Ngân sách năm 2026 trị giá 142 tỷ đô la

OTTAWA —

Trong bản ngân sách năm 2026 được trình lên Hạ viện hôm thứ Năm , Bộ trưởng Tài chính Francois Philippe Champagne đã công bố khoản chi 142.1 tỷ đô la dành cho các ưu đãi thuế mới, chi tiêu và các biện pháp khác trong 5 năm tới để làm giảm bớt áp lực về khả năng chi trả cho người dân Canada và xóa bỏ tình trạng vô gia cư.

Ngân sách cũng nêu chi tiết thêm 9.4 tỷ đô la chi tiêu mới đã được công bố giữa bản cập nhật kinh tế mùa xuân và ngân sách mới. Ví dụ, cam kết hồi tháng 7 của ông Carney về việc hỗ trợ tài chính cho Dự án thay thế đường hầm George Massey ở British Columbia sẽ tiêu tốn 1.5 tỷ đô la trong vòng 5 năm.

Nhìn chung, trong năm tài chính hiện tại, chính phủ liên bang dự kiến ​​thâm hụt ngân sách 62.3 tỷ đô la. Con số này thấp hơn 3 tỷ đô la so với dự kiến ​​hồi mùa xuân. Tuy nhiên, ngân sách không cho thấy lộ trình nào để cân bằng, với mức thâm hụt dự kiến ​​trên 50 tỷ đô la mỗi năm trong bốn năm tiếp theo.

Theo tài liệu ngân sách, doanh thu của chính phủ cao hơn nhiều so với dự kiến ​​trước đó, nhưng thủ tướng đã chọn chi tiêu khoản tiền dư thừa này thay vì tiết kiệm.

Chính phủ đang dành số tiền đó chủ yếu cho các ưu đãi thuế để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, các biện pháp giảm chi phí như trợ cấp mua thực phẩm và cơ sở hạ tầng cho các cộng đồng người bản địa.

Năm tới, Canada sẽ chi nhiều hơn cho phí trả nợ so với chi cho chăm sóc sức khỏe. Chính phủ Carney đã dự trù 57.4 tỷ đô la cho chăm sóc sức khỏe trong năm nay.

Theo ngân sách năm 2030, khoảng 12 xu trên mỗi đô la thuế sẽ được dùng cho phí trả tiền lời nợ.

Khi được hỏi về những chi phí ngày càng tăng đó, Champagne khẳng định rằng chúng vẫn nằm trong tầm kiểm soát.

Ông nói: “Chi phí nợ công của chúng ta vẫn còn thấp so với tiêu chuẩn lịch sử”.“Tình hình tài chính hiện tại rất ổn định. Chúng tôi có vị thế tài chính vững mạnh, và điều đó mang lại cho chúng tôi sức mạnh để xây dựng.”

Tuy nhiên, nhà kinh tế học Don Drummond thuộc Đại học Queen’s cho rằng gánh nặng nợ ngày càng tăng sẽ hạn chế các lựa chọn của chính phủ trong tương lai. Ông lưu ý rằng sự hỗ trợ hiện đang được cung cấp cho người dân Canada được tài trợ bằng nợ, có nghĩa là cuối cùng sẽ phải bị trả lại.

Các biện pháp ưu đãi thuế, biện pháp giảm chi phí và hòa giải với người bản địa thúc đẩy chi tiêu mới.

Biện pháp mới tốn kém nhất trong 5 năm tới là khoản khấu trừ năng suất khổng lồ trị giá 36.1 tỷ đô la đã được công bố trước đó. Khoản khấu trừ này nhằm khuyến khích các nhà đầu tư kinh doanh trong nước bằng cách cho phép họ khấu trừ một số khoản đầu tư vốn mới như thiết bị và nhà cửa.

Bộ trưởng tài chính mô tả ngân sách là “cuộc cải tổ toàn diện nhất về các chính sách ưu đãi kinh doanh trong nhiều thế hệ.”

Về vấn đề giá cả phải chăng, chính phủ dự định chi thêm 4.6 tỷ đô la cho chương trình hoàn thuế thực phẩm và 11.2 tỷ đô la trong 5 năm tới để đưa Canada tiến tới mục tiêu chấm dứt tình trạng vô gia cư trong vòng một thập kỷ. Chi thêm 26.6 tỷ đô la cho công tác hòa giải với người bản địa. Ngân sách cho biết phần lớn số tiền đó sẽ được dành cho cơ sở hạ tầng nước, nhà ở, giáo dục và trẻ em, gia đình.

Chương trình An ninh Tuổi già của chính phủ liên bang là khoản mục chi tiêu tốn kém nhất trong ngân sách – vượt xa các chương trình khác như Chuyển giao Y tế Canada và Trợ cấp Trẻ em Canada.

Năm nay, ngân sách dự kiến ​​khoản trợ cấp thu nhập cho người cao tuổi sẽ tiêu tốn 89.4 tỷ đô la và sẽ tăng lên 109.5 tỷ đô la vào năm 2030-31.

Paul Kershaw, giáo sư Đại học British Columbia và người sáng lập tổ chức tư vấn Generation Squeeze, cho biết khoản chi tiêu lớn này hạn chế khả năng của chính phủ trong việc thực hiện các biện pháp giảm giá lớn cho những người khác. Như chăm sóc trẻ em, nhà ở, chi tiêu cho giáo dục sau trung học, hay hỗ trợ việc làm cho thanh niên, những thứ đó thường không có nhiều thay đổi, nếu không muốn nói là rất khiêm tốn, so với những gì chúng ta đang làm cho an sinh xã hội tuổi già.

Phe đối lập đặt câu hỏi về các ưu tiên chi tiêu, mức nợ và việc thiếu các mục tiêu về khí hậu.

Ngân sách của Champagne đã bị các đảng Bảo thủ đối lập chính thức và đảng Tân Dân chủ chỉ trích.

 “Đây là một khoản chi tiêu thẻ tín dụng tốn kém mà người Canada không đủ khả năng chi trả, và đảng Bảo thủ sẽ bỏ phiếu chống,”  Thủ lãnh đảng Bảo thủ Pierre Poilievre nói.

Lãnh đạo đảng NDP, Avi Lewis, cho rằng ngân sách này hỗ trợ quá nhiều cho các tập đoàn lớn và không đủ cho người dân Canada bình thường.

Khoản giảm trừ lớn cho hóa đơn mua thực phẩm ờ đâu? Khoản giảm trừ lớn cho hóa đơn điện thoại, tiền thuê nhà hay tiền nhà trả góp

? Hoàn toàn không có, Lewis nói.

Ngân sách cũng giảm bớt tầm quan trọng của các mục tiêu giảm phát khí thải và các quy định về khí hậu, thay vào đó tập trung vào các biện pháp khuyến khích phát triển nền kinh tế xanh. Sự thay đổi này đã bị lãnh đạo Đảng Xanh Elizabeth May chỉ trích gay gắt.