Con lợn đất của Tổng thống Trump

Nguyễn Thơ Sinh

Một trong những câu ca dao khôi hài dí dỏm
nhắc đến con lợn nhiều người Việt mình biết đến:

Đương khi lửa tắt cơm sôi,
Lợn kêu con khóc, chồng đòi tòm tem.
Bây giờ con đã ngủ êm,
Lợn no cơm chín tòm tem thì tòm!

Bốn câu lục bát ấy đã vẽ lên một bức tranh quê nói về đời sống dân dã bình yên của những cặp vợ chồng hiền hòa chân chất. Họ chịu thương chịu khó, đời sống quen thuộc với tiếng trâu ọ, tiếng lợn réo vốn khác hẳn đời sống của người có tiền, những đại gia rủng rẻng, người có vai vế, các chính khách quyền cao chức trọng chốn phồn hoa đô hội.
Thời gian trôi đi, chó đá sang sông, vẳng đưa giọng người già lẩy thơ Kiều thuở nào đâu còn nữa. Vâng, những ký ức ngọt ngào hoài cổ ấy đã biến mất? Những tiếng rao hiền hòa: Ai mài dao, mài kéo không? Chai nhôm dép đứt thau mủ bể… Hay hình ảnh vại nước ngoài cổng ngõ với cái gáo dừa khách qua đường khát nước tạt vô múc uống, bàn ủi con gà, chiếc cối đá xay bột gói bánh ít, đổ bánh đúc, bánh xèo, bát điếu của người nghiện thuốc lào, những bộ ván bóng lộn nước gỗ, những ô trầu, những con lợn đất ngày đầu năm…

Nói đến lợn đất, chợt nhớ đến thuở ấu thơ. Đầu năm, mẹ đi chợ mua cho mấy anh chị em mỗi đứa một con lợn đất nung. Lời mẹ ân cần: Chịu khó bỏ tiền vào con heo đất cuối năm đập ra sẽ có tiền mua đồ chơi, mua kẹo bánh, tập vở, bút, mực… Mấy anh em háo hức vui sướng, nâng niu những con lợn đất sơn đỏ, sơn vàng, ngộ nghĩnh hết sức dễ thương!
Trong tiếng Anh, lợn đất có tên piggy bank. Không biết do trùng hợp ngẫu nhiên hay do hai nền văn hóa Âu – Á cùng đánh giá cao giá trị “tằn tiện bỏ ống” qua hình ảnh con heo đất. Tra tìm trên mạng, piggy bank đã có từ lâu. Cụ thể nó hiện diện cách đây hơn sáu thế kỷ, gần như piggy bank xuất hiện trước những ngân hàng (bank) trở thành hình thức tiết kiệm sơ khai hiệu quả, tuy không có tiền lãi, nhưng số tiền để dành có thể gom lại thành món lớn hữu ích khi cần.

Thời trung cổ (Middle Age) kim loại hiếm hoi nên vật dụng trong nhà được làm từ đất nung, đặc biệt là đất nung màu cam (gạch son) gọi là pygg. Tiền bỏ ống thời đó được quẳng vào những lọ gốm gọi là pygg pot. Sau đó từ pygg du nhập đến các nước sử dụng tiếng Anh cổ trở thành piggie, rồi nó được rút ngắn thành pig. Dần dà khái niệm piggy bank – ngân hàng bỏ ống đất nung ra đời nên chữ pig (con lợn) liên hệ với piggy (đất nung) trở thành sự trùng hợp rất đỗi dễ thương.

Bỏ ống là hình thức quỹ tiết kiệm cơ bản cổ xưa phòng lúc cơ nhỡ. Đơn giản đây là cóp nhặt, tích tiểu thành đại, mưa dầm thấm đất, quên đi sẽ có món lớn. Hoặc muốn có số tiền lớn, người ta nhịn ăn, nhịn xài với mục đích để dành món tiền đó. Theo năm tháng, số tiền bỏ ống lớn dần, kiểu nuôi con gà mái nhỏ lớn lên sẽ có ổ trứng, ổ trứng nở thành đàn gà nhỏ, nuôi chúng lớn, đem bán lấy tiền mua con lợn nhỏ. Lợn ăn cám lớn dần, lúc đẫy tạ mổ thịt đủ tiền mua con nghé nhỏ. Nghé lớn lên thành trâu nái. Rồi trâu mẹ đẻ ra nghé con. Bán vài con nghé mua được miếng ruộng nhỏ… Trên lý thuyết, chuyện trở nên giàu có là điều chẳng lạ lẫm gì.

Uy tín đạo đức của các chính khách cũng thế, không phải tự nhiên mà có, song nó là quá trình gầy dựng cóp nhặt, đôi khi một đời chắt chiu. Uy tín đạo đức giống một véc-tơ, có mô-đun và hướng biểu diễn cụ thể. Nó là vốn quý khẳng định giá trị lai lịch. Uy tín đạo đức không xuất hiện qua đêm. Nó là nhân cách đã được kiểm chứng. Muốn trở thành ông nghị hay một bà dân biểu, người ta không thể bỏ qua những va vấp kinh nghiệm chính trường. Nói khác đi, đa phần theo nghiệp quan từ bé, ban đầu là công chức nhỏ, sau làm quan to tại những vị trí then chốt trong bộ máy hành chính nếu họ được dân tin tưởng.

Với Tổng thống Trump – chưa hẳn ông đã nghĩ đến nghiệp quan. Ông xuất thân giai cấp thượng lưu. Giàu trong bụng mẹ giàu ra, đâu hiểu gì nhiều về chắt chiu bỏ ống kiểu piggy bank. Bố ông là Frederick Christ Trump (1905-1999) từng kinh doanh bất động sản thành công tại New York. Ông sinh ra đã ngậm cái thìa bạc trong miệng. Tiền đẻ ra tiền. Chuyện ông ung dung hưởng nhàn lọ phải cầu!

Đùng một cái ông ra ứng cử, chẳng phải gà nòi, gà niếc gì, thế mà những con ác kê “gà cùng một mẹ” khác lần lượt rách ngực, nghoẹo cổ, gãy cánh, xuội vai… bỏ cuộc, cho phép ông ung dung đá trận cuối với Hillary Clinton rồi cất tiếng gáy vang lừng: I won! Chuyện này khiến nhiều người chưng hửng. Họ ngạc nhiên. Không tin nổi. Như người Mỹ thường nói: Pig can not fly! Lợn không thể bay được. Nhưng ông đã chứng minh điều ngược lại. Lợn có thể bay. Thậm chí bay rất cao. Không ít người chủ quan đã té ngửa đêm 8 tháng 11 năm 2016, Cựu ngoại trưởng Hillary Clinton thắng 227 phiếu cử tri đoàn (còn ông được 304 phiếu); nên dù thắng 2.87 triệu phiếu phổ thông bà vẫn là người thất cử.
Sau đó cử tri Mỹ (gồm cả hai phe) đưa ông một con lợn đất rồi bảo: Đây là piggy bank của ông. Hãy cầm lấy. Mùa phiếu midterm 2018 đập ra xem ông để dành được bao nhiêu chiến tích. Rõ ràng mùa phiếu midterm 2018 chẳng thuận lợi cho ông chút nào; Hạ viện rơi vào tay Đảng Dân chủ.

Nhớ hồi ông nhậm chức. Khá đình đám. Những chiến dịch cải tổ của ông được lưỡng viện quốc hội ủng hộ (bằng mặt hay bằng lòng ở đây tạm không bàn đến) chỉ dừng lại ở mức nửa vời miễn cưỡng. Obamacare không thể bị xóa sổ hoàn toàn. NAFTA về cơ bản chỉ được cập nhật chút đỉnh với cái tên mới USMCA (US-Mexico-Canada Agreement) bề thế kém hẳn đi. Bức tường ngăn đôi Mỹ-Mễ thì gần như thui chó nửa mùa hết rơm…

Nhắc lại, các chương trình ông muốn cải tổ dựa trên triết lý Make America Great Again hay America First thực ra thuần túy chủ nghĩa quốc gia. Ông muốn Mỹ rút lui khỏi vai trò giương cao ngọn cờ dân chủ, dân quyền. Ông muốn Mỹ từ bỏ cương vị đại diện công lý vì nó tốn kém ngân sách. Còn chính sách lãnh đạo quốc nội, ông bênh vực người giàu và gây áp lực cho người nghèo. Từ food-stamp, welfare, cho đến các chương trình phúc lợi xã hội bị cắt giảm. Nội luật thuế mới đây đủ thấy ông khôn khéo. Ai cũng được giảm thuế, nhưng xét kỹ, người hưởng lợi nhiều hơn vẫn là giới giàu, càng giàu (như gia đình ông) càng hưởng lợi nhiều. Ngân hàng trung ương FED (tăng lãi suất) gây bất lợi cho giới giàu nên ông hậm hực. Thực ra lãi suất tăng chỉ khổ cho người vay mượn tín dụng. Còn giới giàu thiệt thòi vì cơ hội hốt bạc khó hơn trước. Ngoài ra ông lo lãi suất tăng giới chủ hãng ngại bỏ vốn làm ăn đổ tiền vào những đầu tư phi-sản-xuất có lợi hơn khiến kinh tế chậm lại.

Trong lúc đó lời hứa trước đây với các cử tri ủng hộ đã giúp ông đoạt chìa khóa Bạch ốc vẫn phải giữ. Muốn họ ủng hộ ông phải tỏ ra có thành ý. Hứa thì dễ, bắt tay thực hiện mới khó. Đã trót hứa, ông đâu thể nuốt lời. Họ yêu cầu con lợn đất mùa phiếu 2020 ông đập ra phải có những thành tích có lợi cho họ. Vì thế ông luôn bẳn gắt cáu kỉnh thấy nhiều kế hoạch bị thọc gậy bánh xe. Điều ông lo lắng hiện nay: Tính khả thi các lời hứa với các fans cử tri càng lúc càng khó thực hiện trọn vẹn.

Không luận kinh tế Mỹ hai năm qua khởi sắc thấy rõ. Phải chăng đây là hội chứng tuần trăng mật? Sẽ có những biến động bất lợi? Thị trường chứng khoán Mỹ dao động thất thường hồi cuối năm 2018 ai cũng biết. Chính phủ phải đóng cửa, trong đó nhiều bộ phận xung yếu bị ảnh hưởng. Mối quan hệ giữa Bạch ốc và Ngũ giác đài gởi đi những tín hiệu lủng củng. Mùa phiếu midterm 2018 càng khiến bài toán “con lợn đất 2020” của ông thêm phần gay cấn. Cử tri Mỹ bắt đầu nhận ra kế hoạch cải tổ táo bạo của ông vẫn không tránh khỏi qui luật: Đồng xu nào cũng có hai mặt, kế hoạch nào cũng có những kẽ hở, những lỗ hổng.

Con lợn đất midterm 2018 đã đập bể. Tổng thống Trump chưa để dành được nhiều. Nay người ta đưa ông một con lợn đất khác, bảo: Hai năm nữa, mùa phiếu 2020 đập ra xem có khá hơn không? Khó xử đây, vì xét kỹ, các fans của ông muốn kiểm chứng xem họ đã một lần giao trứng cho ác? Thời gian thoi đưa. Những tờ lịch rớt xuống thật nhanh. Chẳng mấy chốc Tổng thống Trump buộc phải đập con lợn đất 2020 tính sổ với cử tri Mỹ.

Không biết piggy bank 2020 của Tổng thống Trump lần này có gì bên trong? Government shutdown. The Wall. Syria. Pakistan. Trade War với Trung Quốc. USMAC (tên cũ NAFTA). Nội các của ông thay người như thay áo, ai đi, ai ở? GMC đóng cửa sa thải nhiều nhân viên. Hạ viện thuộc về Đảng Dân chủ. Tiến trình truất phế. Hồ sơ thuế cá nhân của ông…
Nhiêu đó thôi đã đủ thừa hứng thú khi cử tri Mỹ đập con lợn đất thứ hai của ông.

Nguyễn Thơ Sinh

Tin tức khác...