anh Quốc, thuộc về 3 người con của ông là Hassan, Hussain và Maryam. Ba người này được coi là người thừa kế của ông Nawaz Sharif.
Theo kết luận của JIT, con gái ông là Maryam, từng thành lập quỹ tín thác giả về mấy tòa cao ốc này. Sổ sách ghi chép năm 2006 cho thấy, cô là thành viên duy nhất của quỹ tín thác, nhưng không phải là chủ 2 công ty nước ngoài đã mua các tòa cao ốc này.
Tuy nhiên, Marryam quả quyết rằng, cô không làm gì sai phạm. Trong khi đó, báo cáo của JIT lại khẳng định: Có thể ông Sharif là chủ thật của những tòa cao ốc ở Luân Đôn. Báo cáo kết luận: Thủ tướng Nawaz Sharif đã không khai báo thật sự về số tài sản ở nước ngoài. Họ cáo buộc gia đình ông sống quá giàu sang, che giấu tài sản, làm giả giấy tờ và gian dối khi khai báo.
Ông Sharif phân bua, những tòa cao ốc đó các con ông được tặng trong một vụ làm ăn hàng chục năm trước giữa cha ông với một ông hoàng xứ Qatar. Ông không phải là người nhận quà, cũng không có chứng cứ gì nói, trong thời gian ông làm thủ tướng Pakistan trước đây và bây giờ, gia đình ông “rửa tiền” hoặc “xơi lại quả”.
Sau khi xem xét, JIT tuyên bố, lá thư do hoàng thân Qatar gửi cha ông Sharif là thư giả. Tòa án Tối cao Pakistan tỏ ra thất vọng về việc ông Sharif không thể cung cấp nguồn gốc tiền mua những tòa cao ốc ở Luân Đôn.
Ngày 13/07, JIT công bố kết quả điều tra về gia đình ông Sharif khiến nhiều người phẫn nộ. Các đảng đối lập ra tuyên bố yêu cầu ông từ chức và đề cử thủ tướng Pakistan mới.
Ông Sharif phủ nhận các cáo buộc, gọi báo cáo của JIT là “chứng cớ giả định, kết án vu khống”. Các trợ lý của ông Nawaz Sharif cũng nói, Thủ tướng sẽ tiếp tục chống lại các cáo buộc này.
Ông Nawz Sharif cũng bác bỏ yêu cầu của phe đối lập đòi ông từ chức, đồng thời tuyên bố, bất luận thế nào, ông vẫn là thủ tướng Pakistan cho đến hết nhiệm kỳ vào năm 2018. Ngày 13/07, trong một cuộc họp nội các, ông nói: “Không lẽ tôi phải từ chức vì một bọn âm mưu chống dân chủ? Chúng ta không cho phép tiến trình phát triển và sự tiến bộ của nước Pakistan đi chệch hướng. Trước kia, đất nước chúng ta đã phải trả giá quá đắt vì những trò mạo hiểm. Phải chấm dứt điều đó”.
Thủ tướng Sharif cảnh báo: Những thành tựu do chính phủ ông đạt được như kinh tế ngày càng tăng trưởng, xây dựng thêm nhiều công trình cơ sở, ngăn chặn bọn khủng bố… đang bị phe đối lập phá hỏng.
Liên minh Hồi giáo Pakistan-Nawaz (Pakistan Muslim League – Nawaz – PML – N) của ông cũng thắc mắc tại sao các chính khách, tướng lĩnh và quan tòa không bị chất vấn chuyện tham nhũng, chỉ nhằm vào ông Nawaz Sharif?
Ngày 28/7, sau khi Tòa án Tối cao Pakistan tuyên bố ông Nawaz Sharif không đủ tư cách làm thủ tướng do liên quan tới các cáo buộc tham nhũng trong một thời gian dài, ông đã từ chức. Tòa án Tối cao còn yêu cầu JIT điều tra thêm về các cáo buộc liên quan đến ông.
Quyết định của Tòa án Tối cao Pakistan kết thúc nhiệm kỳ thứ 3 của ông Nawaz Sharif gần 1 năm trước khi diễn ra cuộc tổng tuyển cử tại nước này vào năm 2018. Nếu không phải từ chức, ông Nawaz Sharif sẽ là vị thủ tướng Pakistan đầu tiên kết thúc nhiệm kỳ 5 năm. Như vậy là, từ xưa đến nay, Pakistan chưa có vị thủ tướng nào làm trọn nhiệm kỳ 5 năm theo hiến pháp quy định.
Trước đó, ông từng hai lần “lên voi xuống chó”. Lần thứ nhất, năm 1993, ông bị Tổng thống Pakistan sa thải vì cáo buộc nhận hối lộ khi đang ở nhiệm kỳ thủ tướng đầu tiên. Năm 1999, ông lại mất quyền thủ tướng nhiệm kỳ thứ 2 do quân đội Pakistan đảo chính.
Đây cũng là lần thứ hai trong lịch sử 70 năm của Pakistan, Tòa án Tối cao nước này phế truất một thủ tướng đương nhiệm. Năm 2012, thủ tướng khi đó là ông Yousaf Raza Gilani từng bị Tòa án Tối cao phế truất vì tội coi thường tòa án, từ chối yêu cầu nhà chức trách Thụy Sĩ mở lại điều tra các cáo buộc tham nhũng của cựu Tổng thống Asif Ali Zardari.
Chính trường Pakistan sau ngày Nawaz Sharif từ chức
Theo các bài bình luận đăng trên các số báo The Wall Street Journal phát hành vào thượng và trung tuần tháng 07/2017, nhiều nhà nghiên cứu, học giả đã đưa ra một số nhận định liên quan đến chính trường Pakistan sau khi ông Nawz Sharif phải từ chức.
Giáo sư Hassan Askari Rizvi, nhà khoa học chính trị, đồng thời là nhà phân tích quân sự, hiện đang là giáo sư danh dự khoa học chính trị tại Đại học Punjab, Lahore, Pakistan, nhận định: Dù ông Nawz Sharif bị Tòa án Tối cao phế truất, chính phủ Pakistan vẫn không bị xáo trộn nhiều. Bởi vì Liên minh cầm quyền PML-N vẫn chiếm đa số trong Quốc Hội. Các đảng đối lập muốn tổ chức bầu cử sớm cũng không được, vì PML-N vẫn giữ kế hoạch bầu cử theo đúng lịch trình cũ.
Giáo sư Hassan Askari Rizvi cho rằng, Nawaz Sharif từ chức sẽ ảnh hưởng đến các chính sách đối nội và đối ngoại ông đang theo đuổi. Tuy nhiên, sau khi ông Nawaz Sharif từ chức, Quốc hội do Liên Minh Hồi giáo Pakistan (PML-N) cầm quyền cử em trai ông là Shahbaz Sharif lên làm thủ tướng, sẽ đảm bảo việc tiếp nối các chính sách đối nội và đối ngoại của ông, kể cả cuộc chiến chống khủng bố. Với thế đa số PML-N đang nắm giữ trong Quốc hội, khi ông Shahbaz Sharif lên làm thủ tướng Pakistan, sẽ không vấp phải thách thức lớn nào từ phía các đảng phái đối lập.
Tuy nhiên, cựu thượng nghị sĩ, ông Arasiab Khattak, một chính trị gia cánh tả, hiện đang đại diện cho tỉnh Khyber-Pakhtunkhwa trong Thượng viện Pakistan, lại cho rằng, quyết định bãi nhiệm thủ tướng là điều đáng tiếc bởi nó đã khiến hệ thống chính trị bị gián đoạn và có nguy cơ dẫn tới bất ổn. Với thế đa số tại Quốc hội và sự ủng hộ mạnh mẽ của các cử tri ở Punjab, anh em nhà Sharif chắc chắn sẽ không từ bỏ và càng củng cố hơn quyền lực chính trị của mình.
Hãng thông tấn AFP nhận định: Thủ tướng Nawaz Sharif phải từ chức để lại một lỗ hổng quyền lực lớn trong việc lãnh đạo tại Pakistan. Tuy nhiên, xét về lâu dài, không có gì bất ổn.
Ai là Thủ tướng mới của Pakistan?
Ngày 29/07, PML-N chỉ định ông Shahbaz Sharif, Thủ hiến bang Punjab, làm thủ tướng mới của Pakistan kế nhiệm ông Nawaz Sharif. Tuy nhiên, theo luật của Pakistan, thủ tướng phải là một nghị sĩ Quốc hội, hiện tại ông Shehbaz Sharif không phải là nghị sĩ Quốc hội, bởi vậy, việc đầu tiên là ông phải ra tranh cử trở thành một nghị sĩ, mới được Quốc hội phê chuẩn trở thành Thủ tướng. Để lấp vào lỗ trống này, PML-N cử ông ông Abbasi, 58 tuổi, giữ chức Thủ tướng lâm thời cho đến khi ông Shehbaz Sharif chính thức được bầu làm thủ tướng mới.
Ngày 01/08, Quốc hội Pakistan đã nhóm họp và bầu ông Shahid Khaqan Abbasi thuộc PML-N lên làm thủ tướng lâm thời của nước này.
Sau khi bầu, ông Sardar Ayaz Sadiq, Chủ tịch Quốc hội Pakistan tuyên bố, ông Abbasi nhận được 221/342 phiếu của các nghị sĩ Quốc hội. Ông Abbasi đã tuyên thệ nhậm chức ngay trong ngày 01/08/2017.
Ông Shahid Khaqan Abbasi, cựu Bộ trưởng Dầu khí Pakistan, là người trung thành với cựu Thủ tướng Sharif. Trước khi tham gia chính trường và được bầu làm nghị sĩ Quốc hội, ông từng làm việc tại Hoa Kỳ và Saudi Arabia với tư cách là một kỹ sư điện.
Hiện chưa rõ khi nào cuộc bỏ phiếu bầu ông Shehbaz Sharif trở thành nghị viên Quốc hội Pakistan diễn ra, tuy nhiên báo chí Pakistan cho rằng, nhiệm kỳ làm thủ tướng lâm thời của ông Abbasi chỉ có thể kéo dài khoảng 45 ngày.
Lý Anh

More Stories...