Nhớ Khôi nguyên Hòa bình Lưu Hiểu Ba

Lý Anh

 

Ngày 08/10/2010, Hội đồng Nobel Hòa bình Na Uy công bố, giải Nobel Hòa Bình năm nay thuộc về ông Lưu Hiểu Ba (Liu Xiao Bo), một trí thức luôn luôn đấu tranh cho nhân quyền, tự do và dân chủ ở Trung Quốc. Ngày 10/12/2010, trong buổi lễ trao tặng giải Nobel Hòa Bình, ông Lưu Hiểu Ba bị nhà cầm quyền Trung Cộng giam giữ trong tù, không thể đến lãnh thưởng, chiếc ghế dành cho ông ngồi chỉ viết 3 chữ LXB (tên viết tắt theo phiên âm La Tinh). Tuy nhiên, trên chiếc ghế không người ngồi đó, vẫn có bằng và huy hiệu Nobel Hòa Bình. Dù ông vắng mặt, những người tham dự buổi lễ vẫn vỗ tay hoan nghênh nhiệt liệt chào mừng Khôi nguyên Hòa Bình năm 2010. Nhiều người hy vọng, sau khi mãn hạn tù, ông Lưu Hiểu Ba có cơ hội ngồi trên chiếc ghế bỏ trống đó. Tiếc thay, sau 7 năm bị giam giữ trong nhà tù cộng sản, ngày 23/05/2017, khi ông mắc bệnh ung thư gan giai đoạn cuối, nhà cầm quyền Trung Cộng mới chịu chuyển ông đến điều trị tại một bệnh viện ở Thẩm Dương. Nhiều nước phương Tây như Hoa Kỳ, Đức… và các tổ chức nhân quyền trên thế giới kêu gọi nhà cầm quyền Trung Cộng để ông ra nước ngoài chữa bệnh, nhưng Trung Quốc khước từ. Năm giờ chiều ngày 13/07 (giờ địa phương), ông đã qua đời trong sự thương tiếc của hàng chục triệu người trên thế giới. Được tin ông Lưu Hiểu Ba từ trần, Bà Berit Reiss Andersen, Chủ tịch Hội đồng Nobel Hòa Bình Na Uy, đã bày tỏ lòng thương tiếc. Bà nói: “Chiếc ghế của ông (Lưu Hiểu Ba) mãi mãi bỏ trống” (his chair will forever remain empty).

Thân thế và cuộc đời

Lưu Hiểu Ba (1956 – 2017) chào đời trong một gia đình trí thức, sau khi tốt nghiệp đại học, ông về dạy tại trường Đại học Sư phạm Bắc Kinh. Từ năm 1980, ông bắt đầu hoạt động chính trị, viết các bài bình luận thời sự, nói chuyện trước công chúng, bày tỏ những suy nghĩ của mình về tự do và dân chủ. Nhiều ngưởi gọi ông là “ngựa đen trên văn đàn”.

Mở đầu đời hoạt động chính trị của ông là cuộc biểu tình của sinh viên học sinh Bắc Kinh đòi tự do và dân chủ kết thúc bằng vụ thảm sát tại Quảng trường Thiên An Môn năm 1989. Lúc bấy giờ, ông đang được thỉnh giảng tại đại học Columbia ở New York, nghe tin Bắc Kinh bùng nổ cuộc biểu tình đòi tự do dân chủ của sinh viên, học sinh, lập tức bay về tham gia. Tại đây, ông từng cùng 3, 4 người tuyệt thực để kêu gọi nhà cầm quyền Trung Cộng cho người dân được hưởng quyền tự do, dân chủ. Khi quân đội dùng súng và xe tăng vào dẹp biểu tình, ông ra gặp quân đội thuyết phục họ, nhờ vậy đã cứu được mấy trăm mạng người. Dịp đó ông bị bắt và được thả năm 1991.

Sau khi được ra tù, ông lại lên tiếng yêu cầu chính phủ thả những người bị cầm tù do đã tham gia cuộc biểu tình đòi dân chủ ở Thiên An Môn. Giúp đỡ các bà me có con chết và bị tù trong cuộc biểu tình ở Thiên An Môn yêu cầu chính phủ minh oan cho con trai của họ. Không những thế, ông còn thành lập Hội Văn bút tự do, yêu cầu tự do ngôn luận và xuất bản. Sau đó ông lại bị bắt và bị kết án ba năm lao động cải tạo.

Năm 2008, ông cùng 350 nhà trí thức hoạt động nhân quyền soạn thảo ra một cương lĩnh mang tên Hiến chương 08, kêu gọi cải tổ dân chủ ở Trung Quốc bao gồm một Hiến pháp mới và một nền dân chủ tư pháp, chuẩn bị phổ biến vào ngày kỷ niệm 60 năm Tuyên Ngôn Nhân Quyền Thế Giới được Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc thông qua vào ngày 10/12/1948 tại Palais De Chaillot Paris. Tuy nhiên, hai ngày trước khi Hiến chương 08 công bố trên mạng, cảnh sát đã tới lục soát nhà Lưu Hiểu Ba và bắt ông đi. Một năm sau, ngày 25/12/2009, ông bị kết án 11 năm tù. Trong thời gian ở tù, bà Lưu Hà , vợ ông, thường phải đi trên 1000 km từ Bắc Kinh đến đông bắc Trung Quốc thăm nuôi, nhưng chỉ được nói những chuyện liên quan đến gia đình.

Sau 7 năm trong nhà tù cộng sản, tháng 05/2017, ông Lưu Hiểu Ba bị ung thư gan thời kỳ cuối được chuyển ra điều trị tại bệnh viện số một của Đại Học Y Khoa Trung Quốc ở thành phố Thẩm Dương, thủ phủ tỉnh Liêu Ninh, miền đông bắc Trung Quốc. Bà Lưu Hà được phép ở bên cạnh để coi sóc bệnh nhân nhưng nhóm bạn bè cho biết, họ không thể đến viếng thăm hoặc liên lạc với hai vợ chồng Lưu Hiểu Ba.

Nghe tin bệnh ông ngày càng nặng, Ủy Ban Nhân Quyền Liên Hiệp Quốc khiển trách: Nhà cầm quyền cộng sản Trung Quốc đã lơ là về lời yêu cầu của họ tới thăm người bất đồng chính kiến Lưu Hiểu Ba. Thái tử Zeid Ra’ad Al Hussein, ủy viên Cao Ủy Liên Hiệp Quốc về Nhân Quyền (Nations High Commissioner for Human Rights), cho biết, ông đã yêu cầu Trung Quốc cho phép một viên chức cao cấp của Liên Hiệp Quốc tới thăm hai vợ chồng ông Lưu Hiểu Ba. Bà Elizabeth Throssell, thư ký của Thái tử Zeid Ra’ad Al Hussein, nói. “Cho đến nay, chúng tôi chưa nhận được hồi âm từ chính phủ Trung Quốc về yêu cầu này. Trong những báo cáo mới nhất, tình trạng sức khoẻ của ông suy thoái nghiêm trọng. Chúng tôi nghĩ rằng, Liên Hiệp Quốc nên được đến tiếp xúc với hai vợ chồng họ”.

Sau một thời gian chạy chữa, bệnh tình ông càng ngày càng nghiêm trọng, chính phủ nhiều nước phương Tây như Hoa Kỳ, Đức bằng lòng nhận ông về nước họ điều trị, nhưng chính phủ Trung Quốc từ chối. Hai bác sĩ phương Tây được Trung Quốc cho đến khám bệnh cho Lưu Hiểu Ba, sau khi đánh giá tình trạng sức khoẻ của ông, cho biết, hiện giờ ông còn đủ sức chuyển ra nước ngoài trị bệnh, nhưng phải chuyển đi ngay. Ông Joseph Herman, Giáo sư ung thư thuộc Đại học Texas, Hoa Kỳ, và ông Markus Beuchler thuộc Đại học Heidelberg, Đức, cho biết gia đình ông Lưu đã yêu cầu đưa ông sang điều trị ở Đức hoặc Hoa Kỳ, nhưng đã bị Trung Quốc khước từ.

Bà Sophie Richardson, nhà nghiên cứu các vấn đề Trung Quốc của tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch), cho biết, hai bác sĩ trên dựa vào tình trạng sức khỏe của bệnh nhân đánh giá những gì có thể làm được. Bà Richardson nói, trong trường hợp này, nếu nhà cầm quyền Trung Quốc mềm dẻo hơn một chút, có thể ông Lưu Hiểu Ba chưa từ biệt chúng ta sớm như vậy.

5 giờ 35 phút chiều 13/07 (giờ địa phương) ông Lưu Hiểu Ba từ trần. Sáng sớm hôm đó, khi ông còn hấp hối bệnh viện đã báo tin gia đình chuẩn bị lo hậu sư. Nhà đương cục báo cho gia đình biết, sau khi ông qua đời, phải hỏa táng ngay. Không bao lâu sau, ông Lưu Hiểu Ba đã được hỏa táng trong một tang lễ riêng tư. Lúc cử hành tang lễ, xung quanh nhà quàn cảnh sát gác rất nghiêm ngặt, không cho bất cứ một người nào lai vãng, ngoài trừ vợ ông và người thân trong gia đình.

 

Phản ứng về cái chết của Lưu Hiểu Ba

Ngày 13/07, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Rex Tillerson phát biểu về cái chết của ông Lưu Hiểu Ba.

Ông nói: “Hôm nay tôi cùng với người dân ở Trung Quốc và trên khắp thế giới để tang ông Lưu Hiểu Ba, Khôi nguyên Hòa Bình năm 2010. Ông qua đời trong khi đang thọ án tù lâu năm chỉ vì đã lên tiếng thúc đẩy cải cách dân chủ một cách ôn hòa. Ông Lưu đã cống hiến trọn đời mình cho công lý và tự do, tranh đấu để đất nước và nhân loại tốt đẹp hơn,. Tôi xin gửi lời chia buồn sâu sắc đến bà Lưu Hà, vợ ông Lưu Hiểu Ba, và tất cả những người thân yêu của ông. Tôi kêu gọi nhà cầm quyền Trung Quốc hãy phóng thích bà Lưu Hà khỏi tình trạng bị quản thúc tại gia, cho phép bà ra nước ngoài theo nguyện vọng.

Bà Nancy Pelosi, Trưởng khối Dân Chủ trong Hạ Viện cũng nói những điều tuơng tự, còn nói, chính sách đối xử của Bắc Kinh rất đáng hổ thẹn.

Nghị sĩ Cộng Hòa Tom Cotton cũng cho rằng, tinh thần tranh đấu dũng cảm của ông Lưu Hiểu Ba sống mãi trong tâm khảm những người Trung Quốc mong muốn tự do. Đại Sứ Terry Brandstad của Hoa Kỳ tại Bắc Kinh hô hào trả tự do tất cả tù nhân luơng tâm ở Trung Quốc.

Bốn giờ chiều 13/07, Bộ Ngoại giao Gia Nã Đại cũng ra thông báo khá dài bày tỏ lòng thương tiếc ông Lưu Hiểu Ba, nhà đấu tranh cho nhân quyền, tự do và dân chủ ở Trung Quốc. Bà Chrystia Freeland, Ngoại trưởng Gia Nã Đại, nói: “Hôm nay, toàn thế giới tưởng nhớ đến ông Lưu Hiểu Ba, một dũng sĩ đấu tranh cho nhân quyền, tự do và dân chủ. Tinh thần đấu tranh của ông sẽ truyền từ đời này đến đời khác …”.

Bà Berit Reiss-Anderssen, Chủ tịch Hội đồng Nobel Hòa Bình Na Uy nói: “Chúng tôi quan ngại sâu sắc việc ông Lưu Hiểu Ba không được thuyên chuyển đến một cơ sở y tế có thể điều trị đúng mức trước khi căn bệnh trở nặng không cứu chữa được. Chính phủ Trung Quốc phải chịu trách nhiệm nặng nề về cái chết quá sớm của ông Lưu Hiểu Ba”.

Nhiều nhóm đấu tranh cho nhân quyền lên tiếng ca ngợi những thành tựu và di sản của ông Lưu, đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế điều tra cái chết của các nhà hoạt động dân chủ trong thời gian bị cầm tù. Trung Quốc phải chấm dứt đàn áp các nhà đấu tranh cho tự do và dân chủ.

Bà Sophie Richardson, Giám đốc đặc trách Trung Quốc của Tổ chức Giám sát Nhân Quyền, nói: “Ngay giữa lúc căn bệnh của Lưu Hiểu Ba trở nặng, chính phủ Trung Quốc vẫn tiếp tục cách ly ông với gia đình, đồng thời không cho ông được tự do chọn cách điều trị. Cần phải lên án sự kiêu ngạo, độc ác, và cố chấp của chính phủ Trung Quốc. Sự nghiệp tranh đấu của ông Lưu cho một nước Trung Quốc tôn trọng nhân quyền và dân chủ tồn tại mãi mãi!”.

Người đứng đầu Tổ chức Nhân quyền Liên Hiệp Quốc, Thái tử Zeid bin Ra’ad Zeid al-Hussein, cũng bày tỏ nỗi đau buồn sâu sắc trước cái chết của ông Lưu Hiểu Ba. Ông nói phong trào nhân quyền đã mất đi một ‘nhà vô địch kiên định”.

Ông Salil Shetty, Tổng thư ký của Tổ chức Ân xá Quốc tế nói ông Lưu Hiểu Ba đã để lại một di sản vô tận cho Trung Quốc và toàn thế giới.

Ngày 13/07, nhiều ngưởi dân Cảng Thơm cũng tổ chức biểu tình ngay trước cơ quan đại diện chính phủ Trung Quốc ở Hương Cảng phản đối nhà cầm quyền Trung Cộng ngăn cản không cho ông Lưu Hiểu Ba ra nước ngoài chữa bệnh, mới gây ra kết quả vô cùng tang thương.

Lý Anh

 

 

 

More Stories...