Chuột Mickey tròn 90 tuổi

Huy Lâm

Số đông người Việt chúng ta đến Mỹ khá muộn màng nhưng có lẽ không ai là không biết đến chú chuột Mickey. Thậm chí nhiều người khi còn ở Việt Nam cũng đã từng nghe đến tên chú. Đây là một trong những nhân vật hoạt hình của hãng phim Disney được nhiều người biết đến nhất trên thế giới.

Chuột Mickey bước vào trong đời sống của người dân Mỹ vào ngày 18 Tháng 11 năm 1928, trong một cuốn phim hoạt hình ngắn đen trắng có tựa đề Steamboat Willie (Tàu hơi nước Willie), được chiếu lần đầu tại rạp Colony Theatre ở thành phố New York. Cuốn phim này được cho là một chuyển hướng quan trọng trong lịch sử của loại phim hoạt hình nhờ Walt Disney đã đưa vào trong phim một loại kỹ thuật mới được gọi là “âm thanh đồng bộ” – nghĩa là tất cả mọi chuyển động trên màn ảnh phải tương ứng với tiếng nhạc và những hiệu ứng âm thanh khác.

Có điều ít ai biết rằng xém chút nữa thì chú chuột Mickey đã không có nếu như Walt Disney không gặp chuyện xui xẻo. Năm 1923, Walt và người anh trai là Roy thành lập một xưởng phim hoạt hình nho nhỏ ở Hollywood. Disney ký được một hợp đồng với hãng phim Universal Pictures qua một nhà phát hành, để vẽ một loạt hình vẽ những con vật têu tếu để chọc cười thiên hạ. Một trong những con vật sáng tạo của Disney là chú thỏ Oswald the Lucky, đã trở nên nổi tiếng ngay tức khắc. Thành công của Oswald đã khuyến khích Disney đòi tăng lương. Thay vì chấp nhận đòi hỏi của Disney thì nhà phát hành phim đã tự nhận Oswald là thuộc quyền sở hữu của họ, và thế là anh em Disney bị mất việc.
Thất vọng nhưng không nản chí. Walt Disney, cùng với người bạn đồng thời cũng là một hoạ sĩ hoạt hình Ub Iwerks, đã hợp tác để đồng sáng tạo nên một nhân vật hoạt hình mới: chú chuột Mickey. Có nhiều giai thoại được thêu dệt quanh câu chuyện về việc hai người bạn ngay từ nguyên thủy đã chọn cho chú chuột cái tên Mortimer, nhưng sau đó bà vợ của Disney đã thuyết phục ông chồng đổi tên cho chú thành Mickey – một cái tên vừa quen thuộc với nhiều người mà lại dễ nhớ.

Tuy nhiên, hạn xấu vẫn chưa qua hết. Tháng 5 năm 1928, Disney cho sản xuất cuốn phim hoạt hình câm ngắn đầu tiên, Plane Crazy (Chiếc phi cơ cuồng), với vai chính không ai khác hơn là chú chuột Mickey. Cuốn phim hoạt hình đó bị xưởng phim đánh giá là dở, và nó bị đem xếp xó và không được đem ra chiếu. Sáu tháng sau, chú chuột Mickey cuối cùng được cho xuất hiện trước công chúng lần đầu trong cuốn phim hoạt hình ngắn đen trắng có tựa đề Steamboat Willie.

Buổi chiếu ra mắt Steamboat Willie đã đánh dấu một bước tiến quan trọng trong lịch sử của loại phim hoạt hình không chỉ ở nhân vật mà còn lần đầu tiên có âm thanh nữa. Cuốn phim chỉ dài độ 7 phút và chuyện phim cũng thật đơn giản. Mickey là người giúp việc trên chiếc tàu đã gây ra nhiều chuyện náo loạn làm điên đầu vị thuyền trưởng. Cô chuột Minnie, người bạn gái của Mickey, cũng lần đầu xuất hiện trong phim này sau khi nàng được Mikey dùng chiếc cần trục nhấc bổng lên từ trên bờ sông và đưa lên tàu. Sau khi đưa được Minnie lên tàu rồi, Mickey bèn đi tìm đủ mọi thứ nhạc cụ tạm bợ nào chàngvớ được trên tàu, từ lon bơ, nồi, chảo, tới thùng gỗ và bàn giặt quần áo, để tấu lên một khúc nhạc vui nhộn làm vui lòng cô bạn gái mới quen.

Chuyện phim chỉ có thế những nó cho thấy một Mickey đầy nhân tính và cũng biết ga lăng hết sức, và có lẽ nhờ vậy mà Minnie mới gắn bó với chàng kể từ ngày ấy tới nay.

Thêm một điểm nữa là nhiều người cũng nhận thấy rằng Mickey là một chú chuột thông minh, lanh lợi và nghịch ngợm rất hợp với tâm tính của trẻ em, và nhờ vậy mà Mickey đã được yêu mến qua biết bao thế hệ.

Điều phát minh quan trọng nhất của cuốn phim hoạt hình là phần âm thanh đồng bộ – thứ mà ngày nay khi chúng ta coi phim thường không để ý tới. Nhưng trong cuốn phim hoạt hình ngắn ngủi ấy, nhạc phim lần đầu tiên kết hợp cùng các hành động trên màn hình với các nhân vật diễn xuất ăn khớp nhịp nhàng với giọng nói và tiếng nhạc. Phần nhạc đệm cho phim là do dàn nhạc hợp tấu gồm 17 nhạc cụ đảm trách, bao gồm luôn một nhạc công chơi khẩu cầm và ba kỹ thuật viên hiệu ứng âm thanh. Trong khi đến nay người ta vẫn chưa biết rõ tất cả mọi chi tiết về việc làm thành cuốn phim, nhiều nhà nghiên cứu phim tin rằng đa số bản vẽ là do Iwerks đảm trách, dưới sự giám sát của Disney, và chính Disney là người ghép giọng nói cho tất cả các nhân vật trong cuốn phim.

Cuốn phim hoạt hình Steamboat Willie một sớm một chiều đã trở thành hiện tượng sau lần chiếu ra mắt tại thành phố New York, và Mickey bắt đầu nổi tiếng khắp thế giới. Ngày nay, hình ảnh chú chuột Mickey là một trong những hình ảnh được sử dụng rộng rãi nhất cho các sản phẩm và quảng cáo.

Trong nhiều năm sau đó, chuột Mickey đã trải qua nhiều lần thay đổi hình dáng bề ngoài cũng như tính tình của chú. Trong những năm đầu, một Mickey tinh nghịch quả tình có mang nhiều nét giống … chuột thật, với chiếc mũi dài và nhọn, cặp mắt đen đậm, thân hình nhỏ nhắt với đôi chân khẳng khiu và chiếc đuôi hơi dài. Nhiều phụ huynh viết thư phàn nàn về sự quá ư là phá phách của Mickey trong phim hoạt hình và than phiền rằng Mickey không hẳn là một mẫu hình lý tưởng cho các trẻ em bắt chước theo. Và vì vậy, Fred Moore, một hoạ sĩ hoạt hình của Disney đã phải xắn tay áo lên làm công việc hoàn chỉnh hình dáng và nhân cách của Mickey. Quá trình thay đổi được thực hiện từng bước một nhưng mang nhiều ý nghĩa; đôi mắt của Mickey được vẽ to hơn và có lòng trắng lòng đen rõ ràng để nhìn giống thật hơn và để chàng dễ biểu lộ được cảm xúc. Đôi tai của chàng tròn trịa và nhìn rõ hơn, mũi chàng thì được cho ngắn lại, thân hình mập tròn – nhìn trẻ trung và con nít hơn, và chàng được đeo thêm đôi găng tay màu trắng để đôi tay được nhìn tách biệt hẳn với thân hình màu đen. Nhưng sự thay đổi quan trọng hơn cả là Mickey đã bỏ đi cái tính khinh khỉnh và trở nên một chú chuột tốt bụng, lễ phép, hoạt bát và vui tính – một mẫu hình thần tượng dễ được chấp nhận hơn đối với nhóm người hâm một đông nhất của Mickey: các trẻ em.

Những năm sau này, ngoài cô bạn Minnie, Mickey còn có thêm mấy người bạn khác như chú vịt Donald, chú chó ngốc nghếch Goofy, cô vịt Daisy và chú chó con Pluto.

Ngày nay, Mikey là mẫu hình nhân vật được yêu thích trên khắp hoàn vũ và là linh hồn của công ty Disney.
Khởi đầu bằng một chú chuột bé xíu vậy mà Disney đã từ từ vươn lên để trở thành công ty giải trí số 1 trên thế giới như ta thấy ngày nay. Biết bao thế hệ đã yêu thích những cuốn phim của họ, và hàng trăm triệu người ghé chơi những công viên giải trí, những khu nghỉ mát mỗi năm, và mua rất nhiều sản phẩm mang nhãn hiệu Disney.
Năm 2017, công ty Disney, còn làm chủ năm phim trường, một tàu du lịch và nhiều hệ thống truyền thông, đã có doanh thu toàn cầu là $54 tỷ.
Và chính Walt Disney, người sáng lập công ty, đã phải nhìn nhận rằng công ty mang một món nợ rất lớn đối với Mickey. Ông tâm sự, “Tôi chỉ hy vọng rằng chúng ta không bao giờ quên một điều là tất cả được bắt đầu bởi một chú chuột.”

Mà hình ảnh của Mickey xuất hiện một cách hết sức ngẫu nhiên.

Walt Disney tiết lộ vào năm 1948 rằng Mickey hiện ra trong trí tưởng tượng của ông khi mà “tai họa đang cận kề ở ngay sát nách” và ông lo sợ là sẽ mất hết tất cả mọi thứ.
Ông hồi tưởng lại: “Hình ảnh Mickey bỗng nhiên hiện ra trong đầu và được vẽ ngay lên bảng vẽ 20 năm trước trên một chuyến xe lửa từ Manhattan về lại Hollywood ngay vào lúc khi mà tài sản kinh doanh của tôi và người anh trai Roy đang ở tận đáy cùng tuyệt vọng… và người bạn nhỏ bé ấy đã ngay tức khắc làm tan biến hết mọi nỗi lo âu.”
Walt Disney thắng tổng cộng 22 giải thưởng Oscars. Nhưng có lẽ phần thiên tài thật sự của ông không hẳn chỉ ở lãnh vực làm phim hoạt hình hay vẽ mà là ở trong lãnh vực thương mại.

Các sản phẩm mang nhãn hiệu Mickey và một câu lạc bộ hâm mộ Mickey dành cho trẻ em gặt hái nhiều thành công trong thập niên 1950 ở Mỹ. Công viên giải trí Disneyland khánh thành ở California năm 1955.
Sau này có chương trình truyền hình Câu lạc bộ Mickey với những ngôi sao nhí được gọi là Mouseketeers và là nơi khởi đầu sự nghiệp cho những ngôi sao lớn của Hollywood hiện nay như Justin Timberlake, Britney Spears và Ryan Gosling.

Chiếc mũ màu đen với đôi tai chuột được các ngôi sao nhí đeo trong các chương trình truyền hình đã trở thành một món hàng bán rất chạy.

Năm 1978, Mickey trở thành nhân vật giả tưởng đầu tiên được gắn ngôi sao trên đại lộ Hollywood.
Trải qua nhiều năm, thương hiệu Disney đã chuyển đổi từ việc thực hiện những phim hoạt hình dựa trên các truyện thần tiên, như Bambi và Lion King, qua những loại phim mang tính cách văn hoá đại chúng với gần đây tung ra một loạt phim Star Wars và những cuốn phim ăn khách về những nhân vật siêu nhân. Nhưng rồi hình ảnh chú chuột Mickey đến nay vẫn là đại diện chính cho thương hiệu của đại công ty giải trí lớn nhất thế giới mà chưa có hình ảnh nào thay thế được.

Sắp tới đây, công ty Disney, qua hệ thống truyền hình ABC và tại nhiều công viên giải trí Disney từ Âu sang Á, sẽ cho tổ chức nhiều chương trình để đánh dấu và mừng sinh nhật chuột Mickey tròn 90 tuổi – là một chặng đường rất dài đối với bất cứ ai hoạt động trong lãnh vực giải trí và phim ảnh.

Huy Lâm

Tin tức khác...