THƯƠNG CHIẾN HOA KỲ–CANADA: CHUYỆN Ở WASHINGTON, NHƯNG NGƯỜI CANADA CÓ THỂ PHẢI TRẢ TIỀN

TORONTO – Một sáng cuối tuần, người đi chợ có thể chẳng mấy quan tâm đến những con số hàng chục tỷ Mỹ kim được nhắc đến trong các cuộc họp giữa Ottawa và Washington. Nhưng nếu giá một món hàng quen thuộc bất ngờ tăng thêm vài đồng, câu chuyện thương mại giữa hai nước bỗng trở nên gần gũi hơn rất nhiều.

Đó cũng là điều đang được nhiều người Canada quan tâm khi cuộc đối đầu thương mại giữa Canada và Hoa Kỳ tiếp tục nóng lên.

Từ những cuộc họp ở Ottawa và Washington đến giá hàng ngoài siêu thị

Trong những tháng qua, Canada và Hoa Kỳ liên tục đưa ra các biện pháp thuế quan để đáp trả lẫn nhau.

Chính quyền Tổng thống Donald Trump áp thuế lên một số hàng hóa Canada. Ottawa sau đó công bố kế hoạch đáp trả bằng thuế đối với hàng hóa Hoa Kỳ.

Theo kế hoạch hiện nay, Canada dự kiến áp mức thuế từ 15% đến 50% lên khoảng 27,6 tỷ Mỹ kim hàng hóa Hoa Kỳ kể từ ngày 8 tháng 9.

Nghe qua, đây là những con số rất lớn và có vẻ thuộc về thế giới của các nhà kinh tế hay những tập đoàn đa quốc gia.

Nhưng thực tế không hẳn như vậy, bởi hàng hóa không tự nhiên trở nên đắt hơn chỉ vì một chính phủ ký một sắc lệnh. Chi phí sẽ đi qua cả một chuỗi: nhà sản xuất, nhà nhập cảng, nhà phân phối, cửa hàng… trước khi đến người mua và ở đâu đó trên con đường ấy, người tiêu dùng có thể phải gánh một phần.

Không phải cứ có thuế là mọi thứ đều tăng giá

Đây cũng là điều cần nói rõ. Thuế quan không có nghĩa là sáng hôm sau tất cả hàng hóa trong siêu thị đều đồng loạt tăng giá.

Doanh nghiệp có thể tìm nhà cung cấp khác. Có công ty chấp nhận giảm lợi nhuận để giữ khách. Một số sản phẩm có thể được thay thế bằng hàng sản xuất tại Canada hoặc nhập từ những quốc gia khác.

Nhưng với những mặt hàng phụ thuộc nhiều vào chuỗi cung ứng Hoa Kỳ, việc tránh hoàn toàn tác động của thuế quan sẽ khó hơn. Đó là lý do giới kinh doanh đặc biệt lo ngại nếu cuộc đối đầu kéo dài.

Ngành xe hơi có lẽ là ví dụ dễ thấy nhất

Nhìn một chiếc xe chạy trên đường phố Toronto, rất khó biết có bao nhiêu bộ phận của nó từng đi qua biên giới Canada–Hoa Kỳ.

Trong ngành công nghiệp xe hơi Bắc Mỹ, linh kiện và phụ tùng có thể qua lại biên giới nhiều lần trước khi một chiếc xe hoàn chỉnh được đưa đến đại lý.

Chỉ cần một khâu phát sinh thêm chi phí, toàn bộ chuỗi sản xuất có thể bị ảnh hưởng.

Nếu tình trạng thuế quan kéo dài, người mua xe có thể phải trả nhiều hơn. Nhà sản xuất phải tìm cách giảm chi phí. Các đại lý và nhà cung cấp phụ tùng cũng phải điều chỉnh.

Với Ontario – nơi ngành công nghiệp xe hơi đóng vai trò quan trọng – đây không chỉ là chuyện giá xe mà đó còn là câu chuyện việc làm.

Người đi chợ mới là người dễ cảm nhận nhất

Có lẽ không ai muốn mỗi lần đi Costco, Walmart hay siêu thị lại phải nghĩ xem món hàng mình mua có liên quan đến thương chiến hay không.

Nhưng nếu giá cả tăng, người tiêu dùng sẽ cảm nhận được dù họ có quan tâm đến chính trị hay không.

Một gia đình có thể không biết mức thuế áp lên một sản phẩm là bao nhiêu.

Họ chỉ biết rằng hóa đơn mua sắm tháng này cao hơn tháng trước.

Trong lúc nhiều gia đình Canada vẫn đang phải cân đối tiền nhà, mortgage, bảo hiểm, xăng xe và thực phẩm, bất kỳ khoản tăng thêm nào cũng đều đáng chú ý.

Người Canada bắt đầu để ý hàng được sản xuất ở đâu

Một trong những thay đổi đáng chú ý từ cuộc tranh chấp này là người tiêu dùng Canada ngày càng quan tâm đến nguồn gốc sản phẩm và hàng sản xuất tại Canada được chú ý nhiều hơn. Một số doanh nghiệp cũng bắt đầu tìm nguồn cung bên ngoài Hoa Kỳ để giảm rủi ro.

Đây là một thay đổi không thể xảy ra trong một sớm một chiều. Canada và Hoa Kỳ đã xây dựng một hệ thống thương mại gắn bó với nhau qua nhiều thập niên.

Nhưng khi quan hệ thương mại trở nên khó đoán hơn, doanh nghiệp buộc phải nghĩ đến phương án dự phòng.

Canada có thể xoay sang những thị trường khác?

Ottawa đang muốn mở rộng quan hệ thương mại với các quốc gia và khu vực khác, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào thị trường Hoa Kỳ. Có thể nói về lâu dài, đây có thể là một hướng đi có lợi cho Canada.

Tuy nhiên, thay đổi một chuỗi cung ứng không giống như đổi một cửa hàng tạp hóa.

Doanh nghiệp cần thời gian để tìm nhà cung cấp, thương lượng giá cả, vận chuyển hàng hóa và xây dựng những mối quan hệ mới.

Vì vậy, ngay cả khi Canada muốn “đa dạng hóa”, Hoa Kỳ vẫn sẽ là một thị trường cực kỳ quan trọng đối với nền kinh tế Canada trong nhiều năm tới.

Kinh tế Canada vẫn đang chống chọi được

Cho đến nay, kinh tế Canada chưa rơi vào một cuộc khủng hoảng như một số người lo ngại.

GDP trong quý II năm 2026 tăng 3,3% theo tốc độ năm hóa, trong khi Ngân hàng Trung ương Canada tiếp tục giữ lãi suất ở mức 2,25%. Điều này không có nghĩa mọi chuyện đều thuận lợi.

Lạm phát vẫn là mối quan tâm lớn. Nếu thuế quan đẩy chi phí nhập cảng lên cao hơn, doanh nghiệp có thể phải tăng giá.

Khi đó, Ngân hàng Trung ương Canada sẽ đứng trước một bài toán khó: hỗ trợ nền kinh tế nhưng đồng thời phải kiểm soát lạm phát.

Điều gì sẽ xảy ra sau ngày 8 tháng 9?

Đây là câu hỏi mà giới kinh doanh và người tiêu dùng Canada đang chờ đợi.

Nếu Ottawa và Washington tìm được một thỏa thuận, căng thẳng có thể dịu xuống và doanh nghiệp sẽ có thêm sự ổn định để tính toán kế hoạch lâu dài. Ngược lại, nếu hai bên tiếp tục trả đũa nhau bằng những mức thuế mới, áp lực sẽ ngày càng lớn thì chắc chắn không bên nào thực sự miễn nhiễm với hậu quả.

Hoa Kỳ cần nguồn nguyên liệu, năng lượng và hàng hóa từ Canada. Canada lại phụ thuộc rất nhiều vào thị trường Hoa Kỳ. Có thể nói hai nền kinh tế đã đan xen quá sâu để có thể dễ dàng tách khỏi nhau.

Và người dân chỉ muốn một điều đơn giản

Sau cùng, đối với một gia đình ở Canada, những cuộc tranh luận về chính sách thương mại có thể khá xa vời.

Điều họ quan tâm có thể đơn giản hơn nhiều:

Giá thực phẩm có tăng không?

Xe hơi và phụ tùng có đắt hơn không?

Công việc có bị ảnh hưởng không?

Mortgage và chi phí sinh hoạt sẽ ra sao?

Đó mới là nơi cuộc thương chiến giữa Canada và Hoa Kỳ thực sự chạm đến đời sống của người dân.

Cuộc đối đầu bắt đầu từ những quyết định ở Washington và Ottawa.

Nhưng nếu kéo dài, tác động của nó có thể được nhìn thấy rất rõ — ngay trên những hóa đơn mua sắm hàng tuần của mỗi gia đình Canada.

---