Mùa phiếu 2020

Nguyễn Thơ Sinh

Một năm có 12 tháng. Kết quả mùa phiếu năm 2016 đã chính thức kết thúc được gần một tháng. Một cú sốc đối với rất nhiều người. Không riêng gì ở Mỹ mà cả thế giới đều theo dõi. Cái được của người này là cái mất của người kia. Kẻ vui mừng, người đau khổ. Những đợi chờ. Những lo lắng. Hoảng sợ, chán chường. Một trang mạng di trú của Canada đã quá tải vì có quá nhiều người truy cập hòng thoát khỏi nước Mỹ.

Thời gian trôi đi. Với nhiều người thì mùa phiếu năm 2016 (bất luận kết quả ra sao) vẫn chỉ là một mùa phiếu như bao mùa phiếu khác. Và như thế, chuyện mùa phiếu năm 2020 bắt đầu rục rịch từ bây giờ xem ra chẳng có gì lạ. Sớm quá ư? Không. Với dân chúng thì thế. Nhưng với những chính khách muốn được dọn vào địa chỉ 1600 Pennsylvania của Washington D.C. thì đây là thời gian thích hợp nhất. Bởi lẽ thậm chí có người đã phải chuẩn bị cả cuộc đời mình vẫn chẳng thừa. Đôi khi còn bị muộn…

Vâng. Cú sốc của mùa phiếu năm 2016 hiện để lại biết bao cảm xúc ngổn ngang. Bên thua không hề nghĩ mình thua. Bên thắng không dám tin mình sẽ thắng. Nhưng kết quả bất ngờ gây sốc đã xảy ra một cách rõ ràng. Nhìn lại. Không thể tin nổi. Càng ngẫm lại mới thấy rõ sự đời trái khoáy; kết quả mùa phiếu cho thấy tình trạng nóng bỏng của dân Mỹ đang cần đến sự thay đổi lãnh đạo. Lá phiếu của người Mỹ – chưa bao giờ trở nên ý nghĩa và đáng quý đến thế. Bất luận anh là ai, lòng dân có thể thay đổi những điều trước đó được coi là thiên cơ. Và kết quả của mùa phiếu năm 2016 đã chứng minh điều đó.

Hẫng tuột với biết bao tâm tư. Nhiều nỗi lo của dân tình sẽ trở thành bức xúc. Obamcare có thể sẽ bị khai tử. Hôn nhân đồng tính có thể sẽ bị tống ngục. Phá thai sẽ bị tử hình. Và di dân lậu sẽ bị đem ra xử bắn. Những điều một nửa dân Mỹ muốn giữ và một nửa còn lại muốn bỏ. Chưa bao giờ dân Mỹ bộc lộ rất rõ nét những khác biệt. Cuộc sống phải thế thôi. Move on. There is so much to be done. Liệu những gì Donald Trump tuyên bố thực hiện có đem lại những kết quả khả quan nào hay không?

Hiện tại lưỡng viện Quốc hội Mỹ đều do Đảng Cộng hòa nắm quyền. Nay có thêm Tổng thống Donald Trump – Voila. Lần này Con Tạo có muốn làm khó cho Đảng Cộng hòa cũng khó. Tuy nhiều người nghĩ rằng Donald Trump không thuần túy 100% Đảng Con voi, nhưng khi thực hiện những cương lĩnh đối ngược với Hillary Clinton, ông sẽ có nhiều thuận lợi hơn so với Tổng thống Obama (bị Đảng Cộng hòa cản mũi). Nhiều người đang theo dõi trong 100 ngày đầu tiên, năm đầu tiên, nhiệm kỳ đầu tiên… ông sẽ làm được gì?

Giữa lúc đó Tối Cao pháp viện Mỹ đang còn một chỗ trống. Chỉ cần có thêm một thẩm phán bảo thủ truyền thống thì nước Mỹ đỏ rực màu Cộng hòa. Hiện tại dân Mỹ đang cá cược với nhau 100% trong tam cá nguyệt đầu tiên sau khi Tổng thống Donald Trump nhậm chức, Tòa tối cao sẽ có đủ chín ghế. Còn nếu sau đó một thẩm phán (theo cánh tả) lăn đùng ra, Donald Trump sẽ đề cử ngay một thẩm phán khác của cánh hữu. Thượng viện sẽ nhanh chóng chấp thuận (trên lý thuyết là thế), thế là Mỹ sẽ thiết lập lại những giá trị bảo thủ sôi động một thời. Những gì Tổng thống Obama và Đảng Dân chủ gầy dựng tám năm trước đây sẽ bị lật ngược. Dân Mỹ được gì, mất gì có lẽ trong nửa nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump sẽ có câu trả lời thỏa đáng.

Chẳng ai có thể thay đổi bánh xe lịch sử. Bức tường ngăn cách Mỹ và Mexico liệu có được xây dựng (và ai sẽ trả cho chi phí của bức tường ấy)? Bao nhiêu dân nhập cư lậu sẽ bị trục xuất? Nga và Putin sẽ có những ảnh hưởng nào đối với chính sách đối ngoại của Mỹ? Việc làm có ùn ùn đổ về Mỹ như lời Tổng thống Donald Trump đã hứa (khi ông tranh cử vận động)? Ngành khai thác than đá sẽ có cơ hội nấn ná tồn tại thêm (hay vẫn bị diệt chủng)? Ai sẽ cảm thấy mình bị lừa? Ai cảm thấy vui mừng vì mình đã chọn được một vị thủ lãnh đem lại cho mình những điều lợi ích nhất?

Không bàn đến chuyện tâm lý hay cảm xúc cá nhân nữa. Hollywood và California đã thở hắt ra khi đêm ngày 08 tháng 11 dài lê thê với những con số thống kê kiểm phiếu liên tục gởi đi những tín hiệu rất xấu cho Đảng Dân chủ. Từ lo lắng, người ta nhanh chóng cảm thấy một điềm gở. Từ điềm gở, họ dần dần nhận ra những bất ngờ. Từ những bất ngờ người ta bắt đầu cảm thấy lo sợ. Và cuối cùng là một vụ chấn động big bang tâm lý. Cơn ác mộng khi họ vẫn còn tỉnh sờ sờ cuối cùng đã trở thành bát thuốc đắng khó nuốt với biết bao người.

Thế mà vẫn phải nuốt, vì luật chơi là thế. Cái gì còn, cái gì sẽ mất, nào ai biết trước. Dĩ nhiên Obamacare không thể biến mất qua đêm? Vẫn biết mọi cái sẽ khác đi, song không đến nỗi quá ảm đạm hoặc bẽ bàng đến thế. Là Dân chủ hay Cộng hòa (hy vọng) vẫn còn chút máu người. Vả lại, ở Mỹ, biết đâu những trào lưu dân chủ sẽ có những tiếng nói. Lương tâm con người được đánh động. Khái niệm “cạn tàu, ráo máng” đôi khi nhìn từ xa sẽ không đến nỗi quá thô bạo và khốc liệt như người ta vẫn nghĩ.

Bốn năm. Giữa 2016 và 2020 là 48 tháng. Một tháng đã đi qua. Thời gian như bóng câu. Những gì Tổng thống Donald Trump thực hiện (rất thuận lợi khi Đảng Cộng hòa đang thắng thế tại lưỡng viện Quốc hội) liệu có là câu trả lời thỏa đáng cho khát khao của cử tri Mỹ? Hay trong hai năm tới, đợt bầu cử nghị viên cho Hạ viện (nhiệm kỳ 2 năm) và thượng nghị sĩ (nhiệm kỳ 6 năm) sẽ khác, lưỡng viện Quốc hội sẽ không còn thuộc về Đảng Cộng hòa nữa. Hy vọng đến lúc đó Đảng Dân chủ sẽ có thêm những lực cản mới để hãm Tổng thống Trump.

Và có thể những gì thiên hạ nghĩ Tổng thống Trump không làm được cuối cùng ông làm được (thậm chí làm rất tốt)? Biết đâu nội các của ông sẽ hiến kế và cương lĩnh của ông sẽ có những thay đổi? Hoặc ông sẽ nhìn thấy nhiều điều trước đây ông chưa nhìn thấy. Vâng. Chuyện gì cũng có thể xảy ra. Không hẳn là chuyện tuyết rơi vào tháng sáu (giữa hè), mà là những tình huống bất ngờ. Ta biết, tình hình kinh tế chính trị ở Mỹ đang bước vào giai đoạn phức tạp gay cấn không ai dám tiên liệu nữa.

Nền dân chủ ở Mỹ lạ lắm. Nhìn thế mà không phải thế. Lắm lúc cứ ngỡ thiên hạ cóc thèm quan tâm nhưng không phải vậy. Tổng thống Obama (chỉ còn ít tháng nữa trở thành Cựu tổng thống Mỹ) đắc cử năm 2008 và 2012 do dân da màu của Mỹ đang chờ đợi một vị cứu tinh. Thế là họ nô nức đi bầu. Năm nay khá đông dân Mỹ quá chán nản với tình trạng ao tù, nước đọng nên rủ nhau bầu cho Tổng thống Donald Trump. Họ ngán ngẩm với bảo hiểm y tế Obamcare. Đã thế tình trạng phân biệt giàu nghèo tại Mỹ đang trong giai đoạn báo động đỏ, khoảng cách giữa 1% và 99% quá lớn, nên dân Mỹ hy vọng Donald Trump sẽ là câu trả lời thỏa đáng cho những chờ mong của họ.

Vậy mùa phiếu 2020 có gì lạ? Có chứ. Bởi lẽ không muốn lạ cũng không được. Tại sao? Đơn giản là luật chơi mới không dễ hiểu như cách chúng ta suy nghĩ. Mọi cái có lẽ sẽ đổi thay rất nhanh, đặc biệt khi kiên nhẫn của dân Mỹ với Tổng thống Donald Trump không đi chung hướng với những hứa hẹn của ông trước đó.

Thế đấy. Mùa phiếu năm 2016 đã kết thúc, nhưng với nhiều phỏng đoán nghiêm túc, mùa phiếu năm 2020 sẽ rất khác. Khác chỗ nào? Rất có thể mùa phiếu năm 2020 Đảng Dân chủ sẽ có nhiều người ra tranh cử (nếu như Tổng thống Trump không thực hiện được những gì ông đã cam kết hứa hẹn trước đó). Khác ở chỗ dân Mỹ cho ông một cơ hội nhưng rút cục ra lòng tín nhiệm của mình đã gởi nhầm địa chỉ. Khác ở chỗ dân Mỹ cuối cùng đã khôn ngoan hơn khi họ hiểu được đâu là vàng, đâu là thau. Khác ở chỗ sẽ có khá nhiều phụ nữ đứng ra tranh cử, trong đó có Michelle Obama.

Có thể mùa phiếu năm 2020 giới trẻ Millennial sẽ đứng dậy. Nếu như mùa phiếu năm 2016 họ không trực tiếp tham gia bỏ phiếu mà chỉ thờ ơ; nhưng lại mong đợi kết quả sẽ như ý. Có lẽ họ đã học được một bài học. Mùa phiếu năm 2020 (vì thế) sẽ khác hẳn nếu như họ cảm thấy những gì xảy ra trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Trump đã trật đường rày quá xa với những gì họ mong đợi trước đó.

Là thế. Còn quá sớm để nói đến chuyện mùa phiếu năm 2020 ư? Không đâu. Có thể quý vị chẳng mấy quan tâm vì còn nhiều chuyện phải lo. Nhưng một năm trôi qua. Năm kế tiếp. Rồi thêm một năm kế tiếp nữa trôi đi rất nhanh. Những đổi thay, những vui mừng, hụt hẫng và thất vọng. Tia sáng cuối đường hầm cuối cùng chỉ là một ảo ảnh, lúc đó dân Mỹ sẽ quyết định trả đũa kẻ nói dối và sẽ có những biện pháp trừng phạt nào đó.

Cuối cùng thì… Mùa phiếu 2016 đã qua. Như làn son, như hương nhài, mọi cái rất có thể sẽ thỏa mãn cơn sốt của nhiều cử tri Mỹ như một thứ hiệu ứng tuần trăng mật, nhưng dân Mỹ vẫn không ấu trĩ hoặc quá ABC với những quyết định của mình. Và như vậy, cơ hội Tổng thống Donald Trump và nội các của ông, cùng với Đảng Cộng hòa vượt qua được thử thách hay không sẽ ảnh hưởng lên mùa phiếu 2020. Lúc đó Tổng thống Trump đã 74 tuổi. Đây cũng sẽ là điều có những ảnh hưởng bất lợi với ông trong mùa phiếu năm 2020 tương lai.

Nguyễn Thơ Sinh