Khi những lời lẽ kỳ thị cần phải bị lên án

Mai Loan

Đối với đại đa số người Việt nói riêng, và những người di dân nói chung sinh sống tại Hoa Kỳ, có lẽ họ ít chú ý hoặc nghe nói đến ông Steve King, dân biểu liên bang đại diện cho một địa hạt ở tiểu bang Iowa nằm ở phía bắc Hoa Kỳ, dù rằng những lời lẽ và cách cư xử của ông tác hại rất xấu đến cả cộng đồng người Mỹ gốc di dân, trong bối cảnh xã hội và chính trường nước Mỹ đang phân hoá và tranh cãi gay gắt về hồ sơ di dân vốn là đề tài thời sự sôi nổi nhất hiện nay.

Theo nhà báo Philip Elliott ghi nhận trong một bài viết mới đây đăng trên tạp chí Time, thật ra cũng chẳng có gì là chấn động sửng sốt khi giới truyền thông loan tin về chuyện ông King đã tỏ ra ngạc nhiên không biết từ lúc nào mà từ ngữ ông dùng để nói đến cái gọi là “vị thế thượng đẳng của dân da trắng” (white supremacy) lại trở thành một điều gây khó chịu cho nhiều người vì có tính cách xúc phạm họ.
Bởi vì ông King không phải là người đầu tiên và cũng là người cuối cùng đã thường xuyên dùng những lời lẽ thiếu tế nhị, nếu không muốn nói là thô lỗ và vô-văn-hoá không còn thích hợp nữa trong xã hội ngày nay chỉ vì những hậu ý chính trị, bằng phương cách mị dân đối với những thành phần da trắng thuộc loại ít học và nặng đầu óc kỳ thị sắc tộc.

Sau thời gian dài phớt lờ những lời lẽ gây tranh cãi và chống đối của ông dân biểu King vì có nội dung xúc phạm về các đề tài di dân cũng như bản chất đa nguyên trong nước Mỹ trong nhiều năm qua, giờ đây các vị dân biểu đồng viện của ông King đã bất ngờ phản ứng mạnh mẽ và đưa ra những phản ứng nặng nề để trừng phạt ông. Kể cả phản ứng của những vị dân cử thuộc phe bảo thủ cùng đảng Cộng Hoà với ông.

Đầu tiên là lời nhận định của dân biểu Kevin McCarthy, tân thủ lĩnh khối thiểu số Cộng Hoà tại Hạ Viện đã kết án mạnh mẽ rằng “Không hề có chỗ cho cái gọi là sự thượng đẳng của người da trắng”. Một dân biểu khác là bà Liz Cheney, con gái của cựu PTT Dick Cheney, hiện là lãnh tụ đứng hàng thứ 3 của phe Cộng Hoà tại Hạ Viện, còn đưa ra lời khuyên là ông King hãy nên từ nhiệm: “Tôi nghĩ là ông ta nên đi tìm một công việc trong một lãnh vực khác có lẽ thích hợp hơn.”

Để chứng tỏ sự nghiêm túc lần này, các vị dân biểu phe Cộng Hoà còn ra tay mạnh hơn nữa để đưa ra các biện pháp trừng phạt quyết liệt và đích đáng khi họ bỏ phiếu tước đoạt vị thế thành viên của ông trong hai uỷ ban đặc trách về Canh Nông và Tư Pháp, coi như cắt hết quyền hành và ảnh hưởng của ông tại Quốc Hội. Đây chính là nơi mà các dự luật, lớn hay nhỏ, đều được thai nghén trước khi thành hình, và nếu như không được hiện diện để làm việc tại các uỷ ban này, các dân biểu hay nghị sĩ coi như đã bị tước đoạt rất nhiều ảnh hưởng và thế lực.
Qua ngày hôm sau, gần như toàn thể dân biểu tại Hạ Viện đã bỏ phiếu thông qua một quyết nghị lên án những lời lẽ phát biểu của ông King vì mang nội dung sặc mùi kỳ thị sắc tộc với tỉ số 424-1. Người duy nhất bỏ phiếu không ủng hộ quyết nghị này cho rằng nó chưa đủ mạnh vì cần phải trừng phạt nặng hơn nữa. Ngay cả chính cá nhân ông King cũng bỏ phiếu ủng hộ quyết nghị lên án mình. Cho hay chính trị gia có những lúc cũng đạo đức giả và trơ trẽn đến thế là vậy.

Chưa hết, ngay tại tiểu bang nhà, ban chủ biên của hai tờ nhật báo lớn tại Iowa là Des Moines Register và Sioux City Journal đã đưa ra những bài xã luận kêu gọi ông hãy nên từ nhiệm, dù rằng ông King là một vị dân cử kỳ cựu trong gần hai thập niên qua.

Đến ngay cả những vị nghị sĩ liên bang tại Iowa cũng thừa cơ để nhảy vào tấn công, như hai nghị sĩ Chuck Grassley và Joni Ernst đều lên án những lời lẽ của ông King. Một nghị sĩ liên bang khác là Tim Scott của South Carolina, trong một bài xã luận đăng trên tờ Washington Post với tựa đề là “Vì sao phe Cộng Hoà chúng ta bị chỉ trích là kỳ thị? Bởi vì chúng ta đã im lặng trước những điều này.” Những điều mà các chính trị gia bảo thủ phe Cộng Hoà đã im lặng không lên tiếng phản đối bấy lâu là những lời phát biểu sặc mùi kỳ thị của ông Steve King, mà nghị sĩ Tim Scott cho rằng nó “đáng phải bị chỉ trích và chế riễu ở mọi nơi”.

Một chính trị gia kỳ cựu và lão luyện là nghị sĩ Mitch McConnell, thủ lĩnh khối đa số Cộng Hoà ở Thượng Viện, cũng chịu nhập cuộc lần này khi lên tiếng: “Tôi ít khi nào để ý đến, nhưng lần này đã có theo dõi sát vụ này. Và tôi nghĩ rằng những vị dân cử Cộng Hoà ở Hạ Viện đã hành xử rất đúng.”
Việc ông dân biểu Steve King bị mất sự ủng hộ quyết liệt như vậy quả tình rất sửng sốt nhưng đồng thời cũng không có gì đáng ngạc nhiên khi người ta chịu khó phân tích sự việc. Thật ra ông King từ lâu đã được bảo vệ khá vững chắc dù rằng ông nổi tiếng với những lời nhận định kỳ thị sắc tộc rất đáng lên án, do bởi một sự tình cờ về địa thế đơn vị và tiểu bang của ông.

Iowa là một tiểu bang ở miền bắc giá lạnh, ít cư dân nhưng lại đóng một vai trò quan trọng đáng kể trong chính trường nước Mỹ, đặc biệt liên quan đến bầu cử tổng thống vì đó là một trong 2 tiểu bang đầu tiên diễn ra vòng bầu cử sơ bộ định đoạt số phận những ứng cử viên về đầu để mong trở thành ứng viên chính thức. Do vậy, hầu hết các ứng viên sáng giá thuộc cả hai đảng đều luôn tìm cách kiếm sự ủng hộ của các vị dân cử có thế lực và ảnh hưởng tại Iowa để mong nâng cao xác suất thành công của mình.

Vì thế nên nhiều khi họ bỏ lơ những khiếm khuyết hay sai trái của các vị dân cử địa phương như ông King để khỏi làm phật lòng khối cử tri trung thành với các lãnh tụ địa phương đó. Điển hình là trường hợp của TT Trump, đang phải nhòm ngó đến viễn tượng tái tranh cử vào năm 2020, nên gần như tỏ ra không biết gì khi được giới truyền thông phỏng vấn về phản ứng của ông trước những lời phát biểu gây chống đối của ông King.
Nhà báo Scott McFetridge, trong một bài phân tích tổng hợp trên cơ quan truyền thông AP, đã đưa ra một nhận định khá lý thú khi đặt câu hỏi rằng vì sao mà phe Cộng Hoà tại Quốc Hội đã phản ứng và trừng phạt nặng nề như vậy đối với ông Steve King?

Bởi vì từ nhiều năm qua, mặc dù ông King vẫn thường xuyên phát biểu những lời lẽ sặc mùi kỳ thị sắc tộc có tính cách miệt thị những cộng đồng gốc di dân, nhưng ông vẫn luôn nhận được sự ủng hộ tích cực của đảng Cộng Hoà tại thủ đô Hoa Thịnh Đốn cũng như ở tiểu bang Iowa để có thể thắng cử liên tiếp trong 9 kỳ bầu cử suốt gần hai thập niên qua. Và hầu như tất cả các chính trị gia Cộng Hoà có tham vọng ra tranh cử tổng thống đều luôn săn đón ông để nhận được lời ủng hộ cho kỳ bầu cử sơ bộ.

Thế nhưng giờ đây tình thế đã thay đổi. Những người cùng đảng Cộng Hoà với ông đang xoay lưng lại, tước bỏ vị thế và ảnh hưởng của ông và còn kêu gọi ông là hãy nên từ nhiệm. Ngay cả tại đơn vị của ông, một thành viên bảo thủ khác là nghị sĩ tiểu bang Randy Feenstra cũng đã lên tiếng là sẽ nhảy ra đối đầu trong cuộc bầu cử vào năm 2020 sắp tới.

Sự thay đổi trong quan điểm và thái độ này đang diễn ra vào thời điểm mà đảng Cộng Hoà đang phải đối đầu trước những khó khăn do lập trường của mình trên những hồ sơ khá nhức nhối liên quan đến sắc tộc, trong đó lại có thêm rắc rối do bởi TT Trump cũng đưa ra những luận điệu có tính cách kỳ thị sắc tộc, và tạo khó khăn cứng rắn đối với di dân, gây ra phản ứng chống đối khắp nơi trong nước Mỹ dù rằng nó được rất đông khối cử tri da trắng vẫn cương quyết ủng hộ mạnh mẽ.

Vì thế nên các lãnh tụ phe Cộng Hoà đều phải nhìn nhận rằng đảng của họ cần phải có những thay đổi thích ứng để nâng cao sự ủng hộ của khối cử tri thiểu số và thu hút thêm nhiều thành phần ứng cử viên và cử tri đa dạng thuộc mọi sắc tộc và khuynh hướng, bởi từ lâu đảng này chỉ gồm toàn đa số là đàn ông Mỹ trắng.
Một dấu hiệu khác của sự thay đổi và chuyển hướng là vì thành tích của ông Steve King đã bắt đầu hết còn sức thu hút mạnh mẽ như trước đây, ngay cả tại đơn vị của ông gồm đại đa số cử tri theo phe Cộng Hoà, bởi vì ngay cả trong cuộc bầu cử cuối tháng 11 vừa qua, ông cũng chỉ được tái đắc cử với số phiếu trên đối thủ chỉ có 3% trước một ứng viên của phe Dân Chủ không nổi tiếng và sáng giá.

Trong những lời lẽ đáng lên án của ông King có những lời như khi ông bình luận rằng “chúng ta không thể phục hồi nền văn hoá chúng ta với những đứa con của người khác”, ngụ ý nói rằng nền văn minh của dân Mỹ trắng không thể được duy trì bởi những thế hệ con em của các người gốc thiểu số và di dân đang hiện diện đông đủ tại Hoa Kỳ. Ông King cũng còn lên tiếng báo động rằng nếu như khối dân da trắng tại Mỹ không còn được duy trì ở vị thế đa số (để tiếp tục nắm quyền) thì sẽ xảy ra loạn lạc tại nước Mỹ.

Ông Don Kass, cựu chủ tịch đảng bộ Cộng Hoà tại địa phương là Plymouth County, cho rằng sự kiện các lãnh tụ Cộng Hoà hiện nay đã quay lưng lại với ông King có lẽ là vì kết quả thắng cử khít khao của ông vừa qua: “Tại một đơn vị mà đáng lý ra ông phải đè bẹp đối thủ phe Dân Chủ với hơn 30% số phiếu, nhưng ông ta chỉ thắng được sau cùng với khoảng 3%.”
Cộng vào đó là việc ông King được nhiều người biết đến trên toàn quốc về những lời lẽ sặc mùi kỳ thị sắc tộc này lại càng khiến cho phe Dân Chủ dễ dàng thành công lớn trong nỗ lực quyên góp tài chính để ra tranh cử đối đầu với các ứng cử viên phe Cộng Hoà.

Rất nhiều những chính trị gia tại Iowa cũng như trên toàn quốc đã ủng hộ ông King trong cuộc bầu cử vừa qua, dù rằng ông đã từng lên tiếng ủng hộ một đảng quốc gia cực đoan tại Áo Quốc vốn có những liên hệ với các thành phần Nazi, cũng như đã từng bắn ra một mẩu tin nhắn trên mạng Twitter để ủng hộ một ứng cử viên da trắng có tinh thần quốc gia cực hữu trong kỳ tranh cử thị trưởng thành phố Toronto.

Trong số một vài chính trị gia hiếm hoi phe bảo thủ dám lên tiếng chống ông King trong thời gian qua là dân biểu liên bang Steve Stivers, chủ tịch của uỷ ban vận động tranh cử cho phe Cộng Hoà tại Hạ Viện, khi lên tiếng phản đối: “Chúng ta cần phải đối đầu với tinh thần da trắng thượng đẳng và cổ động hận thù dưới mọi hình thức, và tôi mạnh mẽ lên án những thái độ như vậy.”

Sự chống đối và những hành động trừng phạt ông King đang diễn ra trong bối cảnh cuộc bầu cử năm 2016 và những chính sách dưới thời của TT Trump khiến cho cuộc tranh luận về các đề tài kỳ thị sắc tộc và ảnh hưởng của tinh thần quốc gia bạch chủng trở thành trung tâm điểm của chính trường nước Mỹ đang trong thời kỳ gay gắt nhất chưa từng thấy trong nhiều thập niên qua.

Bởi vì TT Trump coi như là người đã thổi mạnh cơn giông bão này ngay từ khi ông mới nhập cuộc tranh cử vào năm 2015 khi ông chụp mũ cho những người gốc Mễ vượt biên giới là những thành phần xấu chuyên giết người hoặc hãm hiếp phụ nữ. Rồi đến khi cầm quyền, TT Trump cũng tiếp tục bênh vực những thành phần Mỹ trắng cực đoan như trường hợp tại Charlottesville. Có lúc ông Trump lại bình phẩm rằng những nước nghèo đói tại Phi Châu như là “những quốc gia như hố phân” và than phiền rằng tình trạng di dân tại Mỹ như là một “cơn lây nhiễm làm tổ”. Trong lúc đó, ông lại lên tiếng bầy tỏ sự ưa thích của mình rằng giá như nước Mỹ này có những thành phần di dân đến từ những nước giầu có của dân da trắng như Na Uy thì hay biết mấy!

Điều đáng chú ý là TT Trump đã không hề lên tiếng kết án những lời nhận định của ông King như đa số các chính trị gia dân cử khác của phe Cộng Hoà. Khi được hỏi về phản ứng của mình, TT Trump đã tìm cách tránh né khi trả lời: “Tôi không có theo dõi vụ này. Tôi thật sự không có theo rõi chuyện đó.”

Dân biểu Kevin McCarthy, thủ lĩnh khối thiểu số Cộng Hoà tại Hạ Viện, khi được giới truyền thông đặt câu hỏi rằng tại sao ông chỉ lên án những lời lẽ của dân biểu Steve King mà không lên án TT Trump cũng có những lời lẽ tương tự, ông McCarthy cũng chỉ khôn khéo tránh né rằng ông chỉ có vai trò điều hành khối các dân biểu Cộng Hoà tại Hạ Viện.
Để kết luận, bà Karen Kedrowski, giáo sư về chính-trị-học tại trường đại học Iowa State, nhận định rằng có lẽ các chính trị gia của đảng Cộng Hoà đã mỏi mệt trước những lời lẽ nặng nề của ông Steve King từ lâu. Tuy nhiên trong bối cảnh xã hội và người dân nước Mỹ ngày nay càng ngày càng đa dạng hơn, được biểu hiện qua sự tham dự của đông đảo các vị dân biểu đang nắm quyền đa số của phe Dân Chủ tại Hạ Viện gồm nhiều thành phần phụ nữ, gốc thiểu số và da mầu v.v…, những chính trị gia và dân cử phe Cộng Hoà thấy rằng mình không thể nào tiếp tục làm ngơ trước những lời nhận định của ông King gây tức giận và chống đối từ nhiều thành phần cử tri đa dạng này.

Giáo sư Kedrowski cho rằng sự kiện địa hạt mà ông King đang đại diện vốn là một trong những đơn vị vững chắc an toàn nhất cho phe bảo thủ, nhưng giờ đây họ đang phải đối phó trước việc nhiều cử tri tại đây đã không còn ủng hộ mạnh mẽ nữa. Do đó, phe Cộng Hoà cũng bắt đầu cảm thấy xấu hổ lây và không muốn tiếp tục ủng hộ ông King: “Một phần có lẽ vì họ đã chán ngấy hết còn muốn chịu đựng nữa, phần khác có thể là vì chính những vị dân cử và chính trị gia phe Cộng Hoà này cũng lo sợ rằng ông King sẽ bị thất cử, kéo theo sự thảm bại của họ.”

Hy vọng là như vậy và tinh thần bài ngoại đối với di dân đi kèm với những đầu óc đề cao tinh thần “da trắng thượng đẳng” sẽ không còn được tiếp tục dung thứ trong xã hội ngày nay.

Mai Loan
Houston, Texas,
ngày 22/01/2019

Tin tức khác...