Con trai người tỵ nạn Bắc Hàn trở thành tổng thống Nam Hàn

Lý Anh

Cuộc bầu cử TT nhiệm kỳ thứ 19 của Đại Hàn Dân Quốc (Đại Hàn) lẽ ra tổ chức vào ngày 20/12/2017. Tuy nhiên, trong thời gian nhậm chức, cựu TT Park Geun-hye phạm một số sai lầm, đảng đối lập đề nghị luận tội và phế truất. Ngày 09/12, quốc hội thông qua, ngày 10/03, tòa án hiến pháp phê chuẩn. Theo hiến pháp, sau khi tòa án phê chuẩn phế truất TT đương nhiệm, trong vòng 60 ngày phải bầu lại tổng thống mới, cuộc bầu cử TT nhiệm kỳ thứ 19 mới diễn ra vào ngày 09/05, sớm hơn quy định 7 tháng 11 ngày. Kết quả ông Moon Jae-in, con trai một người tỵ nạn Bắc Hàn trong cuộc chiến tranh Triều Tiên (1951 – 1953) giành được 41% tổng số phiếu bầu, đắc cử TT thứ 12 của Nam Hàn. Ông là vị TT thứ hai theo Thiên Chúa giáo La Mã, sau TT Kim Dae-jung.
Thanh Ngõa Đài có chủ mới
Tờ nhật báo lớn ở Đại Hàn Chosun Ilbo loan tin, hai mươi năm qua, đây là lần cử tri đi bỏ phiếu đạt gần 80%, thấp hơn cuộc bầu cử tổng thống theo hình thức dân chủ năm 1987 đạt tỷ lệ 89.2%.
Sáng ngày 10/05, Ủy ban Bầu cử Quốc gia (National Election Commission – NEC) Đại Hàn thông báo, ông Moon Jae-in giành được hơn 41% tổng số phiếu. Sau khi TT nhiệm kỳ trước là bà Park Geun-hye bị luận tội và phế truất, hiện nay đang ngồi tù, Thanh Ngõa Đài (nơi ở và làm việc của TT Đại Hàn) cần một người chủ thực sự, sau khi đắc cử, ông Moon Jae-in lập tức bắt đầu nhiệm kỳ 5 với buổi lễ tuyên thệ nhậm chức vô cùng đơn giản tại trụ sở quốc hội vào trưa ngày 10/05, trở thành tổng thống thứ 12 của Đại Hàn Dân Quốc.
Tân TT Moon Jae-in là người chủ trương đối thoại hòa bình với Bình Nhưỡng, trái ngược với quan điểm của các vị TT bảo thủ của 2 nhiệm kỳ trước là ông Lee Myung-bak và bà Park Geun-hye. Trong lễ tuyên thệ nhậm chức, tân TT Đại Hàn cho biết, ông sẽ đàm phán nghiêm túc với Hoa Kỳ và Trung Quốc về việc triển khai Hệ thống phòng thủ hỏa tiễn tầm cao giai đoạn cuối (Terminal High Altitude Area Defense – THAAD) của Hoa Kỳ, đã khiến Bắc Kinh tức giận và gây nên một số cuộc biểu tình ở Đại Hàn.
Trong bài phát biểu trước các nghị sĩ quốc hội, ông Moon Jae-in cam kết sẽ hành động vì hòa bình trên bán đảo Triều Tiên, giữa lúc khu vực này đang căng thẳng do chương trình hỏa tiễn và vũ khí nguyên tử của Bình Nhưỡng gây ra.
Ông nói: “Tôi sẽ nhanh chóng giải quyết khủng hoảng an ninh quốc gia. Vì hòa bình trên bán đảo Triều Tiên, tôi sẵn sàng đến bất cứ nơi nào. Nếu cần, tôi sẽ đến Hoa Thịnh Đốn ngay. Tôi cũng sẽ đến Bắc Kinh, Đông Kinh, thậm chí là Bình Nhưỡng nếu hoàn cảnh thích hợp”.
Sau mười năm phe bảo thủ cầm quyền, dân chúng Đại Hàn hy vọng tân TT Moon Jae-in thay đổi cách tiếp cận với Bắc Hàn và Hoa Kỳ và thúc đẩy kinh tế ngày càng phát triển.
Dư luận cho rằng, TT Moon Jae-in sẽ gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận Bắc Hàn, quốc gia đang tiếp tục mở rộng chương trình hỏa tiễn có thể đưa đầu đạn nguyên tử tới Hoa Kỳ. Ông cũng bắt đầu nhiệm kỳ của mình khi phải đối mặt với nhiều thách thức trong nước, bao gồm những hậu quả về vụ bê bối tham nhũng do bà Park Geun-hye để lại, khiến Đại Hàn chia rẽ sâu sắc, kinh tế ngày càng suy sụp. Tuy nhiên, khi đề cập đến vấn đề này, ông Moon Jae-in nói: “Tổng thống tiền nhiệm bị phế truất hiện đang ngồi tù, nhân dân chúng ta đã mở ra một con đường mới cho tương lai của Đại Hàn Dân quốc. Chúng ta hãy bỏ lại những ngày tháng cạnh tranh khốc liệt ra phía sau, cùng nhau tiến về phía trước”…
Dư luận về tân TT Moon Jae-in
Giữa lúc cựu TT Park Geun-hye theo đường lối bảo thủ đang ngồi “bóc lịch” đợi ngày phán quyết, cuộc đua vào Thanh Ngõa Đài trở thành cuộc biểu dương lực lượng của những ứng viên theo chủ nghĩa tự do như ông Moon Jea-in và ông Ahn Cheol-soo.
Trước ngày bỏ phiếu, ông Simone Chun thuộc Viện nghiên cứu chính sách Đại Hàn phát biểu với ký giả Hãng thông tấn và đài phát thanh Sputnik (Sputnik news agency & radio) rằng: “Các số liệu và bằng chứng cho thấy ông Moon Jea-in, ứng viên tự do, đồng thời là cựu luật sư về nhân quyền, sẽ chiến thắng trong cuộc bầu cử này. Ông ấy là người ủng hộ mạnh mẽ ‘Chính sách ánh dương’, sẵn sàng đối thoại với Bắc Hàn. Đây là bước chuyển biến rõ ràng so với chính sách của các vị TT 2 nhiệm kỳ trước”.
Hai ứng viên hàng đầu Moon Jea-in và Ahn Cheol-soo đều là những người chỉ trích mạnh mẽ đường lối cứng rắn đối với Bắc Hàn của các chính phủ bảo thủ tiền nhiệm trong suốt mười năm qua. Họ cho rằng chính sách này không thể ngăn cản Bình Nhưỡng tiếp tục phát triển vũ khí nguyên tử và hỏa tiễn. Tuy nhiên, xoa dịu căng thẳng với Bắc Hàn vào lúc này có lẽ chưa phù hợp với kế hoạch của Hoa Kỳ, đồng minh thân cận của Đại Hàn.
Trước cuộc bầu cử tổng thống nhiệm kỳ 19, Hoa Kỳ gấp rút triển khai Hệ thống phòng thủ hỏa tiễn tầm cao giai đoạn cuối (THAAD) vào lãnh thổ Đại Hàn. Ông Bruce Gagnon, người thường viết bài đăng trên Mạng lưới toàn cầu chống lại vũ khí và năng lượng nguyên tử trong không gian (Global Network Against Weapons and Nuclear Power in Space), nhận định: “Họ lo ngại rằng, sau khi đắc cử, ông Moon Jea-in sẽ không cúi đầu trước Ngũ Giác Đài và chính phủ TT Trump để triển khai hệ thống phòng thủ hỏa tiễn này”.
Stephen Evans, ký giả của BBC News thường trú tại Hán Thành, cho rằng, Bắc Hàn đưa ra ngụ ý rõ ràng về việc ai là người Bình Nhưỡng ủng hộ trong cuộc bầu cử. Một bài báo bình luận từ truyền thông chính phủ Bắc Hàn cho biết, mối quan hệ hiện tại giữa Bắc Hàn và Nam Hàn gây ra bởi các phe nhóm bảo thủ, vốn nắm quyền tại Nam Hàn trong 10 năm qua, khơi lại thời kỳ đối đầu cũng như canh trạnh chính trị và quân sự trong một dân tộc.
Điều này cho thấy Bình Nhưỡng ủng hộ ứng cử viên gần gũi với chính sách Ánh Dương khi Bình Nhưỡng và Hán Thành liên lạc và hợp tác. Chính sách này bị sụp đổ năm 2008 sau khi Bắc Hàn bắt đầu thử vũ khí nguyên tử và hỏa tiễn, mặc dù Nam Hàn ngừng viện trợ cho phía Bắc từ năm 2006.
Moon Jae-in là ai?
Khi bình luận về con người và cuộc đời của tân TT Đại Hàn Moon Jae-in, báo Korea Times cho hay:
Cha mẹ Moon Jae-in là người Bắc Hàn quê ở tỉnh Nam Hamgyong. Một ngày giá lạnh tháng 12/1950, tại bến cảng Hungnam (Bắc Hàn), khoảng 14.000 người dân phía bắc bán đảo Triều Tiên trong đó có cha mẹ của ông Moon Jea-in, lên tàu SS Meredith Victory của Mỹ đến đảo Geoje (Geoje-do prison camp), tỉnh Nam Gyeongsang, phía đông nam Đại Hàn.
Moon Jae-in chào đời năm 1953 tại Geoje, vài tháng trước khi cuộc Chiến tranh Triều Tiên chấm dứt, nói đúng hơn là đình chiến, vì hai bên tham chiến chưa ký Hiệp định hòa bình, nghĩa là vẫn trong tình trạng chiến tranh.
Lớn lên, Jae-in hiểu rõ cuộc sống thật khó khăn. Cha mẹ làm việc suốt ngày đêm nhưng gia đình chưa bao giờ tươi sáng. Jae-in là con trai trưởng trong gia đình, phải xếp hàng đợi bột ngô và sữa bột của các nhà thờ cứu trợ. Cậu không thích điều đó nhưng luôn yêu quý những bà sơ đã tốt bụng với mình.
Khi vào trường trung học danh tiếng Gyeongnam ở Busan, Jea-in giật mình khi biết được cuộc sống của những học sinh con nhà giàu học cùng lớp. Họ ăn những thứ ngon hơn và ở trong những ngôi nhà rộng và cao ráo hơn. Đó là lúc Moon Jea-in nhận ra bất bình đẳng trong xã hội.
Cha Moon Jae-in ít nói nhưng thường bày tỏ quan điểm chính trị ở trong gia đình. Điều đó tác động đáng kể đến niềm tin của con trai sau này.
Năm 16 tuổi (1969), lần đầu tiên Moon Jea-in tham gia cuộc biểu tình chống chính phủ do TT Park Chung-hee (cha bà Park Geun-hye) tìm cách thay đổi hiến pháp để được cầm quyền thêm.
Năm 1972, khi vào học tại khoa luật trường Đại học Kyung Hee, chàng sinh viên Moon Jae-in tiếp tục tham gia vào các cuộc đấu tranh, từng bị giam tại Trung tâm giam giữ Seodaemun ở Hán Thành.
Đến tuổi vào quân dịch, Moon Jea-in làm nhiệm vụ trong đội quân đặc nhiệm, từng tham gia nhiều công việc khác nhau. Hết hạn quân dịch, Moon Jae-in vượt qua kỳ thi luật năm 1980 nhưng không trở thành thẩm phán như mơ ước vì từng biểu tình chống chính phủ. Vài công ty luật danh tiếng mời ông về làm nhưng Moon Jea-in quyết định làm gì đó có ý nghĩa hơn. Đó là khi gặp Roh Moo-hyun, người sau đó trở thành TT thứ 9 của Đại Hàn.
Roh Moo-hyun và Moon Jae-in làm luật sư giúp đỡ những người không đủ tiền thuê luật sư, trong đó đa phần là công nhân nhà máy, lao động bị trả lương rẻ mạt. Trong tự truyện của mình, ông Moon miêu tả đây là quãng thời gian “cực kỳ hạnh phúc”, trong đó có đám cưới của ông với bà Kim sau 7 năm yêu nhau.
Chính ông Roh Moo-hyun là người nói cho Moon Jae-in biết rằng, hoạt động chính trị có thể giải quyết nhiều vấn đề mà họ đã chứng kiến và lôi kéo ông tham gia. Tuy nhiên, khi ông Roh Moo-hyun trở thành TT Đại Hàn năm 2002, Moon Jea-in mới thực sự dấn thân vào chính trường, trở thành thư ký cấp cao của TT.
Tuy nhiên, Moon Jea-in vẫn cảm thấy làm việc cho chính phủ không khác gì “khoác áo của người khác”, quay về làm luật sư. Cho đến khi ông Roh tự tử năm 2009 vì bị điều tra tham nhũng, Moon Jae-in mới trở lại chính trường.
Ông Moon từng viết: “Nếu không gặp ông Roh, có lẽ tôi sống thoải mái hơn, nhưng đam mê của ông ấy luôn đánh thức tôi. Vì thế, cái chết của ông ấy đưa tôi trở lại chính trường. Ông ấy nói đó là định mệnh. Giờ ông ấy đã thoát khỏi nó nhưng tôi thì mắc kẹt lại với những gì ông ấy để lại” …
Moon Jae-in kết hôn cùng Kim Jung-sook, một ca sĩ học cùng đại học với ông, có hai người con, một trai và một gái.
Lý Anh

Tin tức khác...