Thấy gì ở Thượng đỉnh Nga – Bắc Hàn?

Lý Anh

Ngày 19/04, Dmitry Peskov, phát ngôn viên Điện Kremlin cho biết, hạ tuần tháng 04/2019 diễn ra hội nghị Thượng đỉnh Nga Triều tại Vladivostok.
Cùng ngày, Hãng Thông tấn Trung ương Bắc Hàn (KCNA) đưa tin, Kim Jong-un đã gửi thư cho Tổng thống Putin, cam kết nỗ lực tăng cường quan hệ song phương.Trong thư gửi Tổng thống Putin ngày 18/04, Kim Jong-un viết: “Tôi sẵn sàng hợp tác chặt chẽ với ngài nhằm phát triển mối quan hệ hữu nghị giữa Bắc Hàn và Cộng hòa Nga một cách nhất quán và xây dựng phù hợp với đòi hỏi của kỷ nguyên mới, nhằm bảo vệ hòa bình và an ninh thế giới” …
Hội nghị Thượng đỉnh giữa Kim Jong-un và Vladimir Putin diễn ra trong 2 ngày 24 và 25/04/2019 tại Đại học Liên bang Viễn Đông ở đảo Russky, Vladivostok.
Kim Jong-un đến Vladivostok
Theo tờ Chosun Ilbo (Đại Hàn), ngày 23/04, Kim Jong-un lên đoàn tàu bọc thép tới Vladivostok. Quãng đường dài 700km từ Bình Nhưỡng đến Vladivostok chạy khoảng từ 10 đến 15 giờ.
Sáng 24/04 , đoàn tàu bọc thép chở Kim Jong-un đi qua biên giới Nga – Triều, dừng chân tại Khasan, nơi có nhà lưu niệm xây năm 1986 nhân chuyến thăm Liên Xô của ông nội Kim Jong-un là Kim Nhật Thành, cố lãnh tụ Bắc Hàn. Sau đó, đoàn tàu sẽ đến thành phố Ussuriysk, chuyển sang tuyến đường sắt xuyên Siberia tới thành phố Vladivostok, nơi tổ chức hội nghị Thượng đỉnh Nga – Triều.
Ngày 25/04, Tổng thống Vladimir Putin và Chủ tịch Kim Jong Un đã gặp nhau lần đầu tiên tại thành phố cảng Vladivostok, đánh dấu bước tiến mới trong quan hệ Nga –Bắc Hàn.
Theo Daily Mail, đây là cuộc gặp đầu tiên của Chủ tịch Kim với Tổng thống Nga Putin. Dư luận cho là, Kim Jong-un muốn tìm kiếm sự ủng hộ của Putin trong đàm phán nguyên tử Mỹ-Bắc Hàn đang có dấu hiệu bế tắc.
Trong tuyên bố trước thềm hội nghị thượng đỉnh, Kim và Putin đều mong muốn tăng cường hơn nữa mối quan hệ lịch sử. Kim Jong-un nói: “Tôi nghĩ đây sẽ là cuộc gặp rất có ý nghĩa trong việc phát triển quan hệ hai nước, vốn đã có bề dày lịch sử và ngày càng trở nên ổn định. Trong bối cảnh thế giới tập trung vào tình hình Bán đảo Triều Tiên, tôi nghĩ đây sẽ là cuộc đối thoại có ý nghĩa”.
Putin nói với Kim rằng, Cộng hòa Nga ủng hộ tiến trình hạ nhiệt căng thẳng trên Bán đảo Triều Tiên và muốn thúc đẩy kinh tế. Putin nói: “Tôi tin rằng, chuyến thăm của ngài giúp chúng ta hiểu nhau hơn về cách giải quyết vấn đề Bán đảo Triều Tiên. Nga có thể làm gì để hỗ trợ tiến trình này. Về quan hệ song phương, chúng ta vẫn còn rất nhiều cơ hội phát triển kinh tế”.
Hai nhà lãnh đạo Cộng hòa Nga và Bắc Hàn đã có cuộc gặp riêng tại Đại học liên bang Viễn Đông trên đảo Russky, mở màn cho hội nghị Thượng đỉnh với sự tham gia của quan chức hai nước.
Theo hãng thông tấn TASS, cuộc thảo luận giữa hai nhà lãnh đạo và quan chức 2 nước diễn ra hơn 3 tiếng đồng hồ. Sau đó, hai vị cùng tham dự buổi tiếp đón chính thức và dùng bữa tối.
Trong cuộc gặp mặt, Tổng thống Putin nói Nga sẵn sàng giúp Bắc Hàn phá vỡ bế tắc về chương trình vũ khí nguyên tử. Trong khi đó Kim Jong – un cho biết cuộc gặp mặt vô cùng ý nghĩa. Hai nhà lãnh đạo không công bố bất kỳ thỏa thuận chung nào. Tuy nhiên, giọng điệu thân thiện giữa hai bên là điều khác biệt so với Thượng đỉnh Mỹ – Triều hồi tháng 02/2019 tại Hà Nội.
Trong cuộc gặp thượng đỉnh đầu tiên, Putin và Kim Jong-un đã tặng nhau những thanh kiếm nghi lễ và kỷ niệm chương ghi rõ lời chào mừng bằng hai thứ tiếng Nga và Triều Tiên.
Kim Jong – un nói “ý đồ xấu” của Mỹ
Truyền thông Bắc Hàn đưa tin, khi gặp Tổng thống Putin, Kim Jong-un nhắc đến việc Mỹ có “ý đồ xấu” tại hội nghị Thượng đỉnh Mỹ – Triều lần hai ở Hà Nội.
Kim Jong-un cảnh báo: “Tình hình bán đảo Triều Tiên đang lâm vào bế tắc và đã chạm mức giới hạn, có thể quay lại trạng thái ban đầu trong bối cảnh Hoa Kỳ có hành động xấu tại hội nghị Thượng đỉnh Mỹ – Triều lần hai. Hòa bình và an ninh trên Bán đảo Triều Tiên hoàn toàn phụ thuộc vào thái độ của Mỹ trong tương lai. Bắc Hàn sẵn sàng chuẩn bị đối phó với mọi tình huống có thể xảy ra”.
Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ -Triều lần hai kết thúc mà không đạt được thỏa thuận. Bắc Hàn đề nghị Mỹ dỡ bỏ một số lệnh trừng phạt để đổi lấy phi nguyên tử hóa, Mỹ lại muốn Bắc Hàn phải phi nguyên tử hóa toàn diện trước khi dỡ bỏ lệnh trừng phạt.
Tuyên bố của Kim Jong-un đưa ra một tuần sau khi Bình Nhưỡng yêu cầu loại Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo khỏi các cuộc đàm phán phi nguyên tử. Bắc Hàn cáo buộc Ngoại trưởng Hoa Kỳ tìm cách cản trở tiến trình đối thoại giữa nguyên thủ hai nước.
Về phần mình, Tổng thống Putin nói Moscow ủng hộ nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng và ngăn chặn mọi xung đột nguyên tử trên Bán đảo Triều Tiên. Ông nhấn mạnh: “Bắc Hàn phải được đảm bảo an ninh, đảm bảo chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ. Chúng ta cần phải trở về thời kỳ mà luật pháp quốc tế quyết định tình hình trên thế giới, chứ không phải tuân theo luật pháp của kẻ mạnh”.
Phát biểu với truyền thông sau hội nghị, Putin cho biết sẽ truyền đạt kết quả của cuộc đối thoại tới các lãnh đạo thế giới khác.
Sau hội nghị Thượng đỉnh Nga – Triều, Putin tham dự một hội nghị Thượng đỉnh khác tại Bắc Kinh. Ông cho biết sẽ thảo luận về kết quả Hội nghị Thượng đỉnh Nga – Triều với các lãnh đạo Trung Quốc. Ông nói: “Ngày mai tôi sẽ thảo luận với các lãnh đạo Trung Quốc tại Bắc Kinh. Chúng tôi cũng thảo luận thẳng thắn và cởi mở về cuộc gặp hôm nay với lãnh đạo Mỹ. Không có gì cần phải giữ bí mật. Lập trường của nước Nga là luôn minh bạch, không có thuyết âm mưu”.
Tổng thống Putin còn cho biết: “Đích thân ông Kim Jong-un đã yêu cầu chúng tôi thông báo lại với phía Mỹ về lập trường của ông ấy đối với những vấn đề liên quan đến diễn biến trên Bán đảo Triều Tiên và trong khu vực”.
Đài truyền hình Hoa Kỳ CNN nhận định, một trong những thông điệp chính của Điện Kremlin sau hội nghị Thượng đỉnh Nga – Triều là: Nếu Hoa Thịnh Đốn muốn giải quyết vấn đề thông qua đối thoại, điều quan trọng là phải nói chuyện với Putin.
Bình luận của truyền thông và học giả
Trong một bài báo viết về kết quả hội nghị Thượng đỉnh Nga – Triều đăng trên tờ Washington Post, tác giả bài báo bình luận: Đối với Kim Jong-un, gặp Tổng thống Putin là bước đi tiếp tục hòa nhập vào chính trường quốc tế sau nhiều năm khép kín. Hội nghị Thượng đỉnh Nga -Triều sẽ giúp củng cố uy tín của ông Kim trên trường quốc tế, một lần nữa chứng minh cho người dân Bắc Hàn thấy lãnh đạo của họ luôn được chào đón bởi nguyên thủ nhiều quốc gia trên thế giới.
Hội nghị Thượng đỉnh Nga – Triều cũng giúp Bắc Hàn nhận được sự ủng hộ từ một thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, vốn có thể phủ quyết bất cứ đề xuất nào của Hoa Thịnh Đốn đối với việc áp đặt lệnh trừng phạt mới đối với Bình Nhưỡng. Thậm chí có hy vọng mong manh rằng, Nga sẽ thuyết phục Mỹ bớt cứng rắn hơn hoặc Trung Quốc linh hoạt hơn trong thực thi các biện pháp trừng phạt.
Đây cũng là cơ hội để Kim Jong-un gửi thông điệp tới Hoa Thịnh Đốn và Bắc Kinh rằng, ông còn có các lựa chọn khác.
Washington Post dẫn lời David Kim, nhà phân tích tại Trung tâm Stimson ở Hoa Thịnh Đốn nói: “Kim Jong-un không muốn đặt tất cả trứng vào giỏ của Trung Quốc vì Bắc Hàn phải phụ thuộc về mặt kinh tế vào Trung Quốc. Càng ở dưới cái bóng của Trung Quốc thì họ càng muốn thoát khỏi nó”.
Andrei Lankov – nhà nghiên cứu về Bắc Hàn của Nga, hiện là giáo sư giảng dạy tại Đại học Quốc Dân, Hán Thành, nhấn mạnh: Thông qua chuyến thăm Nga, ông Kim Jong-un muốn chứng minh cho Hoa Thịnh Đốn thấy Bình Nhưỡng không bị cô lập nếu các vấn đề nước này đang phải đối mặt không giải quyết được với Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump. Hai nhà lãnh đạo Nga -Triều có thể thảo luận cách thức nhằm giảm nhẹ sự trừng phạt của Liên Hợp Quốc đối với Bắc Hàn hay những sự hỗ trợ khác về kinh tế.
Bên cạnh đó, ông Kim cũng muốn ngầm gửi tín hiệu cho Chủ tịch Tập Cận Bình rằng, ngoài Trung Quốc, ông còn có những người bạn khác. Thời gian gần đây, quan hệ Trung -Triều đã được cải thiện đáng kể, song hai bên vẫn còn có nhiều hoài nghi.
Đối với Tổng thống Putin, Hội nghị Thượng đỉnh Nga -Triều sẽ cho thế giới thấy ông đã đưa Nga trở lại địa vị một cường quốc ngoại giao toàn cầu và quan trọng hơn, đây giống như một thông điệp rằng, Nga không muốn và cũng không thể “đứng ngoài” tiến trình phi nguyên tử hóa Bán đảo Triều Tiên.
Moscow muốn mình được lắng nghe trong vấn đề nguyên tử ở Đông Bắc Á và muốn tham gia định hướng của Bắc Hàn trong thời gian tới. Giáo sư Andrei Lankov nói: “Mục đích chính của Nga là muốn nhắc nhở các bên liên quan khác rằng, nước này vẫn có ảnh hưởng tiềm tàng về kinh tế và chính trị trong khu vực. Moscow cần quay trở lại với tình hình trên Bán đảo Triều Tiên”.
Trong khi đó, hãng thông tấn CNBC dẫn lời nhà phân tích Anthony Rinna thuộc Viện Nghiên cứu Châu Á-Thái Bình Dương thuộc Đại học Nottingham, Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland, cho hay: Từ 2003 đến 2008, Nga vốn là một thành viên trên bàn đàm phán sáu bên về vấn đề nguyên tử ở Bán đảo Triều Tiên. Mặc dù Nga không thể đơn phương giải quyết cuộc khủng hoảng trên Bán đảo Triều Tiên, nhưng sẽ tạo ra một số đòn bẩy nhất định nhằm đẩy nhanh tiến trình phi nguyên tử hóa. Giờ đây, một lần nữa Moscow có cơ hội thúc đẩy vai trò của mình tại khu vực Đông Bắc Á, để chứng minh Trung Quốc không phải là quốc gia duy nhất có ảnh hưởng với Bắc Hàn. Đồng thời cảnh tỉnh và nhắc nhở Đại Hàn, nếu Hán Thành không nắm bắt cơ hội này thì Bình Nhưỡng sẽ thế chỗ với những lợi ích to lớn về ngoại giao và kinh tế.
Khẳng định tầm ảnh hưởng đối với vấn đề phi nguyên tử hóa ở Bán đảo Triều Tiên cũng có thể tạo cho Nga lợi thế nhất định trước phương Tây khi nước này muốn mở rộng vai trò trong giải quyết xung đột tại Syria, Ukraine hay đương đầu với cáo buộc can thiệp bầu cử Mỹ.
Ngoài chính trị, kinh tế cũng là lý do khiến Nga quan tâm tới Bắc Hàn. Dư luận cho rằng: “Mục đích chính của Nga trong quan hệ với Bắc Hàn vẫn là mong muốn phát triển và đảm bảo an ninh cho vùng Viễn Đông nước này. Nga xem vị trí địa lý tiếp giáp giữa Nga với Bắc Hàn là con đường tiến ra thị trường toàn cầu rộng lớn hơn” …
Lý Anh

Tin tức khác...