Xe lam Ấn Độ đổi mới để tồn tại

Lý Anh

 

Ấn Độ là quốc gia dân số đông thứ nhì thế giới (theo điều tra dân số năm 2011có tới 1.210.193.422 người). Người nhiều, hệ thống giao thông lạc hậu nên thường xảy ra tình trạng kẹt xe trầm trọng. “Thủ phạm” chính gây ra nạn kẹt xe chính là 5 triệu chiếc xe lam 3 bánh kiểu Lambro thuộc dòng xe Lambretta sản xuất ở Ý.

Xe lam là một loại xe khách hay xe chở hàng có cấu trúc tương tự như xe tuktuk, hiện vẫn là phương tiện giao thông phổ biến tại một số nước trên thế giới như Sudan, Bangladesh, Ấn Độ, Thái Lan. Xe lam nhập cảng vào Sài Gòn vào giữa thập kỷ 60 của thế kỷ 20. Ngày nay, loại xe này đã bị chính phủ Việt Nam cộng sản “khai tử”, không còn tồn tại ở Việt Nam.

Hằng ngày những chiếc xe lam chạy khắp nơi đón khách, lấy hàng, ngoài việc gây ra những tai nạn bất ngờ, còn nhả khói đen bay khắp bầu trời, góp phần vào việc biến Ấn Độ thành một quốc gia thả khí thải nhiều nhất thế giới khiến cho môi trường ngày càng ô nhiễm. Bởi vậy, nhiều người dân Ấn Độ từng lên yêu cầu chính phủ ra lệnh hủy bỏ loại xe này.

Cách đây vài ba năm, taxi Uber “xâm nhập” Ấn Độ, nhiều người cho rằng, không bao lâu nữa xe lam sẽ bị hủy bỏ, nhường cho loại xe sang chạy trên đường phố. Nói vậy mà không phải vậy, xe lam Ấn Độ không những bị hủy bỏ, còn được cải tiến để tồn tại.

Thủ phạm gây ô nhiễm môi trường

Hiện nay Ấn Độ có khoảng 5 triệu chiếc xe lam, đa số dùng để chở hành khách đi lại trên một chặng đường ngắn. So với taxi, đi xe lam rẻ hơn nhiều, nên loại xe này trở thành công cụ giao thông chính. Tuy vậy, xe lam thường gây ra nhiều chuyện rắc rối, bởi vậy, chính phủ Ấn Độ từng có dự định hủy bỏ loại xe ba bánh này.

Mỗi ngày, hàng ngàn chiếc xe lam cổ lỗ sỉ chạy trên đường phố, không những gây ra tình trạng kẹt xe hay tai nạn giao thông, còn tỏa khí độc khiến môi trường ô nhiễm đe dọa cuộc sống của con người. Lại khiến cho nhiều thành phố sương mù bao bọc, con người cay mắt, viêm đường hô hấp. Không ít người đã tử vong, trẻ em giảm khả năng hô hấp, cây cối thì úa vàng ….

Theo số liệu Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) điều tra khoảng 800 thành phố trên thế giới từ năm 2008 đến 2013, trong 30 thành phố môi trường ô nhiễm nhất, Ấn Độ có 16 thành phố, đứng thứ nhất, kế đó là Trung Quốc với 5 thành phố ô nhiễm nhất. Nhiều người cho rằng, xe lam cũng là một trong những hung thủ khiến cho môi trường ô nhiễm trầm trọng.

Từ ngày một số thành phố lớn Ấn Độ xây dựng thêm nhiều tuyến đường tàu điện ngầm, nhiều người lên tiếng yêu cầu chính phủ ban hành sắc lệnh hủy bỏ xe lam. Thêm vào đó, năm 2014, công ty taxi Uber Ấn Độ tuyên bố đầu tư trên trăm triệu Mỹ kim xây dựng hệ thống taxi Uber, càng có nhiều người nghĩ xe lam sắp đến ngày tận số, không còn tồn tại trên các thành phố lớn ở Ấn Độ.

Tuy nhiên, những người hoạt động trong ngành xe lam đã tìm mọi cách để kéo dài “tuổi thọ” loại xe ba bánh ở đất nước đông dân thứ nhì thế giới này bằng nhiều cách như dùng pin sạc điện hay năng lượng mặt trời.

Bị khiển trách xe lam là một trong những thủ phạm khiến môi trường ngày càng ô nhiễm, hiện nay, tại một số thành phố lớn ở Ấn Độ như New Delhi… nhiều người dùng loại xe lam chạy bằng điện. Mỗi xe gắn 4 cục pin sạc điện có thể chạy được trên 60 cây số. Ngoài việc dùng pin sạc điện, một số tài xế xe lam còn dùng năng lượng mặt trời bằng cách chăng một tấm bảng phát điện trên xe để sạc điện cho xe đang chạy, như vậy có thể kéo dài chặng đường dùng loại pin sạc điện.

Được biết loại xe lam chạy bằng pin sạc điện đã có bán ở Ấn Độ từ năm 2010. Tuy nhiên, mấy năm đầu, thành phố New Delhi chỉ bán được 4, 5 xe, Từ khi Uber xâm nhập Ấn Độ, số xe lam chạy pin sạc điện bán ra ngày càng nhiều. Hiện nay, riêng thành phố New Delhi đã có trên 100 xe hoạt động. Bộ Giao thông cũng ra lệnh chủ xe lam không được tùy tiện thu tiền hành khách, phải lắp máy ghi lại đoạn đường đã chạy. Thậm chí còn bắt chủ xe khi thu tiền phải đưa biên lai cho hành khách.

Ấn Độ phát triển năng lượng mặt trời

Gần đây, chính phủ Ấn Độ thông qua kế hoạch phát triển điện năng từ các nguồn tái tạo để đến năm 2022, khối lượng điện được tạo từ năng lượng mặt trời của Ấn Độ dự kiến tăng đến 100 GW, giúp nước này trở thành quốc gia sản xuất năng lượng mặt trời lớn nhất thế giới.

Để đạt được kế hoạch này, Ấn Độ sắp xây dựng hai nhà máy điện năng lượng mặt trời. Những tấm pin mặt trời bố trí trên nóc các tòa nhà thành phố và làng quê sẽ sản xuất ra khoảng 40 GW điện, còn 60 GW sẽ được tạo ra từ các nhà máy điện trong mạng lưới khổng lồ, vốn được mệnh danh là “các trang trại năng lượng mặt trời”.

Nguồn điện sạch từ năng lượng mặt trời sẽ cho phép Ấn Độ chống tình trạng ô nhiễm không khí mà một trong những nguyên nhân là đốt cháy than đá và các dạng nhiên liệu khác trong nhà máy nhiệt điện.

Trong tuyên bố của mình, chính phủ Ấn Độ cho biết điện mặt trời sẽ đảm bảo an ninh năng lượng dài hạn cho Ấn Độ, giảm bớt sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, tiết kiệm dự trữ ngoại tệ của đất nước và giảm tác hại môi trường.

Điện mặt trời hấp dẫn bởi giá thành thấp, không ràng buộc với mức tăng giá của các loại nhiên liệu hóa thạch. Báo chí Ấn Độ đã ví dự án phát triển năng lượng mặt trời như là cuộc “cách mạng xanh” lần thứ hai. Cuộc cách mạng đầu tiên trong lĩnh vực nông nghiệp hồi giữa thế kỷ XX đã xóa bỏ nạn đói trên khắp cả nước.

New Delhi sẽ cần khoảng 100 tỷ Mỹ kim để thực hiện dự án quy mô lớn này.

Xe lam Uber ra mắt tại Ấn Độ

Sau khi Uber xâm nhập Ấn Độ, dịch vụ gọi xe lam qua điện thoại thông minh cũng ngày càng phổ biến. Dịch vụ Uber cho phép người dân Ấn Độ đặt xe lam như một phần trong chiến lược nâng cao sự hiện diện, cũng như cạnh tranh với dịch vụ địa phương đã có trước đó là Ola.

Người phát ngôn Uber Ấn Độ cho biết, công ty sẽ không thu phí gọi xe, và người dùng có thể trả tiền mặt (thay vì thẻ tín dụng với loại hình taxi truyền thống) với mức giá tuân theo quy định của chính phủ.

Hãng thông tấn Reuters bình luận, bước đi mới của Uber đánh dấu sự chuyển mình trong chiến lược vươn ra quốc tế của công ty Mỹ. Bởi vì, cho đến thời điểm hiện tại, ứng dụng của Uber mới chỉ chấp nhận thanh toán qua thẻ tín dụng hoặc một hình thức thanh toán điện tử khác thay vì tiền mặt.

Gagan Bhatia, giám đốc điều hành Uber tại New Delhi, trả lời ký giả Reuters: “Có rất nhiều người không tiếp cận được với dịch vụ của Uber chỉ vì thiếu hình thức thanh toán bằng tiền mặt, cho nên, trả tiền mặt sẽ là một tiềm năng lớn”.

Đi trước Uber một bước trong cách gọi xe lam qua smartphone là Autowale, ứng dụng phát triển bởi hai kỹ sư Ấn Độ là Prasad và Mukesh Jha. Ngay cả trong lĩnh vực là gọi xe hơi nhàn rỗi, Uber cũng đang vấp phải cạnh tranh quyết liệt từ Ola, vốn sở hữu đội xe lên đến 100.000 xe và mới đây vừa thâu tóm ứng dụng gọi xe TaxiForSure (cũng của Ấn Độ). Ola ra đời cách đây 4 năm, được hỗ trợ bởi Tiger Global và có một liên minh với Lyft và các đối thủ khác của Uber trên toàn thế giới.

Lý Anh

More Stories...