Tuần vừa qua, một thẩm phán đã bác bỏ đơn xin tách khỏi Canada của Alberta, phán quyết rằng tỉnh bang này có bổn phận phải tham vấn với các bộ lạc thổ dân – một quyết định nhanh chóng bị Thủ hiến Danielle Smith tuyên bố là “phản dân chủ”.
“Đây là quyết định của một thẩm phán,” bà Smith nói. “Chúng tôi cho rằng quyết định này là sai về mặt pháp luật và phản dân chủ, và do đó chúng tôi sẽ kháng cáo.”
Các luật sư của một số bộ lạc thổ dân đã lập luận vào tháng trước rằng quy trình trưng cầu dân ý của Alberta và việc những người đòi độc lập sử dụng nó là vi hiến, vì không có yêu cầu tham vấn với người bản địa. Họ cũng cho rằng việc đòi tách ra khỏi Canada sẽ vi phạm các quyền theo hiệp ước.
Thẩm phán Shaina Leonard cho biết một dự luật mà chính phủ liên bang thông qua hồi tháng 12 năm ngoái sửa đổi quy trình trưng cầu dân ý do công dân khởi xướng “cần một loạt các bước cần thiết liên quan đến bổn phận tham vấn.”
Allan Adam, tộc trưởng của bộ lạc Athabasca Chipewyan First Nation, hoan nghênh phán quyết này. Bộ lạc này, cùng với Liên minh Blackfoot, đại diện cho các bộ lạc Siksika, Kainai và Piikani First Nations, đã khởi kiện. “Quyết định này sẽ khép lại chương về đề xuất trưng cầu dân ý về độc lập. Tòa án đã lên tiếng – và các bộ lạc First Nations cũng vậy.”
Bà Smith đặt câu hỏi về phán quyết của thẩm phán về nghĩa vụ tham vấn, nói rằng nghĩa vụ đó thường chỉ dành cho các dự án đặc biệt như đường ống dẫn dầu.
Jeff Rath, luật sư của nhóm Stay Free Alberta, cho biết nhóm này cũng sẽ kháng cáo.
“Chúng tôi hoàn toàn không đồng ý với quyết định này, rõ ràng là vi phạm các nguyên tắc công bằng tự nhiên và chứa đựng nhiều sai sót về luật pháp”. Ông Rath nói thêm rằng bà Smith có thể đơn giản là tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về việc độc lập, vì “301,620 người dân Alberta mong đợi bà ấy làm như vậy.”
Hồi tuần trước, mhóm Stay Free Alberta tự hào rằng họ đã có gần 302,000 chữ ký – vượt xa yêu cầu 178,000 chữ ký.