Từ thanh bình đến giới nghiêm

Lý Anh

 

Maldives là nơi hàng năm thu hút hơn triệu lượt du khách từ nhiều nước Châu Âu, Châu Á và Châu Mỹ … đến nghỉ mát và hưởng thụ cuộc sống thiên nhiên. Nhiều nghệ sĩ, danh nhân … cũng từng chọn đảo quốc này làm nơitổ chức lễ thành hôn. Bởi vậy, được nhiều người ví là “thiên đường trần gian”. Tuy nhiên, cuối tháng 09/2015 vừa qua, đảo quốc này xảy ra vụ bom nổ trên Canoe của ông Abdulla Yameen, Tổng thống Cộng Hòa Maldives. Sau đó cảnh sát và quân đội còn phát hiện nhiều điều khả nghi, nhà cầm quyền cho đó là “âm mưu ám sát Tổng thống”. Ngày 04/11/2015, TT Yameen ra lệnh giới nghiêmtrong thời gian 30 ngày, đồng thời trao thêm nhiều quyền hạn cho quân đội và cảnh sát để bắt giữ các nghi phạm. Trước tình trạng hỗn loạn như vậy, chính phủ các quốc gia có công dân đến du lịch ở Maldives cảnh báo người dân đến du lịch tại đảo quốc này phải cẩn thận, tốt nhất là sau ngàyổn định đến cũng chưa muộn.

 

Vài nét về đảo quốc Maldives

Cộng hòa Maldives là một quốc gia gồm nhiều đảo san hô tại Ấn Độ Dương. Maldives nằm ở phía nam quần đảo Lakshadweep thuộc Ấn Độ, cách phía tây nam Sri Lankakhoảng 700 cây số. Hai mươi sáu đảo san hô của Maldives bao vòng quanh một lãnh thổ gồm 1.192 đảo nhỏ, trong số này trên 200hòn đảo có 341.356người dân (theo điều tra dân số năm 2014) sinh sống.

Bờ biển Maldives nước trong cát mịn, quanh năm phẳng lặng. Đó là điều kiện địa lý độc đáo để phát triển ngành du lịchcótừ thập niên 70 của thế kỷ trước. Ngành này đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển tổng thể nền kinh tế Maldives. Ngày nay, du lịch là nguồn thu ngoại tệ lớn nhất cho đất nước, đóng góp 20% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Tính ra, hàng năm có hơn một triệu du khách tới đây thưởng ngoạn những ưu đãi tạo hóadành cho con người …

Ngoài  du lịch, ngư nghiệpcũng làngành nghề then chốt của nền kinh tế Maldives. Sau du lịch và ngư nghiệp, vận tải đường biển, ngân hàng và chế tạo công nghiệp cũng phát triển mạnh. Bởi vậy, Maldives có mức thu nhập quốc dân khá cao so với các nước ở Nam Á.Theo thống kê, GDP của đảo quốc này năm 2014 là 2,854 tỷ Mỹ kim, đứng thứ 162 toàn cầu, thu nhập bình quân mỗi đầu người là 14.386 Mỹ kim, đứng thứ 69 trên thế giới.  Các nước buôn bán chính gồm Ấn ĐộSri LankaThái Lan, Mã Lai Á, Tân Gia Ba …

Giữa lúc đất nước đang thanh bình, mặt biển phẳng lặng như nước mùa thu, đột nhiên, ngày 04/11/2015, trên đài truyền hình quốc gia,ông Uz Mohamed Anil, Tổng Chưởng lý(nhận chức từ 21/11/2013) kiêm Bộ trưởng Tư pháp (nhận chức từ 01/07/2014), tuyên bố lệnh giới nghiêm của TT Yameen có hiệu lực từ bây giờ và kéo dài trong thời gian 30 ngày. Tiếp đó, ông Mohamed Anil cho biết, TT Abdulla Yameen  ban hành lệnh giới nghiêm vì trong khi đi tuần tra, cảnh sát phát hiện trong chiếc xe hơi đỗ gần dinh Tổng thống có một quả bom tự chế điều khiển từ xa. Trước đó mấy ngày, quân đội cũng phát hiện được một kho chứa vũ khí trên một hòn đảo du khách thường lui tới nghỉ mát, trong đó cất giấu một số khẩu súng lục, một khẩu súng máy, một số vũ khí của quân đội, nhiều nguyên liệu dùng để chế tạo bom, mìn … Ông Anil nói: “Theo báo cáo của cơ quan tình báo, những kẻ phạm pháp đang cất giữ nhiều vũ khí, uy hiếp an ninh quốc gia và cuộc sống an lành của người dân. Vì vậy, TT Abdulla Yameen mới ban hành lệnh giới nghiêm …”.

Kể từ ngày thực hiện hiến pháp mới năm 2008, đây lả lần đầu tiên chính phủ Maldives ban hành lệnh giới nghiêm, giao thêm nhiều quyền lực cho quân đội và cảnh sát, không cần lệnh của tòa án hay viện công tốcũng có thể vào bất cứ gia đình nào khám xét và bắt bỏ tù những người tình nghi. Công chúng không được hội họp, biểu tình hoặc bãi công. Càng không được lui tới thủ đô Male một cách tùy tiện, khiến cho nhiều người dân thủ đô Male có nhà không được trở về, cuộc sống của người dân trên đảo quốc này ngày càng khốn khổ!

 

Chính trường Maldives hỗn loạn

Ngày 28/9, giới chức Maldives cho biết, một vụ nổ lớn đã xảy ra khichiếc canoecao tốc mang tên Finifenma chuyên chở Tổng thống nước này là ông Abdulla Yameen đi lại trên biển vừa chạy vào cảng ở thủ đô Male.Vụ nổ khiến bà Fathimath Ibrahim, phu nhân của TTYameen và 2 quan chức phủ TT bị thương nhẹ.Trong một cuộc họp báo, ông Mohammed Hussein Shareef, một quan chức thuộc văn phòng TT Maldives, công bố: “Vụ nổ khá lớn. Cách đó vài tòa nhà vẫn có thể nghe được tiếng nổ. Một phần mái và vỏ canoe rớt xuống sàn. Rất may, TT Yameen an toàn. Ông không bị thương“,

Một trợ lý cấp cao của ông Yameen cho biết, sau khi thực hiện chuyến hành hương ở Saudi Arabia, TT Abdulla Yameen trở về nước và đáp xuống phi trường quốc tế Hulhule tọa lạc trên một hòn đảo lân cận, sau đó phải di chuyển bằng canoe để về thủ đô Male tọa lạc trên một hòn đảo rộng lớn,  Hiện vẫn chưa rõ nguyên nhân gây ra vụ nổ. Bộ Quốc phòng Maldives không loại trừ khả năng nào: Cố tình, vô ý hay lỗi kỹ thuật.

Sau vụ bom nổ trên canoe chở TT Yameen, hãng thông tấn Reuters dẫn lời một quan chức cảnh sát Maldives loan tin, TT Abdulla Yameen là mục tiêu Phó TTAhmed Adheeb, muốn ám sát bằng cách dàn dựng một vụ nổ bom trên canoeFinifenma của ông. ông Ahmed Adheeb, Phó Tổng thống quốc đảo này vừa bị bắt hôm nay với cáo buộc âm mưu đánh bom canoe chở TT Abdulla Yameen để ám sát ông. Quan chức cảnh sát Maldives đó nói: “Chúng tôi đã bắt giữ ông Ahmed Adheeb vì liên quan đến vụ nổ trên canoe Finifenmaa chuyên chở TT Yameen. Ông ta hiện bị giam giữ tại nhà tù Dhoonidhoo”.

Chính phủ Maldives yêu cầu Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) điều tra vàđã nhận được kết quả: Trong một văn bản ghi ngày 31/10, FBI cho biết, những mảnh vở trên canoe được chính phủ Maldives yêu cầu điều tra là các phần của canoe chứ không phải mảnh bom. Theo FBI: “Những mẫu vật được kiểm tra là mảnh vỡ từ canoe chở TT Maldives không phải là bộ phận của bom tự chế. Dựa trên các phân tích của FBI, bao gồm giám định pháp y, các mẫu vật thu được từ hiện trường, kiểm tra hoá chất, không có bằng chứng thuyết phục rằng vụ nổ trên canoe do bom tự chế gây ra”.

Ngày 01/11, chính phủ Maldives bác bỏ kết luận của FBI. Trong một cuộc họp báo, ông Umar Naseer, Bộ trưởng Nội vụ Maldives, cho hay, nhân viên điều tra FBI chỉ thu thập 10 mảnh vỡ trên canoe để phân tích nên thiếu tính thuyết phục.Ông Naseer còn cho biết, một số nhà điều tra của 2 nước Saudi Arabia và Sri Lanka đều xác nhận những mảnh vỡ thu thập được có thể là của một quả bom. Ông nêu rõ trong 6 mẫu mảnh vỡ các nhà điều tra Saudi Arabia phân tích, một mẫu cho thấy vết tích của thiết bị nổ có sức công phá lớn.Cũng theo Bộ trưởng Nội vụ Maldives, cảnh sát nước này đã tìm thấy súng và một số vũ khí khác giấu ở dưới đáy một đảo san hô ở phía bắc thủ đô Male.

Ngày 02/11, phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Maldives cho biết, vừa tìm thấy một quả bom điều khiển từ trong chiếc xe hơi đỗ gần dinh Tổng thống Abdulla Yameen. Cảnh sát và quân đội phong tỏa nơi tìm thấy quả bom để tháo ngòi nổ. Sau đó  xác định đó là một thiết bị nổ tự chế. Người dân quanh vùng tỏ ra hoảng loạn sau khi nhận được thông báo.  Sau đó Bộ Ngoại giao Maldives ra thông cáo trấn an dân chúng.Vụ đặt bom trên xe xảy ra hơn một tháng sau khi canoe chở Tổng thống Yameen cùng phu nhân và phái đoàn chính phủ từ Saudi Arabia về nước bùng nổ hôm 28/09.

Chính phủ Maldives đã đề nghị Mỹ, Saudi Arabia, Sri Lanka, Ấn Độ và Úc Đại Lợi hỗ trợ cuộc điều tra. Hiện có 8 nghi can liên quan đến vụ đánh bom đang lẩn trốn tại các nước láng giềng Sri Lanka, Thái Lan …

 

Nguyên nhân gây ra hỗn loạn

Tuy kết quả điều tra vụ bom nổ trên canoe chở TT Yameen chưa nhất trí, chính phủ Maldives vẫn coi đó là “âm mưu ám sát TT Yameen”, ngày 24/10 bắt giữ Phó TT Ahmed Adheeb               với cáo buộc âm mưu ám sát TT Yameen. Ba binh sĩ bị tình nghi cũng bị bắt giữ. Vài giờ trước khi bắt ông Adheeb, Cảnh sát trưởng Quốc gia Hussain Waheed đã bị TT Yameen sa thải.Trước đó 10 ngày (14/10), Bộ trưởng Quốc phòng Maldives Moosa Ali Jaleel cũng bị phế truất. Ngày 22/10, ông Mohamed Shareef, phát ngôn viên chính phủ cũng mất chức.

Mặc dù chưa điều tra được kẻ nào gây ra vụ nổ bom trên tàu TT Yameen, phó TT Adheeb cũng chưa nhận tội, Quốc hội nước này đã đàn hặc tước bỏ chức phó TT của ông. Tháng 07/2015, cựu phó TT Mohamed Jameen Ahmed cũng từng bị đàn hặc và phế truất khiến ông phải sống lưu vong tại hải ngoại, thay vào đó là người thân cận với TT Yameen là ông Adheeb, chưa đầy 4 tháng,  ông lạibị đàn hặc và bắt giữtại phi trường quốc tế Ibrahim Nasir (INIA), thủ đô Malé, trên một chuyến bay của hãng hàng không Singapore Airline.

Sau vụ bắt phó TT Ahmed Adheeb, phế truất Bộ trưởng Quốc phòng Maldives Moosa Ali Jaleel, sa thải Cảnh sát trưởng Quốc gia Hussain Waheed, phát ngôn viên chính phủ Mohamed Shareef  mất chức … những người không đồng ý cho rằng, TT Yameen không được nhiều người ủng hộ nên dựa vào quân đội, cảnh sátthanh trừng những người chống đối lại mình.

Muốn biết tại sao chính trường Maldives hỗn loạn, TT Yameen thanh trừng nhiều quan chức cao cấp trong chính phủ, trong đó phó TT Ahmed Adheeb là người liên danh cùng ông trong cuộc bầu cửnăm 2013, cần phải xem xét lại tình hình chính trường đảo quốc nàytừ ngày bắt đầu cải cách chính trị, bầu cử dân chủ năm 2008.

Trong cuộc bầu cử năm 2008, ông Mohamed Nasheed,  lãnh tụ Đảng Dân Chủ Maldives, đắc cử, kết thúc 30 năm thống trị độc tài của TT Maumoon Abdul Gayoom, bào huynh của đương kim TT Abdul Yameen. Ông Nasheed trở thành vị Tổng thống dân cử đầu tiên. Năm sau, ông phạm sai lầm khi ra lệnh bắt một quan tòa, năm 2012 ông xin từ chức.Trong cuộc bầu cử năm 2013, ông MohamedNasheed lại ra ứng cử. Trong đợt bỏ phiếu lần thứ nhất, ông được nhiều phiếu nhất, nhưng … Hội đồng bầu cử tuyên bố nhiều thùng phiếu gian lận, không thừa nhận kết quả bầu cử. Cuối cùng bào đệ của TT độc tài Abdul Gayoomlà Abdul Yameen đắc cử. Ông Abdul Yameen năm nay 56 tuổi, dựa vào thế lực của bào huynh mới đắc cử và được quân đội cũng như cảnh sát ủng hộ, nhưng lại bị nhiều người phản đối.

Sau khi đắc cử TT Cộng hòa Maldives, ông Abdul Yameen bắt giữ ông Mohamed Nasheed 2 lần. Tháng 03/2015, khởi tố ông hoạt động trong một tổ chức khủng bố, kết án ông 13 năm tù với mục đích cuộc bầu cử năm 2018 ông Nasheed không thể ra ứng cử.Dư luận quốc tế chỉ trích dữ dội TT Abdul Yameen và chính phủ Maldives  đã kết án ông Nasheel 13 năm tù.

Đảng Dân Chủ đối lập có kế hoạch tổ chức biểu tình vào ngày06/11 yêu cầu trả lại tự do cho ông Nasheel, lãnh tụ của đảng này, nhưnglệnh giới nghiêm của TT Abdul Yameen đã ngăn chặn không cho biểu tình.

Lý Anh

 

 

More Stories...