Thổ Nhĩ Kỳ tăng ảnh hưởng ở Trung Đông

Việc lực lượng đối lập do Thổ Nhĩ Kỳ hậu thuẫn lật đổ chính phủ Syria giúp Ankara tăng ảnh hưởng ở Trung Đông.

Hayat Tahrir al-Sham (HTS), lực lượng dẫn đầu liên minh vũ trang do Thổ Nhĩ Kỳ hậu thuẫn chống chính phủ Syria, ngày 8/12 tiến vào kiểm soát thủ đô Damascus, chấm dứt 24 năm cầm quyền của Tổng thống Bashar al-Assad.

Giới quan sát cho rằng diễn biến sẽ giúp Thổ Nhĩ Kỳ gia tăng đáng kể quyền lực mềm tại khu vực, trong lúc Nga đang bận rộn với cuộc chiến ở Ukraine, còn nhóm vũ trang Hezbollah ở Lebanon và Iran dành nguồn lực đối phó Israel. Mỹ cũng đang trong tiến trình chuyển giao quyền lực cho chính phủ Donald Trump.

Thổ Nhĩ Kỳ có biên giới chung hơn 900 km với Syria và quan hệ giữa ông Erdogan với ông Assad từng rất tốt đẹp trong những năm 2000. Tuy nhiên, khi phong trào “Mùa xuân Arab” bùng phát tại Syria tháng 3/2011, ông Erdogan đã khuyên Tổng thống Assad từ chức theo yêu cầu của người biểu tình.

Ông Assad đã thẳng thừng bác bỏ đề xuất này và trấn áp mạnh tay phong trào nổi dậy, châm ngòi cho cuộc nội chiến đẫm máu, đồng thời khiến quan hệ với Thổ Nhĩ Kỳ xấu đi nhanh chóng.

Tổng thống Erdogan công khai tuyên bố ủng hộ các nhóm đối lập lật đổ ông Assad, trong đó có HTS và Quân đội Quốc gia Syria (SNA). Thổ Nhĩ Kỳ khi đó đã dồn nhiều nguồn lực đào tạo, cung cấp tài chính, vũ khí cho các nhóm nổi dậy, giúp họ giành lợi thế trước quân đội chính phủ Syria.

“Ảnh hưởng từ Thổ Nhĩ Kỳ đã bộc lộ rõ ràng ngay từ đầu”, Khaled Khoja, cựu chủ tịch Liên minh quốc gia các lực lượng đối lập Syria, nói với Middle East Eye. Theo ông Khoja, vai trò của Thổ Nhĩ Kỳ “mang tính then chốt” trong chiến dịch tấn công của HTS.

Theo viện chính sách Atlantic Council, trụ sở Mỹ, Thổ Nhĩ Kỳ trong nhiều năm qua đã tiếp nhận hàng triệu người Syria chạy sang nước này tị nạn.

Thổ Nhĩ Kỳ cũng có thêm đòn bẩy đáng kể về mặt ngoại giao, sử dụng tình hình Syria hiện tại để thương lượng hiệu quả hơn với Nga và Iran, thậm chí là chính phủ Tổng thống tân cử Mỹ Donald Trump.