“Ngày của ông bà” đã tới!

Chu Nguyễn

Ngày 08-09 đã tới, một ngày trọng đại đối với gia đình và nếu quan niệm gia đình là tế bào của xã hội, thì ngày này cần được xã hội tôn vinh. Ngày tám tháng chín, chính là chủ nhật đầu tiên sau ngày lễ Lao động ở Canada và ở Mỹ cũng là dịp dân chúng nhiều nơi dành riêng tri ân Ông Bà (Grandparents Day), bên cạnh những dịp khác trong năm dành cho Mẹ hiền (Mother’s Day)) và Cha thảo (Father’s Day).
Ở Âu Mỹ có khá nhiểu phong tục với những ngày lể dàn trải trong năm như Christmas, Valentine’s Day, Mother’s Day, Easter, Halloween, Thanksgiving, và St. Patrick’s Day
Nhưng tại sao người Việt nam dễ chấp ngày tôn vinh Ông Bà? Hy vọng bầy trẻ trong gia đình di dân nên chọn một buổi tối ấm cúng đoàn tụ quanh ông bà, dâng các người những phẩm vật giản dị, ăm ắp tình thương, với bó hoa lưu ly xanh ngắt xuân đời và cất lời ca bài ca đầy ý nghĩa: “A Song For Grandma and Grandpa” của Johnny Prill?
Oh Grandma, Grandpa, you know that I love you
I love all those little things that you say and do
A walk through the park, a trip to the zoo
Oh Grandma, Grandpa I love you

Có nhiều lý do:

Trước hết dân Việt vốn trọng đạo hiếu, hình ảnh “ông bà, cha mẹ” vốn gắn bó trong ngôn ngữ và trong gia đình. Văn học Việt nam đã có những tác phẩm nổi danh do các danh sĩ soạn thảo để dạy đạo hiếu như Gia huấn ca của Nguyễn Trãi và Nhị thập tứ hiếu của Lý văn Phức.
Người Việt chúng ta nhiều thế hệ cùng sống dưới một mái nhà là việc bình thường và việc phân chia nhiệm vụ quán xuyến gia đình rõ ràng và êm ả tới mức gần như tự nhiên: ông bà trông coi cháu khi cha mẹ đi làm. Ông bà giáo dục cháu khi cha mẹ không đủ thì giờ bảo ban con cái., chính hai mái tóc trắng đã dìu dắt trẻ thơ những bước chập chững vào đời và nhiểu khi trở thành những người thầy đầu đời cho chúng. Một điều quan trọng khác, họ đóng vai trò hòa giải khi xảy ra mâu thuẫn gia đình nhất là giữa con cháu và cha mẹ.

Công ơn biết bao:

Trước 1945, trên văn đàn VN có nhóm Hàn Thuyên. Nhóm này có một học giả, chỉ nhờ học bà nội mà sau này trở thành một nhà cồ học lừng danh.
Khi các cháu khôn lớn nhiều khi vì hoàn cảnh xã hội, gia đình hay cá nhân, phải trông cậy vào bà nội coi sóc, lo cả chuyện vợ chồng cho cháu. Một nhà thơ xứ Quảng, Lê vinh Thiều (1931-1988), đã viết những dòng thơ cảm động, tự trách mình và thương xót bà nội hy sinh cả cuộc đời cho thế hệ mình:

Những ngày xưa mưa gió
Cháu nằm nghe tiếng bà
Rỉ rền trong đêm lạnh
Càng nghe càng xót xa

Vợ con chừng này tuổi
Vẫn dở dở dang dang
Ðể cho bà khuya sớm
Riêng một mình thở than

Ông bà, Cha mẹ gắn bó tạo thành hình ảnh quê hương. Nhớ quê là nhớ tới mái tóc phơi sương tuyết của bậc cao niên tựa cửa chờ mong. Nhớ quê là nhớ tới ông bà nội, ngoại và mảnh đất “chôn nhau cắt rốn” như nhà thơ Nguyễn Tất Nhiên (1952-1992) tâm sự:
mưa nắng hai mùa trên xứ nội
vun trồng từng luống mạ vồng khoai
mấy dây trầu “lẹt” tươi màu lá
ôm ấp hàng cau với tháng ngày
ngoài ngõ giàn bầu rợp bóng trưa
bờ mương lả ngọn mấy cây dừa
đàn gà tíu tít bươi tìm thóc
đống lúa phơi vàng sân gió đưa
no gió diều lên ở cuối đê
ca dao quê cũ ngọt hương thề
phên tre mái lá hai bà cháu
hủ hỉ vui ngầm hưởng thú quê
từ lúc giặc về, con biệt xứ
nát lòng chim quốc nhớ quê hương
mấy thu vàng úa đời xa cội
chẳng biết mộ phần nội có yên?

Vai trò của ông bà nội trong gia đình càng nổi bật trong thế hệ di dân ở xứ người. Họ là những ai? Họ chính là những nhân vật đã dấn thân vào việc bảo vệ tự do và hạnh phúc dân tộc. Nhiều người đã lãnh thương tích đầy mình trong cuộc chiến và không ít, nếm lao tù , đày ải trong những năm xuân đời đẹp nhất. Kế tiếp khá nhiều vị bất chấp sinh tử, đã vượt biển, trèo non tìm đường tự do chỉ vì tương lai con cái và khi tới được xứ người thì chịu muôn vàn tủi nhục để xây dựng lại gia đình đã tan tác sau 1975.
Con cái nhớ ơn cha mẹ là điều đúng nhưng không thể quên công ơn của thế hệ di dân thứ nhất đã hy sinh cho cha mẹ mình và tiếp tục hy sinh cho thế hệ mình.Ngày dành cho ông bà vì thế không thể lãng quên. Nó là ngày đoàn tụ gia đình, một ngày truyền thống, thắt chặt mối dây thân tình và là dịp báo đền công đức sinh thành.
Ai đã có sáng kiến xây dựng thêm một ngày thiêng liêng như “ngày ông bà?” Có hai thuyết:
Một số người cho rằng Ngày của Ông Bà do ông Michael Goldgar đề xuất lần đầu tiên trong những năm 1970 sau khi ông đi thăm cô của ông tại một nhà dưỡng lão ở thành phố Atlanta tiểu bang Georgia. Ông tự mình bỏ ra 11.000 đô la để vận động cho ngày này được chính thức công nhận. Trong vòng 7 năm, ông đã đến thủ đô Washington DC của nước Mỹ 17 lần để gặp các nhà lập pháp.

Có thuyết khác được nhiều người tin tưởng. Nhân vật tiền phong cho Ngày Ông Bà là Marian McQuade.
Marian McQuade (1917 – 2008), một nhân viên của Ủy ban Người cao tuổi West Virginia, đề xuất ý tưởng ‘Ngày dành cho ông bà’.
Marian Lucille Herdon McQuade, một bà nội trợ tại bang West Virginia là lực đẩy chính để ngày này được tôn trọng. Trong suốt những năm 1970, bà McQuade đã tích cực truyền rao trong dân chúng Mỹ về sự đóng góp quan trọng của người lớn tuổi và những điều họ sẵn lòng làm nếu được yêu cầu.
Ý tưởng này đã được một số thượng nghị sĩ Hoa Kỳ ủng hộ và chính thức được tổng thống Jimmy Carter thông qua như một ‘kỳ nghỉ lễ quốc gia’ vào năm 1978.

Bản thông cáo đầu tiên về mục đích của ngày lễ này đề cập mục đích của nó: ‘Để tôn vinh những người ông và những người bà, đưa đến một cơ hội để ông bà thể hiện tình yêu thương với các cháu và giúp các cháu nhận thức được tình yêu, những kinh nghiệm và hướng dẫn quý báu mà ông bà có thể dành cho họ’.
Và cuối cùng, Ngày của Ông Bà được Tổng thống Jimmy Carter ký thành luật vào năm 1978. Bà Marian McQuade nhận được điện thoại của Tòa Bạch Ốc thông báo sự kiện này. Do đó, nhiều người tin rằng Ngày của Ông Bà là kết quả từ những nỗ lực không ngừng của bà McQuade. Tổng thống Jimmy Carter ngày 6/9/1979 chỉ định Chủ Nhật 9/9/1979 (ngày Chủ Nhật đầu tiên của tháng 9 sau ngày Lễ Lao động ở Mỹ) là Ngày của Ông Bà.

Trong khi đó, nhiều nước cũng có những ngày kỷ niệm tương tự nhưng rơi vào những thời điểm khác nhau: Úc – ngày Chủ nhật cuối cùng của Tháng Mười, Canada – ngày Chủ nhật thứ hai của Tháng Chín (năm nay là ngày 08-09), Pháp – ngày Chủ nhật đầu tiên của Tháng Ba, Singapore – ngày Chủ nhật thứ tư của Tháng Mười Một.
Hoa forget-me-not (hoa lưu ly) được chọn là hoa để tặng cho các bậc ông bà vào Ngày của ông bà ở Mỹ.
Đây là loài hoa có màu tím nhẹ nhàng, mơ mộng – thường nở vào mùa xuân ở Bắc Mỹ và được dành để thể hiện tình cảm yêu thương với những người lớn tuổi trong gia đình.

Tổ chức toàn quốc ‘Ngày của ông bà’ (National Grandparents Day Council ) là một tổ chức uy tín có trụ sở tại Washington, Mỹ. Họ có nhiều hoạt động hướng đến việc kết nối giữa những người cao tuổi và thế hệ con cháu, giới thiệu những ý tưởng để người cao tuổi hỗ trợ và sống hạnh phúc cùng con cháu.
Mỗi năm, Tổng thống Mỹ đều có nghĩa vụ ra một tuyên ngôn, chỉ định ngày Chủ Nhật đầu tiên của tháng 9 sau ngày lễ Lao động là Ngày của Ông Bà và kêu gọi mọi người, mọi hội nhóm, và mọi tổ chức kỷ niệm ngày này với lễ nghi và hoạt động thích hợp.
Tuyên ngôn đầu tiên công nhận Ngày của Ông Bà là một ngày nghỉ lễ. Ba mục đích của ngày này được liệt kê gồm nhớ ơn, tôn vinh ông bà; công nhận tầm quan trọng của những người lớn tuổi đối với đời sống của những người trẻ; và mang lại cho các bậc ông bà cơ hội chứng tỏ tình yêu và sự hỗ trợ dành cho con cháu.
Bài hát chính thức cho Ngày của Ông Bà là ca khúc “A Song For Grandma and Grandpa” của Johnny Prill được Hội đồng Ngày của Ông Bà chấp nhận vào năm 2004.

Một tờ báo gia đình ở Mỹ gợi ý kỷ niệm ngày ông bà có thể đơn giản nhưng đầy ý nghĩa như sau:
Một bữa cơm đơn giản gia đình ba thể hệ ông bà, cha mẹ con chau quây quần bên nhau.có thể tồ chức một trò chơi chung, kéo bài, kể chuyện xưa, tặng quà, chụp ảnh…

-Nểu ông bà ở riêng hay ở viiện dưỡng lão thì cần một cuộc thăm viếng chân tình, ra ngoài du ngoạn
Vào dịp ‘Ngày của ông bà’ năm 2017, tạp chí Parents gợi ý 8 cách để kết nối tình cảm với ông bà. Cha mẹ có thể hướng dẫn cho các con của mình thực hiện nhé.

1. Tạo một danh sách ‘Cháu yêu ông bà vì…’ để bé viết vào đó những kỷ niệm với ông bà. Bé có thích tên gọi Nana mà ông bà đặt cho bé không? Bé có nhớ lần gần đây nhất được ông cho đi câu cá cùng…
Nếu bé có thể viết, đọc thì thật tuyệt, hãy để bé viết và đọc to bản danh sách đáng yêu này. Nếu không, hãy giúp bé vẽ một bức tranh thật đẹp kể lại kỷ niệm với ông bà.
Bạn có thể lưu lại bản danh sách này làm kỷ niệm, sẽ rất thú vị đấy!
2. Trẻ làm một món bánh ngon biếu ông bà
Đây sẽ là điều ngọt ngào nhất mà ông bà mong đợi. Hãy chọn một công thức làm bánh đơn giản và dễ làm. Quan trọng không phải là chất lượng món ăn mà quan trọng là chính tay các con làm món bánh đó.
3. Tổ chức một ngày về thăm ông bà
Nhiều gia đình không ở gần ông bà, vì thế một ngày về thăm ông bà, ăn cùng ông bà một bữa trưa hay bữa tối đã vô cùng khó.
Hãy nhớ điều mà người lớn tuổi cần không phải là quà cáp, vật chất dư thừa. Chỉ một cử chỉ yêu thương giản đơn cũng đem lại cho ông bà niềm động viên to lớn.
4. Giúp bé tự làm một món đồ lưu niệm nhỏ
Một cuốn album bé tự trang trí dán những bức ảnh ghi dấu kỷ niệm với ông bà, một tấm thiệp tự làm, hay bất cứ món đồ gì hand made theo ý tưởng của bé… đều đem lại niềm vui nhẹ nhàng cho ông bà.
5. Nghe ông bà kể chuyện
Ai cũng có rất nhiều câu chuyện tuyệt vời để kể – đặc biệt là ông bà.
Hãy khuyến khích bé ‘phỏng vấn’ ông bà và quay lại clip này. Bạn sẽ bất ngờ vì độ đáng yêu của những khoảnh khắc này đấy.
Hãy lên kế hoạch ‘bí mật’ về những câu hỏi phỏng vấn. Nếu ‘Nói về cuộc sống của ông/bà’ là khó khăn để trả lời, bạn có thể gợi ý con những câu hỏi đơn giản hơn: ‘Ông/bà đã làm gì sau giờ học khi ông/bà còn nhỏ?’, ‘Ông/bà thích làm gì vào mùa hè?’,‘Ông bà đã quen nhau như thế nào?’…
Dành thời gian về thăm ông bà cũng là một món quà quý của con cháu dành tặng người già
6. Tìm hiểu về sở thích của ông bà
Ông thích sưu tầm tem còn bà thì thích may vá, thêu thùa… hãy để con trẻ tìm hiểu về những điều này.
Bé có thể dành một buổi chiều để chia sẻ những sở thích của ông bà. Đó là thời gian tạo nên kỷ niệm, đồng thời những đứa trẻ cũng có thể học được rất nhiều điều. Biết đâu bé lại có thêm một sở thích mới!
7. Làm một chiếc áo T-Shirt như quà tặng
Bạn có thể cho con vẽ một bức tranh về ông bà và đưa vào phần mềm chỉnh sửa ảnh của smartphone để làm cho bức vẽ sinh động hơn.

Đến một cơ sở in ấn để chuyển file ảnh này thành trang trí lên áo. Sẽ không mất quá nhiều thời gian cũng như chi phí cho món quà này. Đảm bảo ông bà sẽ rất hạnh phúc để khoe món quà này với những người thân quen.
8. Ghi âm một bài hát yêu thích tặng ông bà
Bạn có biết các bậc ông bà yêu thích nhất bài hát gì không? Dạy bọn trẻ hát bài hát đó và ghi âm lại tặng ông bà. Chắc chắn cả các cháu và ông bà đều sẽ nhớ mãi kỷ niệm này.”
Công đức cha mẹ cao sâu khó lường và công đức ông bà cũng mênh mông như trởi biển, vì thế khi đọc lại bài thơ nhớ bà của nhà thơ Mỹ hiện đại Maria Mazziotti Gillan có tên là I DREAM OF MY GRANDMOTHER AND GREAT-GRANDMOTHER mấy ai không cảm thông và mủi lòng nhớ tới lời khuyên “uống nước nhớ nguồn”.

Chu Nguyễn

Tin tức khác...