Thế nước yếu nên hoà hay nên chiến?

Câu trên đây nằm trong bài Hội nghị Diên Hồng, người Việt ai cũng biết. Nhạc sĩ Lưu Hữu Phước thác lời của vua Trần Thánh Tông hỏi các bô lão coi có nên hoà – tức là chịu thua, đầu hàng quân Nguyên Mông, hoặc xâm mình mà uýnh cho chúng nể mặt.
Thiệt ra, KG nhập hai câu làm một (phần đầu của câu “Thế nước yếu lấy gì lo chiến chinh?” và phần cuối của câu “Trước nhục nước nên hòa hay nên chiến?”) và mượn nó để mần cái tựa cho khúc bàn luận một cái tin Canada tuần nầy, bởi tình hình cũng giông giống.
Số là, ai cũng biết, Canada đang bị Huê kỳ chơi ép, đang lâm vô một cuộc xung đột kinh tế với nước Mỹ.
Cách đây một năm, trong lúc chuyện đang yên lành, ba nước Bắc Mỹ đang mần ăn xuôi chèo mát mái với nhau, ông Tổng thống Huê kỳ lôi cái thoả hiệp NAFTA ra xé, lấy cớ là Huê kỳ bị Canada và Mễ tây cơ chơi gác – not fair! (Ai cũng biết rằng kinh tế Mỹ lớn hàng đầu thế giới, và hồi nào giờ, chơi gác cái gì chớ kinh tế và quân sự là chuyện hổng dễ).
Trong khi ba nước thương thuyết lại, Huê kỳ bất ngờ dọng thuế quan lên thép và nhôm của Canada bán sang Huê kỳ. Lý do để uýnh thuế là… “an ninh quốc gia”.
Chịu không xiết, ông Thủ tướng Tí điệu của Canada quyết định trả đũa. Muốn fair thì được fair. Anh dọng thuế lên hàng của tui bán vô xứ anh, tôi ngu gì không đánh thuế lên hàng của anh bán qua xứ tui.
Ngành sản xuất thép và nhôm của Canada lao đao, nhưng các kỹ nghệ của Huê kỳ có những mặt hàng bị Canada đánh thuế quan trả đũa cũng xính vính.
Kết quả (phải kêu bằng hậu quả mới đúng chữ) là anh nào cũng u đầu sứt trán. Dĩ nhiên, cục u trên đầu của anh có cái đầu bự ngó thấy nhỏ hơn cục u trên đầu của anh có cái đầu nhỏ.
Cuối muà Thu năm rồi, cuộc thương thuyết lại thoả ước mậu dịch giữa ba nước Bắc Mỹ đã kết thúc. Hai nước nhỏ, yếu Canada và Mễ đã phải chấp nhận nhiều điều kiện mới của Huê kỳ đặt ra (tức là thua thiệt) cho nó… fair (với TT Mỹ). Vậy nhưng Huê kỳ vẫn phe lờ, hổng chịu gỡ bỏ cái khoản thuế đánh lên nhôm và thép của Canada bán qua Mỹ.
Bữa đầu tuần vừa rồi, ông Todd Smith, Bộ trưởng Phát triển Kinh tế của Ontario gởi thư cho Tổng trưởng Tài chánh Liên bang Bill Morneau gợi ý rằng Canada nên gỡ bỏ thuế quan đánh lên thép và nhôm của Mỹ bán sang xứ Cờ Lá phong.
Ổng nói các khoản thuế nầy gây thiệt hại cho các ngành kỹ nghệ và cả công nhơn hai nước.
Lý luận của ông Smith là nếu Canada xuống nước trước, Huê kỳ “có thể” sẽ bắt chước theo để gỡ bỏ các thứ tà-ríp mà họ kiếm cớ uýnh trước đó.
Đây không phải là sáng kiến của ông Smith mà là kế sách của xếp ổng, ông Chủ tỉnh Doug Ford. Bởi ông Smith nói chánh quyền của Chủ tỉnh Ford đã làm hết cách để cho phía Huê kỳ thấy rằng các thứ thuế úynh qua uýnh lại nầy làm khổ cả hai bên.
Chắc gì Ông Smith và xếp của ổng có dám “ga răng ti” rằng khi thấy Canada dẹp bỏ thuế quan, Huê kỳ sẽ làm theo? Đặc biệt là với người lãnh đạo Huê kỳ hiện nay.
Cũng hên, Liên bang không… khờ và “chủ bại, cầu hòa” như ông Ford và ông Smith.
Tổng trưởng phát triển Kinh tế Navdeep Bains gạt phắt đề nghị của ông Smith. Ông Bains nói rất chánh xác như vầy: “Lời của chính phủ Ford kêu gọi Canada đơn phương và vô điều kiện xóa bỏ thuế quan đánh trả sẽ tương đương với sự đầu hàng người Mỹ.”
Sợ ông Smith và ông Ford hổng hiểu, ông Tổng trưởng giải thích thêm, “Thuế quan đánh trả rất quan trọng để áp lực buộc người Mỹ phải chấm dứt cuộc tranh chấp này một lần dứt khoát.”
Cần biết rằng cả công ty sản xuất thép Algoma Steel và Hiệp hội các nhà sản xuất thép Canada đều xác nhận rằng các biện pháp trả đũa là cần thiết.
Tổng trưởng Bains trình bày với dân chúng rằng Liên bang, từ ông Trudeau tới Tổng trưởng Tài chánh Morneau đã nói chuyện dài dài với cấp tương đương của Huê kỳ về vụ nầy, trong khi không thấy mặt mũi Ontario đâu hết. Và chính phủ Trudeau đã bị chỉ trích khi chấp nhận ký thỏa hiệp mậu dịch mới (Mỹ kêu bằng USMCA, Canada kêu bằng CUSMA) khi Mỹ chưa bảo đảm sẽ gỡ bỏ thuế quan. Thiệt khó hiểu. Hổng lẽ ông Chủ tỉnh Ontario lại chủ hòa và cận thị vậy sao?
Hay ổng thấy rằng trong 6 tháng vừa qua, Liên bang thâu được tới gần 900 triệu tiền thuế – từ thuế quan đánh lên thép và nhôm Huê kỳ nhập vô Canada mà chậm chạp trong việc chi cứu viện khu vực nhôm và thép bị ảnh hưởng bởi thuế quan của Huê kỳ?

Groundhog Day!
Bữa nay ngày 7 tháng 2 mà còn nói chuyện con groundhog thì quả là lạc hậu. Ta có chữ “tin nguội”, trong khi Tây có câu “Tin tức bữa nay là rác ngày mai.”
Biết vậy, nhưng không thể không nói được vì…chịu hết xiết. Phải vạch mặt những fake news nầy cho bỏ ghét.
Bạn coi nè, bữa thứ bảy tuần rồi, đúng là ngày groundhog day, cả Canada lẫn Bắc Mỹ đều sướng rên người.
Không sướng sao được vì sau hai tuần lễ lạnh muốn khùng luôn, cả hai chú groundhog nổi tiếng nhứt Bắc Mỹ đều tiên đoán mùa Xuân đã tới đầu đường rồi. Nhứt là sau khi được nhấp men say của hai ba ngày ấm hết biết, lại trúng ngay vô 30 và mùng Một Tết ta mới đã chớ!
Bữa 2 tháng 2, phát ngôn nhơn của chú groundhog lừng danh Phil ở thị trấn Punxsutawney, tiểu bang Pennsylvania của Huê kỳ đã tuyên bố rằng “no shadow”, Xuân tới rồi, Xuân tới rồi.
(Phải nói là anh chàng Punxsutawney Phil – làm công việc đoán thời tiết nầy tới nay đã được 133 năm cả thảy, nổi tiếng trên khắp thế giới chớ không riêng gì Bắc Mỹ. Ảnh đã đóng chung vai chánh với tài tử Bill Murray trong Groundhog Day, một cuốn phim của Hollywood sản xuất năm 1993. Phim Groundhog Day được Văn khố Phim ảnh Quốc gia Huê kỳ đưa vô kho những cuốn phim có giá trị văn hóa, lịch sử hoặc mỹ thuật.)
Cùng ngày đó chú Willie ở Wiarton, một thị trấn trong vùng Bruce Pennisula, tỉnh Ontario, cũng “nói” y chang.
Để rồi từ bữa thứ Tư tới nay, trời xám xì, mưa đóng đá khắp nơi, các trường học quanh khu vực Xóm Gà và cả vùng GTA, phải hủy việc đưa đón học sanh bằng xe bus.
Trong khi đó, nhà khí tượng học Ross Hull của đài TV Global News lại tạt thêm một lon nước lạnh lên đầu dân Ontario.
Ông Hull nói “bởi không khí Địa cực không chịu coi lịch” cho nên thời tiết mùa Động có thể sẽ còn kéo dài cho tới tháng 4, thậm chí, ở Miền Đông Canada (Quebec và Ontario) và vùng Đồng cỏ (tức là Manitota, Saskatchewan và Alberta), tới cả tháng 5 lận.
Tuy vậy, ông Hull cũng ráng binh hai chú groundhog, nói rằng trong thế giới khí tượng, không hề có định nghĩa chánh xác và cụ thể của “mùa Xuân sớm”.
Fake news, phải hông?
Cần nói thêm rằng, chú groundhog nổi tiếng thứ hai của Canada, chú Bob ở Brandon, thành phố lớn thứ nhì của tỉnh bang Manitoba, vừa được nhà báo Jason Markusoff của tờ tạp chí cấp quốc gia Macleans khẳng định là hoàn toàn bịa đặt. Chú nầy không hề hiện hữu, mặc dầu từ 25 năm nay, cứ ngày 2 tháng 2 là chú xuất hiện trên tin tức thông tấn từ Canada sang Huê kỳ với những “lời” tiên tri về ngày đến của mùa Xuân. Trong số các cơ quan thông tấn đó có cả những tờ báo uy tín như tờ The Globe and Mail của Canada hoặc hệ thống The U.S. Weather Channel, và cả bách khoa toàn thư mở Wikipedia lẫn bách khoa toàn thư quốc gia Canadian Encyclopedia!
(Chuyện Groundhog được ông bạn già Phan Hạnh kể rất hấp dẫn trong số báo Thời báo tuần rồi. Nếu chưa đọc, bạn nên kiếm lại số báo nầy. Ổng đã đề nghị nếu cần dùng tiếng Việt, nên kêu con vật gặm nhấm này là “sóc đất” bởi chúng thuộc family sóc, hoặc “thổ ly” vì có hai cái răng cửa bự sự như răng hải ly và có tên tiếng Ăng lê là landbeaver.)

Ký Gà

Tin tức khác...