Sống với lão thử…

Phan

1.
Ngày xuân xa xứ, nhớ về cố hương trong ký ức mịt mù như sương mờ tuyết lạnh xứ người. Lần theo văn hóa Việt, tổ tiên ta sống với ruộng bậc thang ở miền cao, cây lúa nước ở miền xuôi, thì ở đâu có lúa là ở đó có chuột. Mô hình làng xã của ông bà ta đã không ngừng cùng nhau diệt chuột để bảo toàn lương thực, nhưng cuộc chiến ấy vẫn không thắng nổi loài chuột, bằng chứng là lão vẫn sống tới hôm nay. Con người có bộ óc siêu việt nên có ngôn ngữ, phát triển thành văn hoá mỗi dân tộc; ngôn ngữ là phương tiện truyền tải và lưu truyền văn hoá, tinh hoa tích lũy được cho đời sau… nên kẻ thù không đội trời chung của tổ tiên ta đã đi thẳng vào văn hóa Việt như lời cảnh tỉnh của tiền nhân cho con cháu là phải cảnh giác với lão thử.

Nên đâu phải ngẫu nhiên tục ngữ có câu, “Bụng chuột ruột gà”. Đã bé như con chuột thì bụng nó có bao nhiêu to, ngắn như ruột gà thì ăn được bao nhiêu mà sợ? Nhưng con gà thức dậy là đào bới, nhặt nhạnh, tới quáng gà mới thôi. Con chuột thức dậy là gặm nhấm cho tới khi đi ngủ. Hàm ý của tiền nhân gởi đời sau là trong đời sống, phải coi chừng loại người ham hố đến vô độ như bụng chuột ruột gà. Rồi, “Chuột chạy cùng sào” là chạy đến cuối cây sào, là hết đường… chịu chết. Con người ăn ở với nhau sao cho hết tình cũng còn có nghĩa. Đối nhân xử thế với nhau không nên cạn tàu ráo máng để khi bế tắc, không lối thoát, nhìn lại không còn ai bạn cùng như con chuột chạy cùng sào… Sống ở trên đời không thể không giúp đỡ đồng loại khi hoạn nạn, nhưng tuyệt nhiên phải xa lánh loại người ăn cháo đái bát. Loại người thọ ơn không đền mà còn quay mặt hại người ban ơn thì khác nào “chuột cắn dây buộc mèo”. Cuộc sống không thiếu loại người ấy, nên sống phải biết phân biệt người tốt kẻ xấu cho phân minh. Thế giới hôm nay không thể thả những tên khủng bố đã bắt được ra khỏi nhà tù vì làm thế khác nào chuột cắn dây buộc mèo cho chúng tiếp tục gieo rắc tai hoạ mà thôi. Sống ở trên đời phải biết sông có khúc người có lúc, qua cơn bỉ cực tới hồi thái lai, sau cơn mưa trời lại sáng… thuận thiên kính địa mà sống, dĩ hoà vi quý với mọi người mà sống, đừng học thói trưởng giả học làm sang cho hợm hĩnh như “chuột chê xó bếp chẳng ăn, chó chê nhà dột ra nằm bụi tre…” Tính ẩn dụ trong tục ngữ ca dao là sự sống mãi với thời gian của loại hình văn hoá độc đáo của người Việt. Ai nhịn được cười khi nghe con chuột chê xó bếp không ăn, chẳng lẽ nơi ăn của chuột là chốn cung đình với cao lương mỹ vị? Con chó chê nhà dột càng nực cười; đúng là ngu như chó, vì nhà dột có chỗ sao bằng bụi tre mắc mưa sẽ thành ngoài trời mưa lớn dưới bụi tre mưa nhỏ. Chỉ có kẻ ngu như chó mới bỏ nhà dột ra nằm bụi tre. Suy ra, phận làm con chớ chê cha mẹ nghèo, gia cảnh khó khăn, vì tình máu mủ mới đáng trân qúy, giữ gìn; và miếng ăn quá khẩu thì tàn, người ta ăn để sống chứ không phải sống để ăn. Con chê cha mẹ nghèo, bỏ nhà đi hoang thì chỉ thành kẻ vô gia cư, không thân thích, loại người không rõ lai lịch trong xã hội chẳng được ai hoan ghênh… Sống, phải biết mình là ai, đua đòi chỉ làm cho người khác xem như con “chuột chù đeo đạc”. Chuột chù đã xấu xí, hôi hám lại đi khua mõ (đạc) khắp làng cho người ta trông vào thì khác nào tự bạch sự xấu xí, ngu dốt, không biết xấu hổ.
Rồi người ta nghĩ gì khi “chim chích mà đậu cành sồi, chuột chù trong cống đòi soi gương Tàu”. Bên trời tây có truyện: Con gà mái hỏi đại bàng, “tôi có thể đậu trên ngọn cây sồi như bác không?” Đại bàng nói, “được chứ, chỉ cần chị giảm béo!” Gà mái bớt ăn cho nhẹ ký để leo trèo. Cuối cùng cũng tới được ngọn cây sồi cao. Nhưng người nhìn thấy sự kiêu hãnh đầu tiên của gà mái là ông chủ nông trang. Ông lầm bầm không vui, “đồ gà mái…” Ông vô nhà lấy súng ra nổ: bùm. Gà mái vô nồi súp với khoai tây, cà rốt trong bữa chiều của nông trại. Bài học an phận đơn giản thế mà truyền kiếp con người cứ mắc sai lầm. Như người xưa chỉ thấy được dung nhan mình trong giếng nước nên mơ có được cái gương Tàu để soi, là miếng đồng lá sáng loáng cho những cung tần mỹ nữ soi gương trang điểm. Nhưng trong gương soi qúy giá lại hiện ra gương mặt chuột chù thì ông vua tự tử chết cho rồi. Cuộc sống không nhất thiết phải thế này hay thế khác, không cần bằng chị bằng em. Điều thực sự cần là phù hợp để làm nên nét độc đáo riêng của mỗi cá thể. Người này không thể có ưu điểm của người khác, nên cách tốt nhất là khai thác ưu điểm của mình để cạnh tranh thay vì bắt chước cho dị hợm, học đòi cho khó coi… Cũng đừng sống khoe khoang, khoác lác quá độ như “chuột chù lại có xạ hương”. Tên khủng bố giết người hàng loạt thì chỉ có sát khí quanh thân, làm sao có ánh hào quang toả ra từ thánh thể như chúa phật được? Đừng nói quá về mình đến thiên hạ phải thốt lên câu ấy thì độn thổ không kịp… Sống ôn nhu với mọi người, đừng chê bai tất cả trong thiên hạ nhân bất thập toàn để người ta lại ví von “chuột chù chê khỉ rằng hôi, khỉ mới trả lời: cả họ mày thơm?” Thật là độn thổ không kịp. Cũng đừng ra vẻ ta đây biethet.com, cái gì cũng lên mặt dạy đời thì đời dạy cho “chuột chù nếm giấm”, vì chuột ăn hết mọi thứ trong nhà bếp, trừ hũ giấm. Rồi, người biết một không biết mười, kẻ biết một không biết hai trong thiên hạ thì nhiều, nên đáng quý người biết thì thưa thốt, không biết dựa cột mà nghe vì kiến thức của nhân loại là vô biên trong khả năng tiếp thu hữu hạn của con người nên khiêm tốn là cần thiết trong trời đất: cao nhân tất hữu cao nhân trị, núi cao có núi cao hơn. Học hỏi thì tốt chứ học lỏi đời cười. Sống phải chân thành, không che giấu bản chất như “chuột đội vỏ trứng”.
Người chính trực nhìn ngay, nói thẳng, không “lấm lét như chuột ngày”… Người khôn ngoan sống không làm càn, làm liều như “chuột gặm chân mèo” để chuốc hoạ vào thân. Khi may mắn đến trong đời như “chuột sa chĩnh nếp” cũng đừng vung tay quá trán vì nay may mai rủi là chuyện thường tình. Hôm nay huy hoàng không có gì bảo đảm ngày mai không điêu tàn như “chuột chù phải khói”. Tự lượng sức mình, không làm việc “mèo nhỏ bắt chuột to” vì chuyện rủi ro ở đời cũng thường tình như chuột sa chĩnh nếp hôm nay thì ngày mai “chuột sa cũi mèo” là chuyện biết đâu được. Sống phải có hậu, chừa cái hậu cho bất trắc. Không sống gian xảo, sẵn lòng hại người như bọn “mặt dơi tai chuột”, không đạo đức giả đến trơ trẽn như “mèo già khóc chuột”, không “nói dơi nói chuột” cho người ta chê cười. Đừng hành xử tiểu nhân, ném đá giấu tay để khi “cháy nhà ra mặt chuột” rất khó coi. Làm việc gì cũng phải cân nhắc kỹ lưỡng, tự lượng sức mình để tránh chuyện “đầu voi đuôi chuột” cho thiên hạ dè bỉu. Không nên đối nhân xử thế một cách bất thường như chuột, “con mèo trèo lên cây cau/ hỏi thăm chú chuột đi đâu vắng nhà/ chú chuột đi chợ đường xa/ mua mắm mua muối giỗ cha chú mèo”… Đúng là xấu xí từ dung mạo tới tính tình nhà thử, có làm chuyện tốt thì thiên hạ vẫn xem như trò đểu. Dù hơi oan cho chuột trong ca dao này là tiền nhân ta chỉ mượn hình ảnh chuột như người dân hạ tiện để chửi mèo như quan lại thời xưa…

Không ai biết hết ca dao tục ngữ về chuột trong dân gian Việt nam, nhưng tựu trung nói về chuột bao nhiêu là bấy nhiêu sự khinh rẻ, chế giễu, nhằm cho người đời sau tránh đi những thói hư tật xấu trên đường đời, trong đối nhân xử thế… Nhưng sao ông bà ta không mượn hình ảnh con gì khác để ngụ ngôn dạy bảo đời sau mà cứ nhắm vô loài chuột? Càng rõ thâm thù vì tới chuyện chim chuột cũng phải nhớ đừng lén lút như chuột, “chuột kêu chít chít trong rương/ anh đi cho khéo đụng giường má em”. Không biết người ta còn gì để bêu rếu, nhiếc móc lão thử đến chuyện duy trì nòi giống thì loài nào chả lựa nơi chỉ có đôi ta để nhiệt tình vào cho đời sau mạnh giỏi, không sợ loài khác tấn công bất tử khi hưng phấn, mất cảnh giác, nhưng chỉ con chuột mang tiếng lén lút nên thành thành ngữ “chim chuột” để nói tới việc mèo mả gà đồng của muông thú ngoài tự nhiên và con người trong xã hội… Rồi đời tha hương theo vận nước nổi trôi, khi ngộ cố tri được vài người đồng hương lúc xuân về thì cũng lại nhiếc móc nhau, xiên xỏ những người lấy vợ Mỹ là “đuôi chuột khuấy lỗ cống”. Hết ý.

3.
Rõ là quan hệ con người với lão thử khác lạ với muôn loài khác, vẫn song hành trong cuộc sinh nhai với nhau nên không thể nói là lạ lùng mà phải nói rõ là không hiểu vì sao tổ tiên rồi tới ông bà ta ghét chuột như kẻ thù là vậy, song vẫn chấp nhận loài vật này trong mười hai con giáp để tính tuổi người? Mà chuột lại hiên ngang chiếm vị trí đầu tiên. Nhiều lý giải theo dòng lịch sử dân tộc nhưng tựu chung vẫn là giai thoại, truyền thuyết, không có tính thuyết phục cao cho đến ngày nay. Nếu chọn một truyền thuyết cho vui ngày tết đã về thì có lẽ câu chuyện dân gian đủ vui, mang nhiều ý nghĩa và triết lý dân gian nhất là truyền thuyết: Ngọc Hoàng gọi muông thú về chầu thiên đình để lập bảng địa chi – thì bác Sửu bản chất siêng năng nên dậy sớm đi sớm nhất trong muôn loài. Chuột nhà ta nhỏ con nhưng lanh lợi, thông minh thiếu giáo dục hay còn gọi là láu cá, đã phóng ngay lên đầu bác Sửu để ca hát, làm trò cho đỡ buồn bác Sửu thật thà, thức khuya dậy sớm, đường chầu lại xa… đợi khi tới cửa nhà trời, chuột nhanh chân phóng vào chầu Ngọc Hoàng trước cả bác Sửu nên chuột đứng đầu bảng thập nhị địa chi.

Sau cuộc nam tiến đưa cha ông ta vào miền nam, hình thành những người Việt mới, phóng khoáng như phong thổ địa dư của đồng bằng sông Cửu long thì người miền nam cũng không ưa gì chuột. Dù miền nam phong thổ giàu tôm cá, cây trái đầy vườn, lúa nổi trồng chơi mà ăn thiệt nên cuộc sống ấm no, nhưng cứ vẫn ghét chuột như một đặc tính di truyền; trả thù chuột tinh vi hơn tiền nhân gấp bội. Ai về miền tây mùa nước nổi thì rõ, người miền tây đi quăng chà (là cành cây tạp ở rừng nước mặn) lên những cái gò cho chuột rúc lên gò trú ngụ suốt mùa nước nổi. Người ta còn đem lúa gạo, ngô khoai ra gò cho chuột ăn cho chúng mập ú. Rồi về canh con nước là cả một kinh nghiệm của những người lớn tuổi trong xóm làng, khi nước bắt đậu giựt tới đúng mức (không sớm không muộn – vì sớm thì đồng còn nhiều nước, khó bắt chuột; nhưng muộn thì đồng đã trơ ra mặt ruộng, chuột chạy được nên cũng khó bắt). Đúng thời điểm thì cả xóm kéo nhau đi giỡ chuột, là giỡ chà ngoài gò, mang theo chó săn để con lớn cùng người bắt sạch sành sanh lũ chuột, chó nhỏ tập săn chuột con cho quen. Những con chuột mập ú mập u đem về như chiến lợi phẩm sau một trận càn quét ngoài đồng; cả làng cả xóm vui nhộn ăn nhậu thịt chuột, không hết thì xẻ khô để dành ăn dần. Tiêu diệt chuột để bảo vệ mùa màng, nhưng đồng thời thịt chuột cũng là nguồn thực phẩm tươi sống, giàu dinh dưỡng và ngon miệng của người nam bộ. Bằng chứng có ca dao, “ cần chi cá lóc cá trê, thịt chuột thịt rắn nhậu mê hơn nhiều”. Diệt chuột như một bản năng sinh tồn của các dân tộc sống nhờ cây lúa, nhưng tiền nhân phương nam ta lại tin rằng tiếng chuột kêu quanh nhà trong đêm giao thừa là điềm báo một năm mới sung túc, mùa màng bội thu… Gút mắt giữa con người và lão thử xem ra như trận thư hùng bất phân thắng bại từ đời tổ tiên ta tới nay, ghét nhau thì cứ ghét, nhổ cỏ nhổ tận gốc là yếu tố sống còn cho cả đôi bên, nhưng chả bên nào mất gốc là sức sống mãnh liệt của con người và lão thử, hình thành sự cộng sinh không khoan nhượng nhưng vẫn chấp nhận nhau như chấp nhận nghịch cảnh trong cuộc sinh tồn vì cuộc sinh tồn suôn sẻ sẽ mất sức chiến đấu khi không có nghịch cảnh…

Rồi thì đâu chỉ dân tộc ta ghét nhà thử mà sao đối xử trái ngược với sự ghét một cách khó hiểu vậy? Đi vòng quanh trái đất với bác Google một chuyến du xuân xem sao? Hoá ra nhiều dân tộc Đông nam á khác, vốn cũng sống với cây lúa như tiền nhân ta. Họ cũng ghét chuột, nhưng đối xử với chuột cũng hệt ông bà ta. Nhiều sự đời rải rác trên hành tinh này giống nhau đến không ngờ nếu không có xa lộ thông tin bây giờ thì khó biết người dân ở miền bắc Thái Lan vẫn tin rằng: Chuột trúc đã báo hiệu cho hai anh em nhà nọ về cơn đại hồng thủy đang tới. Hai anh em nọ thoát chết nhờ được chuột báo tin. Sau đó họ kết hôn với nhau để tái sinh nhân loại vì không còn ai sống sót trên địa cầu sau cơn đại hồng thủy… Bên Ấn Độ thì chuột không được tôn sùng lên hàng thánh đế, nhưng vẫn có mặt trong mười hai con giáp của xứ cà ri cùng với những con vật quen thuộc trong đời sống như trâu, sư tử, dê, khỉ… Trong thần phả Hindu, chuột là vật cưỡi của thần Ganesha, nên có tượng chuột thần trong các ngôi đền Ấn độ. Chuột được thờ trong đền thờ nữ thần Karni Mata ở Deshnoke bên Ấn độ do truyền thuyết kể rằng: Vị tổ mẫu thần bí Karni Mata là hóa thân của Durga (Nữ thần Sức mạnh và Chiến thắng), vì muốn đưa những đứa trẻ trong dòng tộc mình đã chết trở lại dương thế nên đã thương lượng với Thần chết Yama. Từ sau thoả thuận được, tất cả mọi người trong bộ lạc của bà sẽ tái sinh làm chuột cho đến khi được sinh ra một lần nữa trong dòng tộc. Nên loài chuột tại đây được thờ phụng huy hoàng, cho ăn tử tế, và ai giẫm phải chuột lền khênh ở những ngôi đền đều bị phạt vạ. Trong khi người dân vùng Nam Ấn lại hay ăn thịt chuột đồng. Người Indonesia ngày nay vẫn tin con chuột báo hiệu lũ lụt dâng cao cho con người tìm nơi trú ẩn cao hơn mực nước dâng, nên chuột là ân nhân cứu mạng con người. Những người tin truyền thuyết ắt sẽ đối xử khá hơn với chuột, còn lại vẫn xơi thịt chuột ngon lành.

Dân tộc gắn bó với loài chuột đa phương diện nhất là người Trung hoa theo dòng lịch sử của họ. Người Tàu sống du mục trên thảo nguyên với nghề chăn nuôi gia súc, làm rẫy ở miền trung du và trồng lúa nước ở miền nam Trung hoa. Văn hóa trải dài trên đất nước rộng lớn và nền văn hoá lâu đời vào bậc nhất châu Á của người Tàu thì đâu đâu cũng có dấu ấn của lão thử. Họ giải thích về vị trí đầu bảng trong thập nhị địa chi của chuột y như người Việt. Điều này cho thấy văn hoá Việt ảnh hưởng văn hoá Tàu trong quá khứ rất đậm với “một ngàn năm đô hộ giặc Tàu”. Người Hán bên Tàu làm nên vẻ vang dân tộc Hán với câu “nam tử Hán đại trượng phu” như một chuẩn mực về người đàn ông bên Tàu thì phải sống hào khí ngất trời như người đàn ông Hán. Nhưng hảo Hán lại xem chuột là biểu tượng của sự trung thực, cầu tiến và hào phóng… chuột với hảo Hán có thâm tình hơn người đời thưởng chăng?

Người Nhật, Đại hàn cũng chọn chuột đứng đầu dãy Hoàng đạo của những nước này.
Sang thăm Trung đông với bác Google mới biết. Chuột đã có mặt trong nền văn minh Lưỡng Hà, cũng vẫn là hiểm hoạ cho con người, và cũng vẫn được con người kiêng nể chừng mực. Người Do Thái thì đưa chuột vào kinh Cựu Ước rằng: “nghiêm cấm ăn thịt chuột”. Còn người Hồi giáo thì coi chuột là dơ bẩn, con người phải tránh xa… Vòng qua Nam Mỹ thì chuột vẫn mang ý nghĩa phá hoại những cánh đồng bắp. Xuống Nam Mỹ, người Inca cổ cho rằng con người là hậu duệ của loài vật, do vậy họ đưa tượng chuột vào thờ chung trong các đền thờ thần Mặt trời và xem chuột là loài vật không được ăn. Một số dân tộc khác cũng liệt chuột vào loài cấm kỵ như người Peru, người Bolivia. Song, thổ dân vùng Amazon ngày nay vẫn thường săn chuột cho các bữa ăn hàng ngày…
Bên cựu lục địa, chuột mang ý nghĩa là kẻ phá hoại, kẻ cướp, kẻ gieo rắc bệnh tật. Tín ngưỡng thờ chuột được cho là ra đời ở Hy Lạp từ thế kỷ mười lăm trước công nguyên. Tương truyền trong lịch sử châu Âu có một con chuột bạch linh thiêng từng sống dưới bàn thờ thần y Apollo. Nên trong điêu khắc, thần Apollo thường được thể hiện trên thân một con chuột. Và cũng từ đó, chuột thần có tên gọi là Apollo Smintheus, được nhiều người thờ. Dù người châu Âu còn nhớ những trận đại dịch làm chết nhiều người trong lịch sử, đặc biệt là vào thế kỷ mười bốn, một phần ba dân số cựu lục địa đã chết vì dịch hạch.
Nhưng nhân loại nhìn chung trong quan hệ với gia tộc lão thử gồm mười mấy loài từ chuột trũi đui mù, sống trong tăm tối cả đời dưới hang sâu. Đến chuột chù xấu xí, hôi hám; chuột cống ranh ma, chuột đồng ranh mãnh, chuột nhắt phá phách số một, chuột lùn chỉ nặng bằng hạt ngô… nhưng dân số chuột cũng đáng nể vì họ nhà chuột chiếm tới 40% động vật có mặt trên địa cầu. Cứ hình dung ra lượng lương thực nuôi sống khoảng sáy tỷ con chuột mỗi ngày, sức phá hoại của sáu tỷ bộ răng gặm nhấm, sức truyền bệnh dịch của sáu tỷ ổ vi trùng thì thật là khủng khiếp, thật đe doạ sự an nguy của con người trong sự cộng sinh đầy bất trắc khi ta nghĩ tới lão thử.

3.
Chính vì mối nguy hiểm cho con người từ loài chuột mà nhiều nghiên cứu đã chỉ ra cách sống, thói quen sinh hoạt của loài chuột để con người kịp thời cảnh giác khi chúng phát triển quá mức ở một vùng miền trên địa cầu. Chuột không sống vô tổ chức như nhiều người nghĩ mà xã hội chuột khá giai cấp, phân biệt đối xử như người. Các nhà nghiên cứu thói quen động vật đặt tên cho ba loại chuột tiêu biểu là chuột Anpha, Beta và Omega. Chuột Anpha là chuột qúy tộc, to lớn bởi đủ ăn nên lông mịn, được quyền lấy nhiều vợ. Chúng chỉ làm mỗi việc bảo vệ nguồn thức ăn và nhiều chuột vợ, bảo vệ lãnh địa riêng cùng đám vợ con ngay trong lãnh địa chung của bầy chuột. Chúng đối xử không công bằng với chuột Beta và chuột Omega vì thường bắt hai bọn này làm việc cho chúng như đào rộng hang ra theo phát triển dân số trong gia đình chúng, đi kiếm thức ăn về cho chúng. Bọn này nhỏ bé hơn vì không đủ ăn, lại quần quật cả ngày nên sinh trưởng chậm chạm và đầu óc ngu đần hơn chuột Anpha bởi thần kinh căng thẳng liên tục do lũ Alpha khủng bố tinh thần chúng ngày đêm. Chuột Beta và Omega thường độc thân vì ốm đói nên lông xấu xí xù xì, gái không mê, nếu có vợ thì cũng không nuôi nổi đàn con sinh ra. Lũ trẻ tự đi kiếm ăn khi chưa cứng cáp thì đa phần thành mồi ngon cho mèo, các loài chim ăn thịt…
Sinh hoạt của xã hội chuột là những con chuột đực trẻ trung trong đàn thường đi lùng sục khắp nơi để tìm thức ăn. Khi yên tâm là ăn được và không nguy hiểm mới về báo cho cả ổ để cùng đi phá hoại loài người. No nê rồi thì đi tán gái, phát ra những bản tình ca của chuột để trù quến bạn tình như chuột kêu chít chít trong rương… Khi đã thành đôi lứa xứng đôi mà chuột chồng đi chợ đường xa, chuột vợ ở nhà xóc dằm chuột lạ thì chuột chồng về sẽ phát hiện ra ngay mùi lạ của gã qua đường. Chuột chồng sẽ cắn xé mụ vợ ngoại tình tơi bời cho đến khi mùi lạ ấy tan đi mới thôi. Vì thế có đêm người ngủ không được vì chuột quấy quá, chúng chẳng phải đói mà đánh nhau giành ăn, chúng ghen vì yêu quá đi mất rồi, đấy! Chuột rất hay nhận diện thành viên trong bầy đàn, biết phân biệt hàng xóm hay người nhà cùng huyết thống nên chuột không bao giờ loạn luân. Dù khả năng sinh sản nói lên nhu cầu sinh lý của chuột cũng thuộc bậc thầy. Chỉ cần ba tháng kể từ khi chào đời là chuột con đã trưởng thành, đã bắt đầu chim chuột với nhau, cứ ba tháng vợ chồng chuột lại cho ra đời một lứa chuột con từ mười tới mười hai con. Nếu chuột con không chết con nào thì chỉ một năm, một đôi chuột sẽ sản sinh theo cấp số nhân ra thành hằng triệu con chuột…

Theo các nhà nghiên cứu thì khả năng thích ứng môi trường và biến đổi gene của chuột cũng thuộc bậc thầy. Nên các loại thuốc diệt chuột hầu như chỉ có tác dụng một lần vì giả dụ như bầy chuột bị thuốc chết đến chín mươi phần trăm vì chuột thám thính nhầm lẫn thứ ăn được và thứ không ăn được, thì mười phần trăm còn lại sẽ ăn thứ khác, đẻ lứa mới; và lứa chuột con sau đại nạn của dòng tộc sẽ miễm nhiễm với loại thuốc độc trong thức ăn mà cha ông chúng đã tử nạn trước đó; lũ chuột con đã có trong cơ thể loại kháng thể chống độc dược mà cha ông chúng đã gặp kiếp nạn.

4.
Nếu nói rằng, đi giáp vòng thiên địa cũng chỉ thấy chuột biểu tượng cho sự xấu xa thì không hẳn vì qua cơ thể học, xã hội học…, con chuột gần với con người hơn hết những loài động vật khác. Dù tìm kiếm hình ảnh con chuột dễ thương hơn cũng hơi khó, nhưng vẫn có. Truyện dân gian xưa có kể về “Trinh thử” để nhắn nhủ những goá phụ cô đơn trong cõi người là con chuột góa chồng nọ, nhưng một mực giữ trinh tiết, từ chối hết mọi ve vãn của những lão chuột cô đơn. Cuối cùng chuột goá đã thắng những cám giỗ… Trên màn ảnh nhỏ có chú chuột Mickey và cô bạn gái Minnie. Thống kê cho thấy có tới một trăm hai mươi tám phim về Mickey đã ra đời, làm say mê bao thế hệ trẻ em. Từ năm 1940, chuột Jerry xuất hiện trong phim hoạt hình “Tom & Jerry” làm say mê cả người lớn về các cuộc đuổi bắt và đấu trí ngoạn mục giữa hai kẻ thù truyền kiếp là mèo Tom và chuột Jerry. Những bộ phim này đã bảy lần đoạt được giải Oscar.
Chuột cũng không tệ với người khi mang trong hình hài nhỏ bé, xấu xí một bộ gene giống đến chín mươi phần trăm với bộ gene con người. Trở thành sự đóng góp đáng kể trong nghiên cứu y học của con người. Chuột không chỉ có những giống chuột xấu xí hôi hám vì vẫn đem lại niềm vui cho con người được qua sự trắng muốt của chú chuột bạch ngây thơ, chuột lang dễ thương… Não chuột được dùng để sản xuất ra một số vaccine phòng bệnh cho người. Các nhà khoa học còn nhân bản vô tính chuột, biến đổi gene chuột để nghiên cứu cách chữa trị cho các bệnh di truyền, bệnh ung thư và nhiều bệnh liên quan đến hệ gen của con người. Bằng cách gây đột biến gen hay ghép gene, con người mong tạo ra giống chuột có sức mạnh phi thường hơn loài chuột vốn có để thử nghiệm nâng cao thành tích thể thao hoặc dùng vào những mục đích khác của con người như tạo ra siêu nhân để làm những nhiệm vụ mà người thường không thể nào làm được.

Nhìn lại sự cộng sinh giữa chuột và người không quá thiên vị nơi tạo hoá vì chuột cũng cống hiến lại cho người nhiều việc khó tới phải hy sinh tính mạng trong phòng thí nghiệm, trên chảo xào lăn, khìa nước dừa, làm khô để dành lai rai ba sợi khi trời mưa, mùa lũ về, mùa nước nổi mênh mông trên con thuyền bền bồng… Có con gì trên đời thủy chung chung thủy với con người vô điều kiện như lão thử? Người đời ca tụng sự trung thành của con chó, nhưng dồn chó vô chân tường thì chó xực lại chủ. Khi ấy mới biết thương lão thử dồn lá sả nướng trên than hồng, lão tùng xẻo mỡ bụng , mỡ đùi giúp vui như nhạc lễ cho mối lương duyên của con người hoà quyện với đất trời bên chung rượu lạt… hát câu vọng cổ, gõ nhịp song lan, xuống câu xề ngọt như lão thử nướng than rồi mới hề hà kể nghe cho con cháu câu chuyện giống nhất giữa người và chuột là truyện tranh ba con chuột và hũ mỡ cạn. Truyện rằng: Ba con chuột rủ nhau đi ăn đêm, chúng phát hiện được hũ mỡ quên đậy nắp trong nhà bếp. Vốn là loài “thông minh” nên chúng nghĩ ra được cách con này cắn đuôi con kia thì con thứ nhất mới thả mình xuống được tới đáy hũ mỡ cạn. Nhưng “tính tham” bản chất nên con thứ nhất cứ ăn mãi mà không chịu thay phiên cho hai con sau. Chúng càng giống con người trong xã hội siêu động vật là hai con sau nhả đuôi con thứ nhất ra… để cùng ăn. Nên sáng ra, bà nội trợ nọ chỉ còn mỗi việc đậy nắp hũ chuột ba con, vứt vô thùng rác. Truyện tranh ngắn gọn cho trẻ em dễ hiểu nhưng con nít sống lâu năm cũng vẫn chết chung, chết chùm, chết cả lũ như chuột vì sự thông minh và tính tham đã hai triệu năm nay…
Năm chuột lại về như người thân xa vắng nay thỏa nhớ mong. Cớ gì không quên đi những hận thù truyền kiếp để chung sống như chưa bao giờ, phải không lão thử…?

Phan
Xuân Canh Tý 2020

Tin tức khác...