Donald Trump “chọc tức” Tập Cận Bình?

TT đắc cử Donald Trump và nữ TT Trung Hoa Dân Quốc Thái Anh Văn

Lý Anh

 

Ngày 02/12/2016, một cuộc gọi điện thoại khoảng 10 phút giữa Tổng thống tân cử Hoa Kỳ Donald Trump cùng Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan) Thái Anh Văn (Tsai Ing-wen) không khác gì một quả bom nổ chậm chôn sẵn từ lâu, bây giờ mới bùng nổ, khiến toàn thế giới giật mình. Lý do vì, kể từ năm 1979, sau khi Hoa Kỳ cắt đứt quan hệ ngoại giao với Trung Hoa Dân Quốc, bang giao với Cộng hòa Nhân Dân Trung Hoa (TQ Cộng Sản), chưa một vị tổng thống nào của Hoa Kỳ liên hệ với tổng thống Trung Hoa Dân Quốc. Vậy mà, trước ngày nhậm chức (20/01/2017), Donald Trump ngang nhiên phá vỡ quy luật đó, nói chuyện qua điện thoại với nữ tổng thống đầu tiên của Đài Loan là bà Thái Anh Văn. Đặc biệt, khi nói chuyện, ông Trump còn gọi bà Thái là tổng thống Đài Loan. Đó là điều Trung Cộng không muốn bất cứ ai nói đến.

Ngoài ra, trong buổi truyền hình Fox News Sunday ngày 11/12, khi trả lời phỏng vấn qua truyền hình, Donald Trump còn nói tại sao chúng ta phải thừa nhận “Chính sách một nước Trung Hoa” (One China Policy)? Như vậy là Trump muốn xét lại chính sách của Hoa Kỳ đối với TQ cộng sản từ ngày bang giao (1979) đến nay …

Cuộc điện đàm nổi tiếng

Việc Donald Trump nói chuyện qua điện thoại với tổng thống Đài Loan Thái Anh Văn chẳng những là việc làm rất bất bình thường đối với một tổng thống Hoa Kỳ chưa nhậm chức, ngay cả các vị tổng thống tại chức cũng chẳng ai làm thế, nhất là khi Hoa Thịnh Đốn đã cắt đứt quan hệ ngoại giao với Đài Loan từ năm 1979, chuyển qua bang giao với Bắc Kinh. Từ đó chính phủ Mỹ tuy vẫn giữ mối liên hệ với Đài Loan nhưng chỉ công nhận Trung Quốc Cộng sản đại diện cho trên 1 tỷ dân Tàu…

Nhóm chuyển quyền cho ông Trump cho hay hai bên bàn về hợp tác kinh tế, chính trị và an ninh giữa Hoa Kỳ và Đài Loan. Ông Trump cũng chúc mừng bà Thái trở thành tổng thống thứ 7 của Trung Hoa Dân Quốc từ 20/05/2016.

Rõ ràng ông Trump không hề coi trọng các thủ tục ngoại giao, ông muốn gọi cho ai thì gọi tứ tung. Hành động của ông chẳng những làm chính khách Hoa Kỳ quan tâm, còn làm các lãnh đạo thế giới phải “đau đầu”, đặc biệt là giới lãnh đạo Bắc Kinh.

Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ lẫn Tòa Đại Sứ Trung Cộng ở Hoa Thịnh Đốn đều không bình luận gì về cú điện thoại kỳ lạ này. Có vẻ như nhiều cố vấn của ông Trump đã báo cáo tình hình eo biển Đài Loan cho ông Trump và còn gợi ý ông gọi cú điện thoại này.

Hôm thứ Bảy 03/12, Ngoại Trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã “nhẹ nhàng” nói cú điện đàm giữa hai người chỉ là “trò vặt từ phía Đài Loan”. Ông hy vọng chuyện này “không ảnh hưởng đến mối bang giao giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc” …

 

Cuộc điện thoại thay đổi mọi chuyện?

Trong bài báo đầu đề Tại sao cuộc gọi giữa Trump và Đài Loan thay đổi mọi chuyện? (Why Donald Trump’s Taiwan Call Changes Everything?) của học giả người Mỹ gốc Hoa Gordon G Chang (Chương Gia Đôn), đăng trên The National Interest số ra ngày 03/12, Gordon G Chang bình luận: Điều Trump đã làm không phải là “thiết lập lại” các quan hệ giữa Hoa Thịnh Đốn và Trung Quốc, nhưng đặt lại các quan hệ này trên một chỗ đứng mới (What Trump has done is not “reset” Washington’s relations with China but put them on an entirely new footing).

Gordon G Chang cũng là tác giả cuốn The Coming Collapse of China (Trung Quốc sắp sụp đổ) xuất bản năm 2001 được nhiều độc giả khen ngợi.

Ông Chang bình luận: Trong cuộc điện đàm trên, hai vị đã chúc mừng lẫn nhau, đồng thời thảo luận về các quan hệ chặt chẽ hơn. Như vậy là, chỉ trong 10 phút điện thoại, ông Trump đã gián tiếp công nhận Đài Loan như là một quốc gia độc lập tự chủ. Do đó đã đánh vỡ “chính sách một nước Trung Quốc” đã được an bài từ hàng chục năm qua.

Như quý độc giả Thời báo đã biết, từ ngày chính phủ Carter cắt đứt các quan hệ ngoại giao với đảo quốc Đài Loan, đây là lần đầu tiên một tổng thống của Hoa Kỳ cùng người đứng đầu chính phủ Đài Loan nói chuyện qua điện thoại. Bất luận ông Trump và bà Thái nói với nhau những gì, việc họ nói chuyện qua điện thoại tự nó đủ để làm cho tầng lớp lãnh đạo Bắc Kinh không vui lòng, bởi vì họ coi Đài Loan là một bộ phận của Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa.

Từ năm 1979, Hoa Thịnh Đốn công nhận Bắc Kinh là nhà cầm quyền hợp pháp của Trung Quốc, nhưng không được tự ý giải quyết vấn đề Đài Loan. Muốn giải quyết phải thông qua con đường hòa bình. Đạo luật Quan hệ Đài Loan (Taiwan Relations Act) ban hành vào năm 1979 cho phép Hoa Kỳ có những quan hệ không chính thức với Đài Bắc, đồng thời quy định một số ít nghĩa vụ nhằm bảo vệ hòn đảo này. Hoa Kỳ đã giữ tư thế trên từ lúc đó cho đến bây giờ.

Do vậy, Bắc Kinh sẽ không bỏ sót hay bỏ qua việc Trump gọi bà Thái là “tổng thống.” Đây là cách xưng hô ngụ ý công nhận bà ta là quốc trưởng một nước riêng biệt, nằm ngoài Trung Quốc. Không những thế, Donald Trump lại còn gọi nước của bà ta là “Đài Loan”. Đó là điều Trung Quốc không chấp nhận.

Bà Thái là người của Đảng Dân Chủ Tiến Bộ (Democratic Progressive Party – DPP) vừa giành được thắng lợi trong cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 01/2016. Đảng này muốn “Đài Loan” được công nhận như là một nước riêng rẽ không lệ thuộc vào “Trung Quốc lục địa”. Nói cách khác, là một nước hoàn toàn độc lập và tự chủ không dính líu gì đến Trung Quốc.

Từ thăm dò này đến thăm dò khác, khoảng 2/3 dân Đài Loan tự nhìn nhận họ là người Đài Loan, không phải người Trung Hoa. Dưới 5% tự xem mình là người Trung Hoa, không phải người Đài Loan. Điều Bắc Kinh lo âu là, khi Đài Loan ngày càng nhận ra “địa vị” của mình, sẽ chính thức tách ra khỏi “Trung Quốc” và tự tuyên bố mình là “Cộng Hòa Đài Loan”. Tuy nhiên, bà Thái chưa tuyên bố như thế thì ông Trump đã làm điều đó…

Có thể nói, điều Donald Trump đã làm không phải là “thiết lập lại” các quan hệ giữa Hoa Thịnh Đốn và Bắc Kinh, nhưng là đặt các quan hệ này trên một chỗ đứng mới. Từ 1979 đến nay, Bắc Kinh đã nắm phần chủ động, các đời tổng thống Hoa Kỳ, đặc biệt là George W. Bush và Barack Obama, chỉ phản ứng mà thôi. Họ đã tìm cách xây dựng quan hệ thân thiện với Trung Quốc bất chấp những hành động ngày càng táo bạo của nước này …

Thay vào đó, Donald Trump đã chủ động tạo nên một khủng hoảng cho các nhà lãnh đạo Bắc Kinh. Ông làm như thế một tháng trước ngày tuyên thệ nhậm chức…

Theo tường thuật của Reuters, trong một tuyên bố mới nhất, ông Donald Trump đã nói đến những thắc mắc về cuộc điện đàm giữa ông với tổng thống Đài Loan hôm 2/12: “Tôi không muốn Trung Quốc ra lệnh cho tôi. Đây là một cuộc gọi đến với tôi. Đó là một cuộc gọi rất tốt đẹp, ngắn gọn. Tại sao một số quốc gia khác lại có thể nói rằng, tôi không thể nhận cuộc gọi điện thoại của ai đó?”…

 

Donald Trump với “chính sách một Trung Quốc”

Ngày 11/12, khi trả lời phỏng vấn qua truyền hình của Fox News Sunday, ông Trump đặt câu hỏi, liệu nước Mỹ có nên tiếp tục “chính sách Một Trung Quốc” (One China policy) hay không, trong khi Trung Quốc leo thang trên Biển Đông, bất hợp tác trong vấn đề Bắc Hàn và đánh thuế cao các mặt hàng của Mỹ. Qua đó có thể thấy, Trump ngày càng bộc lộ rõ xu hướng sử dụng vấn đề quan hệ với Đài Loan như một con bài chiến lược chính trị, để ngăn Trung Quốc độc chiếm Biển Đông và thực hiện dã tâm bá chủ thế giới.

Phát biểu trên Fox News Sunday, ông Donald Trump nói: “Tôi hoàn toàn hiểu được ‘chính sách một Trung Quốc’ nhưng tôi không biết lý do tại sao chúng ta phải bị ràng buộc bởi chính sách đó? Trừ khi chúng ta thực hiện một thỏa thuận, trong đó Trung Quốc phải làm gì với những thứ khác, bao gồm thương mại. Chúng ta đang bị tổn thương rất nặng bởi sự phá giá đồng tiền Trung Quốc, đánh thuế nặng các sản phẩm của Hoa Kỳ trong khi chúng ta không đánh thuế cao sản phẩm của họ, và cả việc xây dựng các pháo đài ở Biển Đông mà họ không nên làm. Thẳng thắn mà nói, họ chẳng làm gì giúp đỡ chúng ta trong vấn đề Bắc Hàn. Họ có thể giải quyết vấn đề Bắc Hàn. Họ có vũ khí hạt nhân, và Trung Quốc có thể giải quyết vấn đề đó, nhưng họ chẳng giúp gì chúng ta cả!”.

Với tư duy chính trị truyền thống, nhiều chính khách và nhà quan sát quốc tế, thậm chí ngay cả người Mỹ cảm thấy khó chấp nhận những cái mới từ Trump. Nhưng theo suy nghĩ của một số đông, đó là lựa chọn và quyết sách rất khôn ngoan, hiệu quả. Khác với Barack Obama và các nhà lãnh đạo tiền nhiệm, Trump vẫn có đội ngũ tham mưu mà nhiều người tin rằng họ mới là người quyết các chính sách đối nội, đối ngoại của Mỹ, nhưng ông có một tư duy hoàn toàn độc lập.

Trong cuộc họp báo thường niên, phát ngôn viên Tòa Bạch ốc Josh Earnest phát biểu rằng, Mỹ vẫn tôn trọng “chính sách Một Trung Quốc”, không sử dụng các vấn đề Đài Loan để đạt được đòn bẩy trong bất kỳ cuộc thương lượng nào với Bắc Kinh. Hoa Kỳ sẽ không xem Đài Loan cùng mối quan hệ với Đài Loan như một con bài mặc cả, gọi Đài Loan là đối tác thân thiết …

Tuy nhiên, những lời trên do Josh Earnest, phát ngôn viên Tòa Bạch ốc của Tổng thống Obama, phát biểu, không phải là người của tổng thống tân cử Donald Trump, nên không có giá trị chút nào.

Một số người cho rằng, để đối phó với một nước Mỹ dưới thời Donald Trump, Trung Quốc sẽ phải điều chỉnh lại chiến lược và cách tiếp cận của mình, hoặc chấp nhận thỏa hiệp, hoặc tiếp tục leo thang. Trong vấn đề Biển Đông, giả sử Trung Quốc có leo thang như mới đây dùng máy bay ném bom H-6 bay dọc theo đường lưỡi bò, thì những căng thẳng sau đó không phải do Trump gây ra, không thể đổ tội cho người Mỹ… mà Trung Quốc phải hứng chịu.

Tuy chưa nhậm chức, Donald Trump đã có những lời nói, hành động vô cùng cứng rắn đối với Trung Cộng, người viết tin rằng, trong 4 năm (ông Trump nói 8 năm) làm chủ Tòa Bạch ốc, trong chính sách đối với Trung Quốc, chắc chắn là ông sẽ đưa chúng ta từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác…

 Lý Anh

Tin tức khác...