Dạ Lan: người em gái hậu phương

Thập niên 60, VN chưa có TV, người ta chủ yếu đón chờ thông tin từ 2 Đài phát thanh là Đài tiếng nói VN và Đài Phát Thanh Quân Đội. Thường là sau bữa cơm chiều, người ta mở Radio để nghe Dạ Lan giới thiệu những bài nhạc mới.
Dạ Lan là môt chương trình của Đài Phát Thanh Quân Đội thời kỳ 1964 -1975, để an ủi và nâng cao tinh thần binh sĩ, trong đó lấy âm nhạc làm phương tiện chính.
“Ðài Phát Thanh Quân Ðội ngày ấy liên tiếp qui tụ nhiều văn nghệ sĩ tên tuổi như Dương Ngọc Hoán, Anh Ngọc, Nhật Bằng, Xuân Tiên, Xuân Lôi, Canh Thân, Nguyễn Ðức, Văn Ðô, Trần Thiện Thanh, Nguyễn Triệu Nam, Lưu Nghi, Nguyễn Ngọc Quan, Trần Trịnh, Ðào Duy, Mai Trung Tĩnh, Nguyễn Quốc Hùng (thầy khóa Tư), Dương Phục, Châu Trị, Lâm Tường Dũ, Nguyễn Xuân Thiệp…”
Cha đẻ của chương trình là Đại Tá Trần Ngọc Huyến ,và người quản đốc Đài cuối cùng (1975) là Trung Tá Nguyễn Quang Tuyến,tức nhà văn Văn Quang

Chương trình được phát thanh từ 7 giờ đến 9 giờ tối mỗi ngày,bắt đầu bằng lời giới thiệu : “Đây là chương trình Dạ Lan,tiếng nói của những người em gái hậu phương, gửi những anh trai tiền tuyến”. Xướng ngôn viên là một cô gái người Bắc,giọng ngọt ngào.
Ngoài những thông tin thời sự,phần hấp dẫn nhất của chương trình là phần nhạc và phần thư tín.
Dĩ nhiên chương trình được soạn thảo bởi một ban bệ chuyên môn,và cô xướng ngôn viên của chương trình chỉ là người “bảo sao làm vậy” !
“Trong giai đoạn mới thành lập, chương trình Dạ Lan, phần câu chuyện hằng ngày do Lưu Nghi (4) phụ trách, điểm báo do Nguyễn Triệu Nam (5), phần nhạc do nhạc sĩ Ðan Thọ, Ngọc Bích (6) chọn và lời dẫn nhạc (chapeau) do Huy Phương viết (7). Phần tin tức do ban tin tức của Ðài phụ trách và thư tín do cô Ngọc Xuân và một số cô đặc trách việc chọn lựa thư tín để sau đó Dạ Lan trả lời trên làn sóng phát thanh…” (Xem thêm)
Nhưng với những “anh trai tiền tuyến”, Dạ Lan là “người phụ trách”, là “linh hồn” của chương trình, là đại diện của những người em gái hậu phương hàng đêm nhỏ to tâm tình cùng các anh !
“Chương trình Dạ Lan rất được anh em quân nhân hoan nghênh, nhất là các quân nhân xa nhà, trú đóng ở các tiền đồn hẻo lánh. Vào hai năm 1964-65, Ðài Phát Thanh Quân Ðội phải tuyển thêm một số nữ nhân viên để phụ trách vấn đề trả lời thư của các “anh trai tiền tuyến” hằng đêm. Một số carte-postale chụp cô Xuân Lan đã nói trên cũng được Nha Chiến Tranh Tâm Lý ấn hành để gởi tặng đến các chiến sĩ tiền đồn. Tuy vậy nhân vật “em gái hậu phương Dạ Lan” chưa bao giờ xuất hiện trên truyền hình, báo chí hay ngoài đời mà chỉ duy nhất qua làn sóng điện, vì ngoài đời, nhansắc cô chỉ thuộc loại trung bình

Cô cũng nhận được không ít thư từ tỏ tình với cô của các “anh tiền tuyến”. Nhiều anh trai tiền tuyến đi phép về Saigon có tìm đến đài phát thanh Quân Đội nhưng không bao giờ gặp được Dạ Lan bằng xương bằng thịt…” (Huy Phương)
Dạ Lan, cô là ai ?
Một sự tình cờ,những người xướng ngôn viên của chương trình Dạ Lan đều tên Lan và có giọng khá giống nhau : Xuân Lan và sau đó, Phương Lan :
“Không ai có thể ngờ rằng xướng ngôn viên mang tên Dạ Lan nói giọng Bắc lại là một người con gái Quảng Nam có một thời gian sinh sống tại Huế, tên Xuân Lan. Cô này trước làm việc tại Ðài Phát Thanh “Gươm Thiêng Ái Quốc”, một chương trình thuộc dạng tuyên truyền xám (không rõ nguồn gốc) phát thanh về bên kia vĩ tuyến, thiết lập tại Ðông Hà tại tỉnh địa đầu Quảng Trị. Ðài này do Nhất Tuấn làm Quản Ðốc và Hà Huyền Chi làm phó. Cô Xuân Lan không đẹp nhưng cô phát âm tiếng Bắc rất đúng giọng (nhờ Hà Huyền Chi huấn luyện trong thời gian ở Ðồng Hà) và lẽ cố nhiên rất ngọt ngào. Ðêm đêm trên làn sóng điện của Ðài Phát Thanh Quân Ðội, giọng nói của người em gái hậu phương có mãnh lực thu hút cảm tình của các binh sĩ trú đóng khắp trên bốn vùng chiến thuật. Danh từ “em gái hậu phương” và “anh trai tiền tuyến” là một danh từ khá quen thuộc phát sinh trong thời gian này được nghe và dùng nhiều trong các bài thơ hay nhạc phẩm thịnh hành…”

Dạ Lan 1

Người em gái hậu phương Dạ Lan trở thành huyền thoại, nhưng tôi biết không ít người nhờ có phong trào nữ sinh viết thư chúc Tết chiến sĩ của chương trình mà nên vợ nên chồng sống hạnh phúc đến tận ngày nay !
Thế còn cô Phương Lan ?
Dạ Lan 1 Xuân Lan làm cho đài đến năm 1966 thì chuyển về đài phát thanh Đa Lạt. “Vậy thì ai tiếp tục mà chúng ta vẫn nghe Chương trình Dạ Lan hằng đêm ?”

Người tiếp tục Chương trình Dạ Lan, cũng do một sự tình cờ, có tên thật là Lan, Hồng Phương Lan, tức Mỹ Linh. Lúc đó, cô Mỹ Linh đang làm việc cho Đài Phát thanh Quân Đội, ở Chương trình Nhạc Ngoại Quốc yêu cầu. Cô là người Bắc, vì cô có giọng nói giống hệt như giọng cô Xuân Lan, nên cô được chọn để tiếp tục Chương trình Dạ Lan mà không ai biết cả, ai cũng tưởng chỉ có một Dạ Lan…”.
Thực ra Hồng Phương Lan (Dạ Lan 2/ Mỹ Linh) là người Huế nhưng nói giọng Bắc. Cô làm ở đàiPTQĐ từ những năm 1957 – 58, trước cả Xuân Lan.

Dạ Lan 2

( Nguồn Nguyễn Khắp Nơi )

Cuộc đời người con gái (Dạ Lan 1) ấy thật đúng là chín cái lênh đênh. Cô rời bỏ Saigon lên Đà Lạt với một bào thai mấy tháng (tác giả là Ca sĩ AN), câu chuyện tình sôi nổi một thời . Khoảng một trong những năm giữa thập niên 60, Bh có lên Đà Lạt và có đến thăm hai mẹ con Dạ Lan 1, khi đó sống trong một căn nhà nhỏ đơn sơ. Cảm phục Dạ Lan 1, một mình nuôi con.

Khoảng năm 1982, 83 Bh đang phụ trách lớp học sinh giỏi Văn của thành phố. Một hôm đọc phần lý lịch của học sinh, thấy có một em nữ có bố là Từ Ngọc Toản, mẹ là Hoàng Xuân Lan, Bh hỏi em có phải ba em là ca sĩ AN không ? Em xác nhận .Thế là Bh gặp lại DL 1.
Trước khi Bh rời VN sang Mỹ, Bh tìm DL 1 để chào từ giã, và rất vui khi thấy DL 1 vui tươi hơn. DL 1 nói rằng hiện đang rất hạnh phúc chung sống với nhà văn Văn Quang (vừa từ cải tạo ra). Hai người sống với nhau có lẽ cũng mấy năm và chia tay. Bây giờ DL sống một mình và đi làm việc từ thiện. Con gái DL 1 hiện sống cùng chồng con ở Pháp.
(Nguồn Bích Huyền)

Năm 1960 Dạ Lan sinh con gái. Cô nuôi con và sống một mình, không kết hôn với ai. Cô con của Dạ Lan có người bạn trai quốc tịch Pháp, Sau Tháng Tư 1975 anh này về Pháp, Khoảng năm 1985 anh trở lại Sài Gòn, cưới con gái cô Dạ Lan, mang vợ sang Pháp. Tôi chắc cô con của Dạ Lan không có điều kiện bảo lãnh bà mẹ cô sang Pháp.
Năm 1990 tôi đi tù về, gặp lại Dạ Lan. Cô sống với một người bạn của tôi. Năm 1995 bánh xe lãng tử đưa vợ chồng tôi sang Mỹ. Thỉnh thoảng vợ tôi gọi phone về nói chuyện ríu rít với Dạ Lan. Vợ chồng tôi, con gái tôi, rất mến Dạ Lan, cô sống với ông bạn tôi như vợ chồng đến 4, 5 năm, chúng tôi yên trí là cô sẽ có hạnh phúc suốt đời.
Con gái tôi là Kiều Giang, người có mặt trong bức hình đám cưới con trai Nhà Văn Uyên Thao đăng trong bài này, những năm ấy con gái tôi còn ở Sài Gòn. Khoảng năm 1997, 1998, qua phone con tôi cho chúng tôi biết cô Dạ Lan không còn sống với ông bạn tôi, cô đi đâu, ở đâu, con tôi không biết.
Dường như cô Dạ Lan không muốn gặp lại giới văn nghệ sĩ quen biết cô ngày xưa. Như vậy là cả chục năm chúng tôi không có tin tức gì về cô. Năm 2006, 2007, chúng tôi được tin cô sống bình yên trong một ngôi chùa ở ngoại thành Sài Gòn, cô không xuống tóc tu hành mà cô là nữ cư sĩ, cô cùng các ni sư nhà chùa làm những việc công quả, từ thiện, giúp người nghèo, các em mồ côi. Chúng tôi không biết cô đang ở chùa nào, chùa ở đâu.
Nếu con gái tôi còn ở Sài Gòn, tôi chắc cháu đi tìm cô Dạ Lan không khó lắm, nhưng nay cháu đã sang Mỹ với chúng tôi. Tôi sẽ nhờ người quen ở Sài Gòn tìm cô Dạ Lan.
Mong quí vị hiện ở Sài Gòn đọc điện thư này giúp chúng tôi tìm cô Dạ Lan, xin cho cô Dạ Lan biết chúng tôi ở hải ngoại đang tìm cô.
Cám ơn quí vị.

(nguồn Hoàng Hải Thủy)

Chương trình Dạ Lan

Tin tức khác...