Nước chảy ngược dòng?

Lý Anh

Trong phiên họp quốc hội Trung Quốc ngày 11/03/2018, các ông bà “nghị gật” bỏ phiếu sửa đổi điều 79 trong hiến pháp, gỡ bỏ giới hạn nhiệm kỳ chủ tịch nước, từ 2 nhiệm kỳ 10 năm đến vô thời hạn, dọn đường cho Tập Cận Bình làm chủ tịch đến ngày về với họ Mao!
Theo hiến pháp cũ, đến năm 2023, sau 10 năm giữ chức chủ tịch, Tập Cận Bình phải nhường lại chức vụ này cho một người khác đã được chuẩn bị khoảng 5 năm trước do ông ta lựa chọn. Nhưng … trong Đại hội Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) lần thứ 19 họp vào tháng 10/2017, họ Tập không giới thiệu người có tài năng kế nhiệm chức vụ của mình theo quy định của Đặng Tiểu Bình năm 1990. Thay vào đó, ông ta củng cố quyền lực chính trị Tập Cận Bình bằng cách tôn vinh tên tuổi và ý thức hệ chính trị của mình trong điều lệ đảng, nâng vị thế ông ta ngang tầm người sáng lập ĐCSTQ là Mao Trạnh Đông.
Trong nội dung sửa đổi hiến pháp còn đưa ra nhiệm vụ tăng cường sức mạnh của ĐCSTQ với nội dung: “Sự chỉ đạo của Đảng cộng sản Trung Quốc là đặc trưng mang bản chất Chủ nghĩa xã hội màu sắc Trung Quốc trong thời đại Tập Cận Bình”, đồng thời đưa ra khẩu hiệu “Phục hưng vĩ đại  dân tộc Trung Hoa” do Tập Cận Bình đề xướng.

Phát thanh về cuộc bỏ phiếu sửa đổi hiến pháp
Dưới đây là nội dung buổi phát thanh về cuộc phỏng vấn giữa cô Renee Montagne (RM), ký giả và người điều khiển chương trình của Đài phát thanh Công cộng Quốc gia (National Public Radio – NPR) một tổ chức truyền thông phi lợi nhuận của Hoa Kỳ, trụ sở tại Washington DC, cùng với Anthony Kuhn (AK) ký giả của NPR, người có mặt tại Bắc Kinh trong ngày “quốc hội gật” bỏ phiếu sửa đổi hiến pháp, xóa bỏ hạn chế thời gian làm việc của chủ tịch nước, với chủ đề “China Removes Presidential Term Limits” (Trung Quốc xóa bỏ giới hạn nhiệm kỳ chủ tịch) trong buổi phát thanh Heard on Weekend Edition Sunday (Nghe chủ đề cuối tuần ngày Chúa Nhật).
RM: Cơ quan lập pháp Trung Quốc vừa bỏ phiếu xóa bỏ giới hạn nhiệm kỳ chủ tịch nước trong hiến pháp. Thay đổi này kéo dài thời hạn nhiệm kỳ chủ tịch nước của Tập Cận Bình hay sao?
AK: Bây giờ cùng đến Bắc Kinh, Trung Quốc (let’s go to Beijing, China, now). Hôm nay, cơ quan lập pháp nuớc này tức Đại hội Đại biểu Nhân dân toàn quốc (Quốc hội) vừa bỏ phiếu xóa bỏ giới hạn nhiệm kỳ chủ tịch nước. Từ nay, chủ tịch Trung Quốc hiện nay là Tập Cận Bình không bị hạn chế về thời gian. Đây cũng là cách họ Tập củng cố quyền lực.

RM: Phải chăng đó là trò hề chính trị, bởi vì, ai cũng nghi ngờ cuộc bỏ phiếu đó?
AK: Sân khấu diễn trò hề chính trị này là Đại lễ đường Nhân dân, trải đầy thảm đỏ, cờ búa liềm và năm sao bay phất phới. Số phiếu đã bỏ cũng quá chênh lệch. Gần 3000 nhà lập pháp tán thành xóa bỏ giới hạn nhiệm kỳ chủ tịch nước, chỉ có 2 phiếu phản đối, 3 phiếu trắng … người phê bình nói như vậy không công bằng. Nhưng … cần nhớ kỹ, chủ tịch Trung Quốc ngày nay không khác gì lãnh chúa bù nhìn, kẻ có thực quyền chính là người đứng đầu đảng cộng sản và quân đội. Người đó cũng là Tập Cận Bình. Hai chức vụ đó không giới hạn thời gian. Dù sao thì đảng cộng sản cũng giải thích điều này, nhưng giải thích cũng bị phê bình. Chẳng hạn, do dư luận công chúng nên phải làm vậy. Mọi người muốn Tập Cận Bình tiếp tục làm chủ tịch, Có điều, tại sao họ không tổ chức trưng cầu ý kiến toàn dân, để ủng hộ điều này. Đảng cũng thanh minh rằng, họ chỉ xóa bỏ giới hạn nhiệm kỳ chủ tịch nước, không có nghĩa là Tập Cận Bình sẽ giữ chức chủ tịch cho đến khi ông ta chết. Tuy nhiên, người nào cũng nghĩ, tại sao ông ta không thể làm chủ tịch đến khi chết?
RM: Theo ông, các nhà lập pháp và dân Tàu suy nghĩ gì về cuộc bỏ phiếu xóa bỏ giới hạn nhiệm kỳ chủ tịch?
AK: Tôi xin nêu một vài ví dụ: Khi gặp các nhà lập pháp đi về phía Đại lễ đường Nhân dân, họ đều nói với tôi: Chúng tôi bỏ phiếu tán thành xóa bỏ giới hạn nhiệm kỳ chủ tịch nước. Khi hỏi họ đa số dân Trung Quốc sẽ nghĩ gì về việc thay đổi này, họ sẽ nói: Ông xem, chủ tịch Tạp Cận Bình làm được rát nhiều việc. Nhờ có ông ta, Trung Quốc được cộng đồng quốc tế tôn trọng. Ông ta đã và đang dọn sạch những điều xấu xa hủ bại trong nước. Ông Tập cần thời gian làm nhiều việc hơn nữa … Nếu không có một người tốt như ông ta, Trung Quốc làm sao hùng mạnh được!
RM: Các nhà phê bình nói về vấn đề này ra sao?
AK: Không rõ lắm. Bởi vì, những lời họ bình luận trên các trang mạng xã hội thường bị kiểm duyệt. Nhưng … có thể khẳng định rằng, họ vô cùng bi quan với tình hình trước mắt. Họ nghĩ rằng, sau này, 10, 15 năm hoặc lâu hơn nữa, không hy vọng gì công dân Trung Quốc có quyền tự do, trách nhiệm của chính phủ cũng không minh bạch, xã hội cũng không phát triển. Họ chỉ nghĩ lịch sử Trung Quốc giật lùi, trở lại thời đại cũ vô cùng xấu xa.

RM: Thời đại cũ vô cùng xấu xa là mấy ngàn năm phong kiến phải không?
AK: Chính xác! Họ đã trải qua khoảng 3000 năm phong kiến tập quyền, danh hiệu cộng hòa chỉ mới khoảng 100 năm, bởi vậy, nhiều người cho rằng, Trung Quốc đang bước vào chiều hướng xấu xa. Tôi nghĩ, trong tâm tư những người yêu tự do sẽ có những phản ứng xấu, một số người trong đó sẽ vô cùng đau khổ …
Phần phỏng vấn ở phía dưới Renee Montagne và Anthony Kuhn trao đổi về cán cân thương mại giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ cũng như mức thuế đánh vào hàng Trung Quốc nhập khẩu vào Hoa Kỳ, đặc biệt là sắt thép và nhôm.

Dư luận trong và ngoài nước
Các nhà bình luận và phê bình cũng như báo chí quốc tế đã bình luận nhiều về việc sửa đổi hiến pháp này:
Theo nhận định của ký giả tờ tuần báo Le Figaro Magazine tại Bắc Kinh, chủ tịch Trung Quốc đang đề cao ý thức hệ Marxism
để nắm trọn quyền lực và bịt miệng những người có tư tưởng tự do. Vị tân hoàng đế đỏ cai trị Trung Quốc với bàn tay sắt, với nụ cười bề ngoài dễ mến. Theo cựu Tổng thống Barack Obama, từ nhiều thập kỷ qua, không nguyên thủ nào trước đó tập trung nhiều quyền lực một cách nhanh chóng đến thế. Phương pháp của Tập Cận Bình đơn giản thấy rõ : Ông ta dựa vào chủ nghĩa Mao cổ lỗ sỉ, đề cao ý thức hệ Marxism thuần túy cứng rắn, lại không hề phải đối phó với phản kháng nào vì tất cả đều đã bị dập tắt không thương tiếc.
Stephen McDonell, phóng viên BBC tại Bắc Kinh, bình luận, Tập Cận Bình lợi dụng việc chống tham nhũng để loại bỏ các đối thủ chính trị. Giờ đây, ông không còn bị thách thức bởi bất cứ thế lực nào, do đã tích lũy được quyền lực từ những gì không thấy được kể từ sau thời kỳ lãnh tụ đầu tiên của ĐCSTQ là Mao Trạch Đông.

Tờ Tokyo Shimbun Nhật Bản, phân tích: Như vậy sau 5 năm nữa ông Tập Cận Bình vẫn có khả năng tại nhiệm với tư cách là người có quyền lực tối cao. Tờ báo ghi rõ, đối với ĐCSTQ, 68 là tuổi giới hạn đối với các chức vụ. Tại thời điểm diễn ra đại hội ĐCSTQ, nếu ai trên 68 tuổi sẽ phải rút khỏi chức vụ. Hiện tại ông Tập đã 64 tuổi, như vậy, đến đại hội lần thứ 20 khai mạc vào năm 2020, ông Tập sẽ phải nghỉ hưu. Nếu hiến pháp sửa đổi thì chức vụ chủ tịch nước sẽ được thay đổi về thời gian như pháp luật quy định.
Hãng truyền hình Nippon (Nippon TV), có trụ sở ở Minato, Tokyo, bình luận: Đề xuất bãi bỏ giới hạn nhiệm kỳ chủ tịch của Trung Quốc mở đường cho việc kéo dài chức vụ chủ tịch của Tập Cận Bình. Trước ngày 11/03, hiến pháp Trung Quốc giới hạn nhiệm kỳ của chủ tịch nước chỉ kéo dài 10 năm (hai nhiệm kỳ), bây giờ ông ta có thể làm đến ngày tận số.

Hãng thông tấn Reuters nhắc lại lời bà Sharon Hom, giám đốc điều hành Tổ chức Nhân quyền Trung Quốc, trụ sở ở Mỹ, từng phát biểu trong một buổi họp báo: “Khi cho phép tập trung quyền lực sẽ có nhiều rủi ro lớn. Khi bỏ phiếu xóa bỏ giới hạn hai nhiệm kỳ chủ tịch, mấy ông nghị gật đã quên đi bài học đau thương thời đại họ Mao, một lần nữa đẩy dân Tàu đến đau khổ, áp bức và thảm họa quốc gia. Đó là kết quả của quyền lực tối cao tập trung trong tay một người”.

Trong bài bình luận “Những tham vọng chết người” trên Đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA) phiên bản tiếng Việt, ngày 09/03, Bùi Tín cũng từng viết:
“Thế là Tập Cận Bình sắp lên ngôi Hoàng đế Đỏ, Hoàng đế Cộng sản. Ông đã giật dây Ban chấp hành Trung ương ĐCSTQ và Quốc hội thay đổi điều lệ đảng và hiến pháp để có thể ở chức vụ Tổng bí thư kiêm Chủ tịch nước trên 2 nhiệm kỳ liên tiếp, nghĩa là suốt đời, cho đến khi về chầu Mác và Mao …

Cả một phong trào phản đối ngầm bộc phát chống lại điều mà nhiều đảng viên trí thức Trung Quốc coi là xu thế phát xít hóa, hàng vạn facebook lên án, riễu cợt ông Hòang đế cộng sản họ Tập, buộc hệ thống truyền thông lề phải tạm ngừng việc tuyên truyền sự kiện trên, không dám bình luận khoe khoang thêm …
Song song với việc bỏ phiếu thay đổi điều 79 trong hiến pháp, Trung Quốc ngày càng kìm hãm tự do ngôn luận, tăng cường các chương trình theo dõi và kiểm duyệt nhà nước.
Trên các trang mạng truyền thông xã hội, nhiều người dân Trung Quốc đã chỉ trích các ông bà nghị gật bỏ phiếu thay đổi hiến pháp. Họ cho rằng, như vậy không khác gì chế độ cha truyền con nối của Vương Triều họ Kim ở Bắc Hàn, hoặc Trung Quốc đang trở lại thời kỳ sùng bái họ Mao.

Hãng thông tấn Reuters còn cho biết, nhiều tài khoản trên mạng xã hội của các cơ quan truyền thông quốc doanh Trung Quốc đã “khóa” phần bình luận phản chiều, chỉ cho những bình luận ca ngợi đảng xuất hiện. Tuy nhiên, một số bình luận phản chiều đã vượt qua rào kiểm duyệt đến với mọi người. Một người dùng trang Weibo, giống như Twitter, viết. “Tại sao chủ nghĩa xã hội đang được ‘tán dương’ lại thay đổi luật để trở thành chế độ quân chủ?”

Một người khác viết trong một bình luận dưới bài viết về hiến pháp được đăng trên tài khoản Weibo của nhật báo quân đội Trung Quốc: “Tôi thực sự không dám nói bất cứ điều gì về việc này”.
Toàn bộ các bình luận sau đó đã bị xóa.
Lý Anh

Tin tức khác...