Thời Báo Vietnamese Newspaper

Vui chụp hình: Tìm hiểu về Histogram

Andy Nguyễn

Histogram có thể được tìm thấy trong gần như bất cứ nhu liệu chỉnh sửa ảnh nào. Và theo tôi biết, thì gần như tất cả máy ảnh thời nay, gồm cả DSLR, mirrorless, và một số máy ảnh bỏ túi, đều có khả năng hiển thị biểu đồ histogram – thậm chí năng động trực tiếp trong lúc bạn đang dùng màn ảnh LCD sau máy. Một sự bao hàm rộng lớn như vậy có lẽ gợi ý rằng histogram khá quan trọng. Dù vậy, nhiều người mới bắt đầu chụp ảnh dường như không hiểu về khái niệm của histogram. Không gì sai hoặc xấu hổ với điều đó cả, vì histogram có thể nhìn quá phức tạp ở thoạt đầu. Thật ra thì không phải vậy! Trong bài viết này dành cho những người mới bắt đầu chụp hình, tôi sẽ cố gắng hướng dẫn các bạn hiểu về histogram. Hy vọng rằng, tới cuối bài học này, các bạn sẽ biết cách “đọc” biểu đồ này và xem nếu chúng có hữu ích cho nhu cầu nhiếp ảnh của bạn hay không.

Hiểu biết đại khái
Một biểu đồ histogram là một sự trình bày bằng đồ họa về những giá trị sắc thái của tấm ảnh. Nói một cách khác, nó cho thấy mức độ của những sắc thái của một độ sáng riêng biệt tìm thấy trong tấm ảnh của bạn với tầm từ đen (0% độ sáng) tới trắng (100% độ sáng). Như trong hình minh họa trên, những sắc thái tối được biểu hiện ở mé bên trái của histogram. Càng tiến về bên phải, những sắc thái càng lợt. Phần giữa của histogram đại diện cho những trung sắc – không tối không sáng. Chiều cao của histogram biểu hiện cho số lượng sắc thái ở độ sáng riêng biệt đó. Biểu đồ histogram lệ thuộc vào sự phơi sáng, nhưng cũng bị ảnh hưởng bởi tone curve và những thông số khác.

Shadow và Highlight Clipping

Khi một histogram có sắc thái bị clipped, điều này thường được đánh dấu bởi hình tượng tam giác nhỏ.

Nếu một phần nào của histogram “chạm vào” cạnh bên trái hoặc phải, điều đó biểu lộ sự mất chi tiết, và cũng được gọi là “clipping”. Highlight clipping (những vùng hoàn toàn trắng và vắng chi tiết) xảy ra nếu biểu đồ chạm vào cạnh phải của histogram. Shadow clipping (những vùng hoàn toàn đen và vắng chi tiết) xảy ra nếu biểu đồ chạm vào cạnh trái của histogram. Cả hai trường hợp thường thường có thể được sửa bằng cách đổi thông số phơi sáng.

Các kênh màu
Những histograms thường thường trình bày thông tin cho ba màu sắc chủ yếu – đỏ, xanh lục và xanh dương – và được gọi là RGB histograms. Đó là loại histogram trong hình trên. Bạn sẽ để ý rằng nó bao gồm vài sơ đồ được đánh dấu với những màu khác nhau. Ba trong số những sơ đồ này biểu lộ cho những kênh màu đỏ, xanh lục, và xanh dương. Sơ đồ xám cho thấy những nơi cả ba màu chồng lên nhau. Còn những màu vàng, xanh da trời, và hường hiện lên nơi có hai kênh màu chồng lên nhau.

Histogram và sự phơi sáng
Không ít photographers quen với lối đánh giá sự phơi sáng của tấm ảnh chỉ dựa vào histogram và quyết định đó là “tốt” hoặc “xấu”. Thường thường, một histogram “tốt” sẽ biểu hiện phần nhiều sắc thái trong phần giữa của biểu đồ, và gần như không sắc thái nào ở hai cạnh tiêu cực. Một histogram “xấu” sẽ có “đồi núi” ở tuốt ngoài rìa của biểu đồ. Nếu chúng ta đồng ý với cách tiếp cận đó, thì hình histogram ở đầu bài đại diện cho một tấm hình hơi bị thiếu sáng.
Để xem coi lý thuyết đó có đúng không bằng cách khám xét tấm hình sau đây.

Hình trên cho thấy một tấm ảnh thiếu sáng (underexposed). Như bạn thấy, hầu hết tấm ảnh bị thiếu bất cứ chi tiết sáng nào. Histogram cho thấy rõ ràng tất cả sắc thái trong hình bị đẩy qua góc trái, và còn bị clipped nữa (hoàn toàn đen thui). Hình giữa bị dư sáng (overexposed). Phần lớn tấm hình bị rất sáng (hoàn toàn trắng) và không chứa một chi tiết nào. Như bạn thấy, histogram xác nhận rằng tấm hình quá sáng – lệch qua phía bên phải và bị clipped. Hình dưới là hình được phơi sáng đúng (xem histogram trong hình, không chỗ nào bị clipped hết), và duy trì được nhiều chi tiết trong hình nhất.

Có nên căn cứ vào Histogram để chỉnh sáng cho hình không?
Dựa vào những thí dụ trên, một histogram “tốt” – histogram có phần nhiều sắc thái chứa trong phần giữa (như đỉnh núi) – biểu lộ cho một độ phơi sáng đúng. Nếu vậy thì có nghĩa rằng histogram có thể được dùng để đánh giá sự phơi sáng của một tấm hình? Không hẳn vậy. Chúng ta hãy khám xét một thí dụ khác hoàn toàn với histogram “tốt” kia. Đây là một tấm hình chụp sản phẩm với hai vòng đeo tai.

Như bạn thấy, histogram bị đẩy nặng nề qua hướng bên phải nơi những sắc thái sáng được biểu diễn. Nếu bạn đánh giá sự phơi sáng của tấm hình này chỉ dựa vào histogram thôi, có lẽ bạn sẽ nói hình này bị dư sáng một cách đáng kể. Tuy nhiên, bạn có kết luận rằng tấm hình này bị phơi sáng sai không? Và giả tỷ nếu hình này được chụp lại với cách phơi sáng nhắm vào để có một histogram “tốt”, thì hình sẽ ra quá tối.
Từ điểm này, chúng ta có thể rút ra một kết luận đơn giản: biểu đồ histogram không nhất thiết tốt để ước lượng sự phơi sáng của hình. “Lẽ đúng” của nó lệ thuộc vào quá nhiều yếu tố, gồm cả tầm mắt của bạn cũng như khung cảnh bạn đang chụp. Histogram chỉ cho thấy độ sáng của những sắc thái trong tấm ảnh của bạn, và không gì hơn. Nó có thể được dùng để khám phá nếu bạn đã hủy mất chi tiết nào trong vùng highlight hoặc shadow. Miễn sao bạn lưu ý rằng, không có một histogram nào “tốt” hoặc “xấu” cả.

AN
(andyfotopro@yahoo.com)

Comments are closed.

error: Content is protected !!