THREE CALIFORNIAS

Nguyễn Thơ Sinh

 

Đọc hai chữ “Baja California”, nếu không suy nghĩ gì thêm nhiều, trực giác đầu tiên của bạn là gì? Tiết lộ một chút, baja tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là thấp. Vậy Baja California có nghĩa California Hạ để phân biệt với California Thượng. Nếu bạn nghĩ vậy, phán đoán của bạn không tệ chút nào. Vâng Baja California là tên của một tiểu bang chính thức của nước Mễ.

Nếu nhàn tản, mày mò thêm chút nữa, bạn sẽ thấy Baja California có nhiều thông tin thú vị. Lên Google tìm kiếm, Baja California là một tiểu bang của Mễ nằm tại Bán đảo Baja California giáp ranh với California của Mỹ. Nơi đây địa hình đất đai bao gồm núi cao, và biển nhìn ra Thái Bình Dương như một vành đai ôm gọn Vịnh California. Nơi đây có Thành phố Tijuana nổi tiếng nhịp sống về đêm, tấp nập những địa chỉ mua sắm, và thị trấn Rosarito nổi tiếng những bãi biển đầy cát trắng.

Đó là chuyện Baja California của Mễ, sát Mỹ, mong thay chút kiến thức mọn này sẽ mua vui cho bạn đọc dăm ba phút. Còn câu chuyện thực của California, tiểu bang lớn nhất của Mỹ gần đây đang xôn xao đang có tin rục rịch (trưng cầu dân ý) xem California có nên bị đập vỡ ra thành ba mảnh.

Không hẳn là chuyện “lành làm gáo, mẻ làm muôi”, song California mà bị chia thành ba mảnh sẽ ảnh hưởng đến nhiều người. Bất động sản sẽ khác đi. Các hệ thống công cộng sẽ thay đổi. Con người sẽ thay đổi. Lịch sử sẽ khác. California không còn là California nữa. Nước Mỹ cũng không còn là nước Mỹ như trước nữa. Tóm lại, rất nhiều cái sẽ đổi thay.

Có người cười khẩy, đây chẳng phải lần đầu tiên California rục rịch trưng cầu dân ý đòi chia tam chia tứ. Năm 1992 nó đã từng bị hăm dọa chặt ra làm ba khúc. Thậm chí có ý kiến cho rằng nó nên chặt thành sáu mảnh. Nếu so sánh với chặt thịt, nhất định khó tránh cảnh có miếng nạc, miếng xương, bởi bản đồ phân bổ tài nguyên và tài sản một khi được vẽ ra, người giàu sẽ muốn gom lại thành nhóm riêng, gạt nhóm người nghèo thấp cổ bé miệng ra. Trò đời là vậy, người giàu đời nào muốn dây vào thành phần kém may mắn, đại khái: Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã.

Nếu bị chặt ra làm ba khúc, tạm giả định như thế, Sacramento sẽ không còn là thủ phủ của một tiểu bang hùng mạnh. Nên biết, đứng riêng rẽ, kinh tế California đủ mạnh xếp hạng thứ 6 trên thế giới (năm 2016). Nhân đây xin nhắc thêm, Hoa Kỳ đứng đầu (với 17.95 ngàn tỷ Mỹ kim), kế đến là Trung Quốc với 10.98 tỷ Mỹ kim. Nhật đứng hàng thứ ba. Đức xếp hạng tư. Vương quốc Anh chiếm ngôi thứ năm. Kế đến là California (với nền kinh tế 2.6 ngàn tỷ Mỹ kim). Pháp oai phong là thế cũng chỉ ngoi lên hàng thứ bảy, sau California. Ấn Độ là nước đông dân thứ 2 trên hành tinh xếp hạng tám. Ý xếp hạng chín…

Thông tin mới nhất cho biết ý định chặt California thành ba khúc đã vượt qua rào cản đầu tiên. Nếu trót lọt, ta sẽ có ba California mới: Bắc California – California – và Nam California. Một cuộc trưng cầu dân ý được tung ra thu thập lá phiếu giữ California lại hay chặt nó ra làm ba mảnh trong mùa phiếu 2018. Chẳng rõ đây có phải chuyện tốt cho California, hay thuần túy bứt dây động rừng, nước Mỹ sẽ bị ảnh hưởng không ít nếu như California tan vỡ. Nhiều người nín thở quan sát sự kiện nóng hổi này.

Nhớ lại cuộc trưng cầu dân ý Brexit (thông qua bầu cử) xem Anh nên ở lại hay tách khỏi Liên hiệp Châu Âu từng là cuộc chạy đua khít khao. Một kết quả khiến nhiều người sững sờ. Vâng. Bạn còn nhớ đến vụ Brexit đình đám hồi tháng 06 năm 2016 chứ? Kết quả của nó khiến không ít bật khóc. Nhiều người khác vui sướng lộ ra mặt. Nước Anh đi vào một trang sử mới. Tốt hay xấu hiện vẫn chưa ai biết rõ bởi các khâu thủ tục hành chính rườm rà vẫn đang trong giai đoạn đàm phán, thương nghị.

Có nỗi buồn nào thấm thía cho bằng nỗi buồn tan nhà, nát cửa. California bị đập vỡ ra làm ba mảnh. Tuy không quá bẽ bàng trong bối cảnh cửa tan nhà nát, song ít nhiều gì nó vẫn để lại những nỗi buồn cho người trong cuộc. Lá cờ có hình con gấu sẽ được một trong California mới nào giữ lại? Còn hai California mới cờ quạt sẽ thiết kế sao đây? Sẽ có thêm hai thủ phủ mới chứ. Thượng viện Mỹ sẽ không thuần túy là 50 ghế mà phải là 54 ghế (hai ghế mới dành cho hai tiểu bang mới). Lung tung lắm. California nào của Đảng Dân chủ? California nào của Đảng Cộng Hòa? California nào sẽ vẫn còn quyến rũ với câu hát quan họ hải ngoại “Cali đi dễ khó về”? California nào còn đọng lại tâm tưởng ngọt ngào trong lòng người Việt tỵ nạn? Quận Cam có còn là Quận Cam một thuở khi San Diego và San Francisco không còn “môi hở răng lạnh” với Santa Ana nữa?

Nguyễn Thơ Sinh

Tin tức khác...