Khi ông cố vấn pháp lý Toà Bạch Ốc chịu hợp tác điều tra

Mai Loan

Cuộc điều tra của Công Tố Viên Đặc Biệt Robert Mueller về cuộc xen lấn của Nga vào cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vào năm 2016, và liệu xem có sự thông đồng (collusion) hay không giữa chính quyền Nga của ông Putin và bộ tham mưu của ông Donald Trump là một hồ sơ nhức nhối đầy những chi tiết rắc rối mà nhiều người vẫn chưa thể đoan chắc là nó sẽ đi về đâu.

Bởi lý do đơn giản là những phụ tá điều tra cho ông Robert Mueller chắc chắn không muốn tiết lộ quá sớm những tin tức mà họ có thể đã thu lượm được từ một số những nhân chứng cũng như những kẻ đã bị buộc tội và đồng ý hợp tác để cung khai những bí mật trong hậu trường (nhằm được hưởng bản án khoan hồng hơn) như trường hợp các ông Rick Gates, phụ tá cho ông Paul Manafort, George Papadopoulos hoặc cựu Cố vấn An ninh Quốc Gia Michael Flynn v.v…
Tuy không nói ra, ai cũng biết rõ là những con mồi lớn nhất mà các công tố viên muốn nhắm tới là những phụ tá cận kề của ông Trump, và có thể là chính đương sự, có phải chăng là người đã chủ động trong những hành động thông đồng này, và sau đó còn phạm thêm những tội trạng khác về cản trở công lý khi tìm cách giấu nhẹm chuyện này hoặc cách chức những viên chức điều tra như trường hợp của ông cựu tổng giám đốc James Comey của cơ quan cảnh sát liên bang FBI.

Chính vì thế nên một mặt TT Trump và những người ủng hộ ông ta cuồng nhiệt vẫn cứ ra rả cáo giác từ hơn cả năm qua cuộc điều tra của Công Tố Viên Đặc Biệt Robert Mueller là một chuyện ruồi bu, bới bèo ra bọ để phá đám, nói theo ngôn ngữ của ông Trump thì đó là “một cuộc săn bắt phù thuỷ” (witch hunt).
Dĩ nhiên, đa số người dân và các chuyên gia cũng như các nhà dân cử, dù là những người cùng phe Cộng Hoà với TT Trump, cũng không thể nào dễ dàng tin tưởng vào những lời cáo giác hàm hồ như vậy, và họ thường đưa ra lập luận rằng nếu như ông Trump và bộ tham mưu của ông hoàn toàn vô can trong vụ xen lấn của Nga cũng như không bao giờ có toan tính chuyện thông đồng gì với Nga, thì họ không có gì phải lo sợ vì “cây ngay đâu sợ chết đứng”, cứ để cuộc điều tra này được tiến hành theo đúng thủ tục và trình tự của nó rồi cũng đi đến kết luận sau cùng vì “dưới ánh mặt trời này không có gì có thể giấu mãi”.

Phía ông Mueller thì dĩ nhiên mong muốn được quyền phỏng vấn tất cả những viên chức cận kề với TT Trump và trước đây đã có dính líu ít nhiều đến những hoạt động trong thời gian vận động tranh cử để tìm hiểu cho rõ trắng đen. Tuy vậy phía những luật sư bênh vực cho TT Trump thì đã bắn tiếng trước rằng họ sẽ không để cho các công tố viên như ông Mueller có thể tha hồ được phỏng vấn và có thể bị rơi vào cái bẫy “nói dối” vì ông Trump nổi tiếng là một người ăn nói trước sau rất bất nhất. Việc nói dối thường xuyên này có thể không ảnh hưởng gì đến sự ủng hộ cuồng nhiệt của cử tri dành cho ông từ hơn 2 năm qua, nhưng chắc chắn là khó biện minh được khi tranh tụng trước toà án.
Tuy nhiên, trong bối cảnh phân hoá trầm trọng hiện nay trên chính trường Hoa Kỳ, vấn đề này tiếp tục là một đề tài gây nhiều tranh cãi nhức nhối với mỗi phe đều nhất quyết tin rằng lập luận của phe mình là đúng và phía bên kia chỉ toàn là đưa ra những “fake news”, theo như thói quen của TT Trump thường đưa ra đánh phủ đầu để chụp mũ tất cả những bài viết và thông tin nào có nội dung bất lợi cho mình.

Trong lúc chờ đợi, người dân cứ tiếp tục đón nhận những thông tin mới lạ dần dần được tiết lộ và từ đó cũng có thể giúp cho nhiều người hiểu được một phần nào những biến chuyển đằng sau hậu trường, và từ đó có thể cảm nhận phần nào sự thật đang nằm ở đâu trong lúc chờ đợi những bản kết luận chính thức sau cùng từ phía các cơ quan thẩm quyền ở Quốc Hội cũng như của văn phòng Công Tố Viên Đặc Biệt Robert Mueller.

Mới đây, một bài viết trên tờ nhật báo New York Times của hai ngòi bút Michael Schmidt và Maggie Haberman tiết lộ một chuyện đáng chú ý: đó là việc ông Donald F. McGahn II, Cố vấn Pháp lý Toà Bạch Ốc (White House Counsel), đã tự ý hợp tác với phía Công Tố Viên Đặc Biệt xuyên qua ít nhất là 3 lần để trả lời các câu hỏi trong những buổi lấy cung kéo dài tổng cộng đến hơn 30 tiếng đồng hồ, trải dài trong suốt 9 tháng qua về những gì đã xảy ra trong hậu trường liên quan đến nội vụ.

Trong tất cả những lời khai đó, có những điều mà các công tố viên của ông Mueller không thể nào biết được nếu như không do tự ông McGahn đã kể lại, mô tả sự giận dữ của ông Trump trước cuộc điều tra về vụ xen lấn này của Nga, cũng như những phương cách mà ông Trump đã thúc giục ông McGahn là hãy tìm cách đối phó. Những lời này giúp cho các công tố viên có được một cái nhìn rõ nét hơn về những giây phút cận kề giữa TT Trump và người cố vấn pháp lý này.
Trong số những điều được tường thuật, các công tố viên cũng biết được những lời phát biểu cũng như hành động của TT Trump trong việc cách chức ông tổng giám đốc Comey của FBI, hoặc việc ông Trump vẫn luôn bị ám ảnh với chuyện cần phải có một phụ tá tuyệt đối trung thành để kiểm soát cuộc điều tra này, kể cả nhiều lần ông đã thúc ép liên tục Tổng trưởng Tư Pháp Jeff Sessions là hãy giành lại quyền kiểm soát này. (Ông Sessions đã tự ý rút lui khỏi vụ này để tránh mang tiếng là thiên vị khi ra điều trần ở Thượng Viện trong lúc đang chờ chuẩn thuận chức vụ tổng trưởng, và bị phát giác rằng ông ta đã có tiếp xúc với các viên chức của Nga nhưng lại nói dối là không có).

Ông McGahn cũng là người dính líu sâu trong những nỗ lực và toan tính của TT Trump muốn tìm cách sa thải chức vụ Công Tố Viên Đặc Biệt của ông Mueller, và nếu không có những lời khai này thì không ai biết rõ là nó đã xảy ra.
Mới thoạt nhìn, người ta cũng thấy chuyện một luật sư đồng ý chia sẻ những thông tin riêng tư hoặc bí mật về thân chủ của mình với những công tố viên đối lập đang tìm cách điều tra quả là một chuyện không bình thường chút nào. Nói chung, các luật sư biện hộ hiếm khi nào chịu mở lời chia sẻ với các điều tra viên, thứ nhất không phải chỉ vì họ có nhiệm vụ bảo vệ quyền lợi cho thân chủ của mình, mà còn là vì quy luật giữ kín các thông tin này do bởi đặc quyền của một vị luật sư không bắt buộc phải tiết lộ những điều gì đó mà họ đã nói chuyện với thân chủ của mình. Trong trường hợp thân chủ lần này lại là một vị tổng thống như ông Trump, cái quyền được giữ những bí mật đó còn được bảo vệ thêm bằng một đặc quyền hành pháp của một tổng thống.

Việc ông McGahn quyết định chịu hợp tác với các công tố viên trong vụ điều tra này là kết quả của việc đội ngũ các luật sư riêng đợt đầu của TT Trump chuyên về hình sự đã quyết định là sẽ hợp tác hoàn toàn với ông Mueller. Những vị luật sư này giải thích rằng vì họ tin rằng thân chủ của họ (TT Trump) không có gì phải dấu diếm và vì thế họ sẵn sàng hợp tác với phía công tố viên để giúp cho cuộc điều tra này sớm kết thúc (và sẽ minh oan cho ông Trump).
Khi ông Mueller được bổ nhiệm làm công tố viên đặc biệt vào tháng 5/2017, ông McGahn và các luật sư ở Toà Bạch Ốc bắt đầu ngưng lại việc giải quyết những công chuyện hàng ngày liên quan đến cuộc điều tra, bởi vì họ bắt đầu nhận thấy rằng có thể họ đang dính líu khá sâu vào chuyện này, và từ đó có thể sẽ trở thành những nhân chứng sau này trong một vụ điều tra khác để biết xem là TT Trump và các phụ tá có tìm cách cản trở công lý hay không.
Vài tuần lễ sau đó, TT Trump tuyển mộ một đội ngũ các luật sư riêng để bảo vệ pháp lý cho chính cá nhân ông. Ông muốn các luật sư này sẽ tìm cách tấn công trực diện ông Mueller bằng cách đả phá uy tín của ông ta cũng như cản trở việc điều tra của các công tố viên. Tuy nhiên, hai trong số những vị luật sư riêng được ông Trump thuê mướn là John M. Dowd và Ty Cobb thì lại lý luận rằng họ hoàn toàn tin tưởng lời của ông Trump là ông ta không có làm gì sai trái hay phạm luật, nên họ đã khuyên ông là lựa chọn chiến lược minh-bạch-hoá vấn đề. Theo lập luận của hai luật sư này, một khi Toà Bạch Ốc chịu hợp tác với ông Mueller thì cuộc điều tra này sẽ sớm kết thúc trong vòng vài tháng sau đó.
Tuy nhiên, ông McGahn trước đó đã không mấy hài lòng trước việc TT Trump chịu thuê mướn ông Cobb làm luật sư riêng. Trong tư cách là Cố vấn Pháp lý ở Toà Bạch Ốc, ông McGahn có nhiệm vụ bảo vệ chức vụ và uy tín của vị tổng thống, chứ không phải là bảo vệ cho cá nhân cho ông Trump như một luật sư riêng của ông phải làm điều đó. Theo ông McGahn, việc để cho một công tố viên đặc biệt có quyền xông xáo vào Toà Bạch Ốc để điều tra có thể tạo thành một tiền lệ không tốt cho những vị tổng thống khác sau này.

Nhưng vào lúc đó, ông McGahn cũng không có đủ khả năng để can gián. Mối quan hệ giữa ông và TT Trump đã bị sứt mẻ khá nặng sau khi ông Trump đã đổ trách nhiệm lên đầu ông trong những tháng đầu tiên liên quan đến một vài việc đã diễn ra không được suôn sẻ, trong đó có việc chính sách ngăn cấm du khách từ các nước Hồi-giáo không được nhập cảnh vào Hoa Kỳ đã được đưa ra một cách hấp tấp và đã gặp thất bại tại toà án. Ông McGahn cũng không được ông Trump hài lòng về chuyện để xảy ra cuộc điều tra của ông Mueller.
Là một người luật sư không tốt nghiệp từ một trường đại học luật danh tiếng, nhưng leo dần lên các chức vụ trong nội bộ phe Cộng Hoà, ông McGahn quyết định đầu quân vào phe ông Trump ngay từ những bước đầu lúc tranh cử, và sau đó được đền đáp với chức vụ Cố vấn Pháp lý Toà Bạch Ốc.

Vào mùa thu năm ngoái, văn phòng Công tố Viên Đặc Biệt Mueller quyết định muốn phỏng vấn ông McGahn. Cá nhân ông McGahn cũng như toàn bộ các luật sư trong văn phòng Cố Vấn Pháp Lý Toà Bạch Ốc đều rất ngỡ ngàng khi biết tin TT Trump và các luật sư riêng của ông đều không lên tiếng phản đối, dù chưa biết là ông McGahn có thể sẽ tiết lộ những điều gì với các công tố viên.
Trước đó, ông McGahn đã đánh hơi được tầm mức quan trọng của vấn đề, nên ông đã phải thuê mướn một người khác làm luật sư đại diện cho riêng cá nhân mình, đó là ông William Burck. Cả hai ông McGahn và Burck đều rất ngạc nhiên trước quyết định của TT Trump, và lên tiếng báo động với các phụ tá cao cấp ở Toà Bạch Ốc rằng việc để cho ông Mueller tự do phỏng vấn mọi người và kể cả tổng thống Trump coi như sẽ khiến cho ông Trump có thể bị dễ dàng khai thác một cách rộng rãi về mặt pháp lý. Ông còn bình phẩm rằng thật là “điên rồ” (insane) khi TT Trump lại không chịu chống lại quyết định đòi phỏng vấn ông McGahn bằng cách nộp đơn thưa kiện lên toà án.
Theo lập luận của ông Burck giải thích với các luật sư ở Toà Bạch Ốc, họ cần phải hiểu là một thân chủ như ông Trump nhiều phần là đã nói một số những điều có hại về mặt chính trị trong lúc ông bàn luận với phụ tá McGahn để tính xem là có nên can thiệp vào cuộc điều tra về vụ xen lấn của Nga hay không. Những luật sư trong văn phòng Cố Vấn Pháp Lý Toà Bạch Ốc coi quyết định cho phép ông Mueller được tha hồ phỏng vấn để thu thập tin tức sẽ có hại cho ông Trump và cũng là một tiền lệ tai hại cho những vị tổng thống sau này khi họ tự từ bỏ đặc quyền hành pháp của một vị tổng thống.

Một mặt khi ông Trump tiếp tục đổ lỗi cho ông McGahn về những rắc rối pháp lý đang xảy ra, nhưng mặt khác ông vẫn nói rằng ông McGahn có thể tha hồ nói chuyện với các công tố viên. Do đó, ông McGahn và luật sư đại diện cho ông là Burck bỗng nhiên phải hoài nghi. Họ bắt đầu nói với các phụ tá dưới quyền rằng có lẽ cấp trên đang muốn dàn dựng để sau này có thể đổ lỗi cho ông McGahn là người chịu trách nhiệm trong những vụ sau này có thể bị quy tội là cản trở công lý.
[Chẳng hạn như sau này, các cuộc điều tra đi đến kết luận rằng quả tình TT Trump đã phạm tội cản trở công lý khi quyết định cách chức ông James Comey là tổng giám đốc FBI vì cơ quan này đang mở cuộc điều tra về vụ xen lấn của Nga và liệu có sự thông đồng giữa Nga và ông Trump hay không. Từ đó, ông Trump có thể đổ thừa rằng ông quyết định như vậy chỉ vì dựa theo lời hướng dẫn của ông McGahn là Cố Vấn Pháp Lý Toà Bạch Ốc. Do vậy, nếu có trách cứ và xử tội thì phải nên trách cứ và xét xử ông McGahn.]

Chính vì lo sợ điều này và nghĩ rằng ông Trump sau này sẽ đổ lỗi lên đầu mình trong vụ điều tra này, ông McGahn đã nói với các phụ tá thân cận với mình là ông sẽ cương quyết tránh khỏi số phận của một phụ tá khác ở Toà Bạch Ốc cũng đã từng bị sếp lớn “thí chốt” khi bị rơi vào tình cảnh khó khăn. Đó là trường hợp của ông John W. Dean, Cố Vấn Pháp Lý Toà Bạch Ốc dưới thời TT Richard Nixon. Trong vụ tai tiếng Watergate vào năm 1973, ông Dean sau đó đã chịu thú tội trong âm mưu cản trở công lý vì không muốn bị đổ lỗi và “thí thân” bởi TT Nixon.
Chính vì thế nên ông McGahn và luật sư Burck đại diện cho ông đã tự ý đi gặp các công tố viên của ông Mueller lần đầu vào tháng 11 năm ngoái và kể hết những gì mà ông McGahn đã biết được.

Theo lời thuật lại của những người trong cuộc, những lời khai của ông McGahn đã giúp cho các công tố viên biết được rất nhiều những thông tin hữu ích. Có thể nói ông McGahn đều dính líu trực tiếp đến tất cả những giai đoạn mà các công tố viên đang xem xét để xác định rằng tổng thống Trump có cản trở công lý hay không. Nói chung, muốn kết tội một người nào đó đã cản trở công lý mà không có một bằng chứng rõ ràng to lớn và cụ thể, các công tố viên thường liệt kê ra một loạt những hành động nào đó để có thể kết luận rằng nghi can đó đang tìm cách xen lấn vào cuộc điều tra đang tiến hành.

Ông McGahn đã kế hết cho các điều tra viên nghe để biết về suy nghĩ của TT Trump ra sao trong những ngày trước khi đi đến quyết định cách chức ông James Comey, rồi đến việc Toà Bạch Ốc giải quyết ra sao trong quyết định cách chức ông Michael Flynn là Cố vấn An Ninh Quốc gia. Ông cũng nói cho họ biết việc ông Trump thường xuyên mắng mỏ ông tổng trưởng tư pháp Jeff Sessions và cứ thúc dục ông này là hãy tìm cách lấy lại quyền kiểm soát cuộc điều tra này, và còn đưa ra lời hăm doạ là có thể cách chức ông ta nếu như không làm theo ý mình.
Sau đó nhiều tháng trời, cuộc điều tra này vẫn không có dấu hiệu sớm chấm dứt. TT Trump cũng không đưa ra chỉ dấu nào cho thấy là ông sẵn sàng gặp gỡ với vị công tố viên đặc biệt, trong lúc những luật sư riêng của ông, trong đó có ông Rudolp Giuliani, tiếp tục tìm cách chống lại cuộc phỏng vấn này.
Hiện nay, ông McGahn vẫn tiếp tục ở chức vụ Cố Vấn Pháp Lý Toà Bạch Ốc, với công tác trước mắt là đẩy mạnh việc chuẩn thuận qua Thượng Viện cho ông Brett Kavanaugh để trở thành vị thẩm phán thứ nhì được TT Trump bổ nhiệm vào Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ.

Ông Mueller, với những gì được ông McGahn kể lại, giờ đây vẫn còn đang tìm cách phỏng vấn nhiều nhân vật khác cận kề với TT Trump. Nhưng giờ đây Toà Bạch Ốc đã có thêm một vị luật sư mới đảm nhiệm hồ sơ điều tra này: đó là ông Emmet Flood, một người có lập trường bảo thủ về những đặc quyền riêng biệt giữa luật sư và thân chủ. Mới đây, khi Công tố viên Đặc biệt yêu cầu được phỏng vấn ông John Kelly là bộ trưởng phủ tổng thống, luật sư Flood đã từ chối và chống đối ngay yêu cầu này, chứ không chịu dễ dàng hợp tác như trường hợp của ông McGahn.

Mai Loan
Houston, TX ngày 20/8/2018

Tin tức khác...