Giáo sư Howard Adelman được ân thưởng huy chương Order of Canada

Giáo sư Howard Adelman và Toàn quyền Canada, bà Julie Payette. Photo: MCpl Vincent Carbonneau, Rideau Hall. © OSGG, 2018

VPY

Phủ Toàn Quyền Canada, Rideau Hall, hôm 10/05, đã tổ chức lễ trao tặng huy chương “Order of Canada” cho 45 cá nhân xuất sắc dưới sự chủ tọa của Toàn quyền Canada, bà Julie Payette.

Trong số những người được tuyên dương, có 3 công dân ngạch “Companions”, 12 cá nhân được thứ hạng “Officers” và giáo sư Howard Edelman là một trong 30 người được ân thưởng huy chương “Members of the Order of Canada ”.

“Order of Canada” là huy chương cao quý hàng thứ nhì sau “Order of Merit” được thiết lập để vinh danh cho những công dân Canada đã đóng góp công sức cho đất nước Canada tốt đẹp hơn và công dân các nước khác có những hoạt động góp phần xây dựng thế giới hoàn hảo hơn. Tính từ năm 1967 đến nay, có hơn 5.000 người đã nhận được vinh dự này.

Ông Howard Adelman, tốt nghiệp cử nhân năm 1960, Cao học 1963 và tiến sĩ Viện đại học Toronto năm 1971, giáo sư danh dự Đại học York, dạy môn Triết học từ năm 1966 đến 2003, giảng viên Trung tâm Key Centre for Ethics, Law, Justice and Governance, thuộc Viện đại học Griffith ở Úc, giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Princeton, giám đốc đầu tiên của Trung tâm “Director of the Centre for Refugee Studies and Editor of Refuge”, tác giả của 6 tác phẩm viết về người tỵ nạn, về Trung Đông, Phi châu, vấn đề đa văn hóa, đạo đức, nhân quyền, khủng hoảng nhân đạo ở Rwanda, Uganda, Zaire và có nhiều bài nghiên cứu đăng trong các tạp chí chuyên ngành.

Ân nhân của thuyền nhân
Cộng sản cưỡng chiếm miền Nam năm 1975 và chính sách cai trị hà khắc của Hà Nội đã tạo nên thảm trạng thuyền nhân. Theo Cao ủy Tỵ nạn Liên Hiệp Quốc (UNHCR), trong khoảng thời gian 20 năm từ 1975 đến 1995 có 796.310 người từ Việt Nam tỵ nạn bằng đường biển.

Canada mở rộng cửa đón thuyền nhân Việt Nam tỵ nạn Cộng sản sau khi xảy ra biến cố tàu Hải Hồng ở Hongkong năm 1978. Con tàu này chở hơn 2.000 người tỵ nạn nhưng bị chính quyền Hongkong từ chối không cho cập bến, buộc tàu phải neo ngoài khơi. Hình ảnh thê thảm của những người chạy trốn chế độ Cộng sản phải sống trên chiếc tàu này trong hoàn cảnh ngặt nghèo suốt hai tháng ròng rã, đã khiến cả thế giới xúc động và ở Canada nổi lên phong trào cứu giúp thuyền nhân.

Ngày 25 tháng 6 năm 1979, song song với hoạt động cứu trợ và vận động cho người tỵ nạn của Hội Việt kiều Toronto, tiền thân của Hội Người Việt Toronto, tại St Paul, Toronto, một nhóm công dân Canada đã tự thành lập ban bảo trợ thuyền nhân có danh xưng “Committee to Save Boat People”, do giáo sư Howard Adelman làm trưởng nhóm. Trong 2 ngày, nhóm này quyên góp được 15.000 Gia kim.

Committee to Save Boat People kêu gọi cư dân các khu vực khác đồng hành với St Paul. Hai tuần sau, nhóm của ông Howard Adelman đã có đủ tài chánh để bảo trợ 50 gia đình tỵ nạn.
Mùa hè của yêu thương (*)

Sau khi đạt được những kết quả khích lệ ở Toronto, Rosdale và Mississauga, ông Howard Adelman đã đẩy mạnh chương trình nhân đạo ra khắp các tỉnh bang. Cùng với các thân hữu ở Hội Người Việt, giáo sư Howard Adelman đã thảo luận kế hoạch cứu giúp đồng bào tỵ nạn còn kẹt tại các trại tỵ nạn ở Đông nam Á và chương trình “Operation Life line” ra đời với ông Howard Adelman là một trong những sáng lập viên. Tư gia của ông biến thành trụ sở của chiến dịch này, hoạt động ngày đêm.

“Operation Life line”, dựa trên căn bản tư nhân bảo trợ, lan rộng ra toàn cõi Canada và được sự yểm trợ của truyền thông. Hệ thống truyền thanh và truyền hình CBC hưởng ứng chiến dịch này. Trong một đêm phát hình chương trình “Telethon” kêu gọi cứu trợ thuyền nhân, CBC đã quyên góp được 1 triệu đô la.
Trước sự phát triển của “Operation Life line”, chính phủ Canada đã cấp cho “Operation Life line” văn phòng điều hành ở số 8 đường York, lầu 2. Ngày 28 tháng 7 năm 1979, thành viên nhóm Operation Life line” và ông Howard Adelman ra phi trường đón 159 người Việt tỵ nạn đầu tiên do phi cơ của Không lực Canada chuyên chở đáp xuống phi trường Toronto.
Ngày 18 tháng 7 năm 1979, chính phủ Canada tuyên bố sẽ nhận 60.000 thuyền nhân tỵ nạn Cộng sản.

Trong cuộc hội thảo về chương trình định cư người tỵ nạn Đông Dương 1975- 1980, do Canadian Immigration Historical Society (CIHS), Canadian Sponsorship Agreement Holders Association (SAHs) phối hợp với trung tâm nghiên cứu Centre for Refugee Studies(CRS) tổ chức từ ngày 21/11 đến ngày 23/11 năm 2015, tại Viện đại học York, giáo sư Howard Alderman, đã hồi tưởng lại kỷ niệm về những ngày tháng tham gia các hoạt động cứu giúp, đón nhận người tỵ nạn nhập cư. Ông nhắc lại những sự kiện đã xảy ra như có những người đến phi trường Canada vẫn có mang theo nước uống trong hành lý vì vẫn còn ám ảnh những ngày khát nước trên đại dương.

Theo thống kê được công bố tại cuộc hội thảo này, trong hai năm 1979-1980, Canada đã đón nhận 60.000 thuyền nhân, trong đó có 1.800 người được thân nhân đón nhận và 26.000 người do chính phủ bảo trợ.
Các gia đình thuộc 7.000 nhóm bảo lãnh đã mời 32.000 thuyền nhân đến cư ngụ tại tư gia của họ. Các nhân viên di trú, tham vấn viên, cơ sở y tế, cơ quan phụ trách việc ổn định dịch vụ cư trú, tổ chức bảo trợ, phải tăng cường nhân viên và làm việc gấp đôi, gấp ba để giải quyết số lượng người đến Canada hàng tuần. Tính từ 1975 đến 1995, Canada đã đón nhận 137.000 người tỵ nạn Việt Nam, Campuchia và Lào.
Do các thành quả đạt được, năm 1986, Cao ủy Liên hiệp quốc về người tỵ nạn đã trao tặng Canada huy chương Nansen ghi nhận nỗ lực phục vụ người tỵ nạn của người dân và chính phủ Canada.

Ngày 11 tháng 11 năm 2015, VOICE Canada đã tổ chức buổi họp mặt cộng đồng để vinh danh ông Howard Adelman và cũng để ghi nhớ nỗ lực cứu người tỵ nạn của giáo sư Howard Adelman. Năm 2005, Quỹ Cộng đồng Thời Báo đã lập giải thưởng mang tên ông để tuyên dương những cá nhân có các cống hiến nổi bật trong Cộng đồng.

Cám ơn Canada, cám ơn người dân Canada và thuyền nhân tỵ nạn Cộng sản cuối thập niên 70, 80 cùng với thế hệ đi sau sẽ không bao giờ quên ân nhân Howard Adelman.
VPY

(*) Tựa của bài báo đăng trên tờ Globe and Mail phát hành năm 2004

Tin tức khác...