Từ Sunnyland thanh bình đến Biển Đông cuộn sóng

Lý Anh

Trung tuần tháng 02/2016, tại trang viên Sunnylands, California, đã diễn ra cuộc Hội nghị Thượng đỉnh Hoa Kỳ – Đông Nam Á (U.S – ASEAN Summit). Nội dung hội nghị bàn sách lược đối phó với dã tâm xâm chiếm Biển Đông của Trung Cộng.
Kết quả hội nghị không đạt kết quả như mọi người mong muốn, trong khi đó Trung Quốc ngang nhiên điều các khẩu đội hỏa tiễn phòng không HQ-9 lên đảo Phú Lâm, thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam, mang lại nhiều tai họa đối với hòa bình, an ninh trên Biển Đông và khu vực.

Trang viên Sunnylands
Sunnylands (trước kia gọi Annenberg Estate) là trang viên nổi tiếng tọa lạc tại Rancho Mirage, California. Đây là trang viên bất vụ lợi do Annenberg Foundation Trust quản lý. Trang viên này do tỉ phú Walter H. Annenberg và vợ ông là Leonore, xây dựng từ năm 1966 trên diện tích rộng 0,81 km2 (200 mẫu Anh), bao gồm 11 hồ nước, sân golf, sân tennis và bể bơi, cùng nhiều đường đi bộ. Walter Annenberg có khối tài sản khổng lồ nhờ đầu tư vào ngành xuất bản. Ông cũng là một đại sứ từ thiện. Bà Leonore, vợ ông Walter H. Annenberg, từng là người phụ trách lễ tân dưới thời TT Reagan.

Ông Karl W. Eikenberry, cựu Trung tướng Hoa Kỳ, sau khi ra khỏi quân ngũ là Đại sứ Hoa Kỳ tại Afghanistan, hiện nay là Giám đốc Sáng kiến An ninh Mỹ – Á tại Trung tâm nghiên cứu Châu Á – Thái Bình Dương Shorenstein, Đại học Stanford, nhận xét: Sunnylands là trang viên có thời tiết tốt và khung cảnh ngoạn mục. Môi trường thoải mái cho phép những quan khách đến đây biết nhau rõ hơn, trò chuyện với nhau cởi mở hơn. Orville Schell, Giám đốc Trung tâm các mối quan hệ Trung-Mỹ tại Hiệp hội Châu Á, New York, nhận xét: Sunnylands là “mảnh đất lý tưởng” cho các cuộc đàm phán Vành đai Thái Bình Dương.

Janice Lyle, Giám đốc Sunnylands cho hay, vợ chồng ông Annenberg xây Sunnylands với hy vọng nơi đây trở thành “Trại David phía Tây”, có thể sử dụng để thúc đẩy ngoại giao quốc tế.
Vợ chồng TT Reagan từng 18 lần đón năm mới ở Sunnylands. TT Richard Nixon cũng rất quen thuộc nơi đây.
Sau TT Richard Nixon (1969 – 1974), Barack Obama là vị TT Hoa Kỳ thứ 8 tận dụng lợi thế của khu nghỉ mát này nhằm thúc đẩy chính sách ngoại giao và đối ngoại. Lần đầu tiên ông đến Sunnylands vào tháng 06/2013 gặp Tập Cận Bình, vài tháng trước khi ông Tập trở thành lãnh đạo mới của Trung Quốc. Tháng 02/2014, ông Obama trở lại Sunnylands để đón tiếp Quốc vương Jordan Abdullah II, một đồng minh quan trọng của Hoa Kỳ ở Trung Đông.
Khi không sử dụng cho các hội nghị quốc tế, Sunnylands là nơi thu hút khách du lịch. Trong 2 năm 2014 – 2015 đã có hơn 80.000 người đến thăm Sunnylands, trong đó nhiều người là du khách Trung Quốc.

Hội nghị Thượng đỉnh Sunnylands
Ngày 23/12/2015, phát ngôn viên Hội đồng An ninh Quốc gia Hoa Kỳ thông báo, trong dịp đến Mã Lai Á dự Hội nghị Thượng đỉnh các nước Đông Nam Á tháng 11/2015, TT Hoa Kỳ Barack Obama mời lãnh đạo các nước khu vực này đến dự Hội nghị Thượng đỉnh Hoa Kỳ – Đông Nam Á tại Sunnylands, California, vào đầu năm tới. Ông không nói rõ thời gian của cuộc Hội nghị Thượng đỉnh, nhưng ngày 21/12/2015, hãng thông tấn Nhật Bản Kyodo trích dẫn một nguồn tin chính thức từ ASEAN cho biết, cuộc hội nghị này sẽ diễn ra trong hai ngày 15 và 16/02/2016.

Đến giờ chót, chính phủ Việt Nam Cộng sản mới thông báo Nguyễn Tấn Dũng, người vừa bị Đại hội ĐCSVN lần thứ 12 cho về vườn đuổi gà giúp bà xã, tham dự Hội nghị Sunnylands.

Xét về Việt Nam và Hoa Kỳ, Nguyễn Tấn Dũng cũng như ông Obama, đang ở vào những tháng cuối của nhiệm kỳ, sẽ không thay đổi được vấn đề gì, đặc biệt là đối ngoại. Riêng Nguyễn Tấn Dũng, càng không làm được điều gì mang tính đột phá. Bởi vì, chủ trương của ĐCSVN là “tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách”. Tại Đại hội lần thứ 12, những người dự hội nghị đã cử Nguyễn Phú Trọng làm Tổng Bí thư để kiên trì chủ nghĩa Mác-Lê và tư tưởng Hồ Chí Minh, chọn con đường “kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa”. Đối ngoại thì thân Bắc Kinh, hoặc có thể nói đang bị “Chú Ba” giật dây. Theo cách nói của người Hà Nội: “ĐCSVN sợ Trung Quốc bạt tai nếu chuyển hướng theo Hoa Kỳ”.
Ngoài TT Obama và Nguyễn Tấn Dũng, một số vị cũng sắp rời khỏi chức vụ của mình như TT Benigno Aquino III của Phi Luật Tân sẽ rời chức vụ trong vài tháng tới. TT Thein Sein của Miến Điện sắp bàn giao quyền hành cho Liên minh Quốc gia vì Dân chủ của bà Aung San Suu Kyi, nên không dự mà cử phó Tổng Thống đến Sunnylands dự hội nghị.
Trước khi hội nghị diễn ra, ngày 12/02/2016, nhật báo Los Angles Times đăng bài báo với tựa đề A crowd of dictators is coming to Southern California (Một đám độc tài đang đến Nam California), nói về một số nhà lãnh đạo ở Đông Nam Á. Trong 10 quốc gia Đông Nam Á có đến 7 vị bị phê phán là nhà lãnh đạo độc tài: Hun Sen của Cam Bốt, Prayuth Chan-ocha của Thái Lan, Najib Razak của Mã Lai Á, Hassanal Bolkiah của Brunei, Thein Sein của Miến Điện, Choummaly Sayasone của Lào và Nguyễn Tấn Dũng của Việt Nam.

Trong ngày khai mạc hội nghị, vài ba ngàn người, trong đó có nhiều người Việt hải ngoại sống ở Hoa Kỳ, kéo về Sunnylands biểu tình phản đối, kêu gọi tự do dân chủ nhân quyền cho các dân tộc còn bị độc tài cai trị như ở Việt Nam, Cam Bốt và Lào.

Trước ngày khai mạc Hội nghị Thượng đỉnh, Tòa Bạch ốc cho biết, TT Obama sẽ đưa ra thông điệp với Trung Quốc rằng tranh chấp ở Biển Đông không thể giải quyết bằng cách nước lớn bắt nạt nước nhỏ.
Trung Quốc không được mời tham dự cuộc họp, trợ lý của TT Obama vẫn khẳng định, hành động của Bắc Kinh ở Biển Đông là một trong những nội dung bàn thảo chính của hội nghị.

Dan Kritenbrink, Cố vấn Châu Á hàng đầu của Obama, cũng cho biết: Tổng thống sẽ kêu gọi các bên tranh chấp ngừng bồi đắp, cải tạo, xây dựng cơ sở mới và quân sự hóa Biển Đông.
Các quan chức Mỹ còn nhấn mạnh, Hội nghị Sunnylands nhằm củng cố quan hệ kinh tế và an ninh với Đông Nam Á, khu vực mà ông Obama coi là một trong những trọng tâm của chính sách “tái cân bằng” ở khu vực Châu Á – Thái Bình Dương. Đồng thời, TT Hoa Kỳ sẽ thông báo cho các lãnh đạo Đông Nam Á về những nỗ lực tăng cường trừng phạt đối với Bắc Hàn về chương trình hạt nhân và hỏa tiễn.

Chiều ngày 16/02, trong buổi họp báo kết thúc hội nghị Thượng đỉnh Hoa Kỳ – Đông Nam Á, TT Obama nhắc lại quan điểm của Hoa Kỳ đã có từ trước là sẽ cho tầu chiến đi vào vùng biển và máy bay quân sự bay ngang không phận ở bất cứ nơi nào luật quốc tế cho phép, Hoa Kỳ hỗ trợ những quốc gia khác để đảm bảo tự do lưu thông trên biển cũng như trên không.

Giới truyền thông không đặt câu hỏi liên quan đến kết quả của Hội nghị Thượng đỉnh, vì ai cũng biết kết quả hội nghị không ra gì. Họ chỉ hỏi về việc đề cử thẩm phán tối cao sắp tới, chính sách chống ISIS, vấn đề Nga Sô can thiệp vào Syria và cuộc tranh cử tổng thống đang diễn ra ở Hoa Kỳ.

Kết quả của hội nghị là một Bản Tuyên bố chung gồm 17 điểm nói nhiều về tôn trọng chủ quyền, sự toàn vẹn lãnh thổ của nhau theo luật quốc tế và theo các công ước Liên Hiệp Quốc. Các quốc gia cam kết sẽ hợp tác với nhau trong tiến trình phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường, duy trì trật tự và ổn định trong vùng, cùng hợp tác chống lại các hoạt động khủng bố.
Điều đáng nói là, hội nghị tìm cách giải quyết những căng thẳng ở Biển Đông do Trung Quốc đưa đến, thì bản tuyên bố chung không nhắc đến Biển Đông và cũng không nêu đích danh Trung Quốc là kẻ đang có dã tâm xâm chiếm Biển Đông, chỉ đưa ra lời kêu gọi các bên tranh chấp giải quyết những xung đột theo tinh thần hòa bình, với đường lối ngoại giao mềm dẽo, dựa trên luật pháp quốc tế và Công ước về Luật Biển năm 1982 của Liên Hiệp Quốc. Một số nhà bình luận đánh giá Hội nghị Sunnylands không đạt kết quả như mọi người mong muốn.

Biển Đông ngày càng cuộn sóng
Trong lúc các lãnh đạo Mỹ và ASEAN tham dự hội nghị cấp cao ở Sunnylands tìm cách giải quyết những căng thăng do Trung Quốc gây ra, Bắc Kinh vẫn “mũ ni che tai”, âm thầm điều các khẩu đội hỏa tiễn phòng không HQ-9 lên đảo Phú Lâm, thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam. Giới phân tích đánh giá hai khẩu đội HQ-9 với 16 quả hỏa tiễn này ẩn chứa nhiều tai họa đối với hòa bình, an ninh trên Biển Đông và khu vực Đông Nam Á.

Hội nghị vừa kết thúc ngày 16/02, ngày 17/02, truyền thông Mỹ đưa tin, Bắc Kinh triển khai các hệ thống hỏa tiễn phòng không tới đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam. Trung Quốc đã cướp quần đảo này từ tay quân đội Việt Nam Cộng Hòa năm 1974. Tháng 07/2012, nước này thành lập cái gọi là “thành phố Tam Sa” trên đảo Phú Lâm nhằm thâu tóm các quần đảo ở Biển Đông, trong đó có quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa của Việt Nam.

Giới quan sát đánh giá không phải tự nhiên Bắc Kinh chọn đảo Phú Lâm làm nơi đầu tiên triển khai hỏa tiễn đất đối không trong khu vực. Đây thực chất là một bước trong kế hoạch lâu dài Trung Quốc đang theo đuổi nhằm phục vụ mục tiêu phát triển vị trí quân sự chưa từng có tại vùng biển đặc biệt quan trọng của Đông Nam Á,
Một quan chức cấp cao Hoa Kỳ nhận định, hỏa tiễn Trung Quốc đưa tới đảo Phú Lâm là hệ thống phòng không HQ-9, tầm bắn 200 km. Từ quan điểm chiến lược của Trung Quốc, hệ thống vũ khí hiện đại như HQ-9 xuất hiện sẽ góp phần củng cố lớp phòng vệ, tạo điều kiện để Bắc Kinh bảo vệ tốt hơn các cơ sở vật chất các công trình họ xây dựng trái phép trên đảo Phú Lâm.
Trước hành động ngang ngược nói trên của Bắc Kinh, chính phủ nhiều nước và báo chí quốc tế đã đồng loạt lên tiếng phản đối, đồng thời cho rằng, hành động này càng làm gia tăng căng thẳng và bất ổn trong khu vực Biển Đông.
Ngày 19/02, một số nhóm thanh niên Phi Luật Tân bao vây Tòa Lãnh sự Trung Quốc ở quận tài chính Makati thuộc thủ đô Manila phản đối Trung Quốc triển khai hệ thống hỏa tiễn đất đối không trên đảo Phú Lâm thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam.

Báo Philippine Star mô tả người biểu tình đã đốt mô hình hỏa tiễn và giơ cao biểu ngữ phản đối Trung Quốc xâm lược Biển Đông. Chủ tịch Liên hiệp Sinh viên quốc gia Phi Luật Tân Sarah Elago nhấn mạnh, Trung Quốc lắp đặt các loại vũ khí ở những vùng biển tranh chấp khiến căng thẳng giữa các nước liên quan ngày càng leo thang.

Theo tin của Reuters, cũng trong ngày 19/02, sau cuộc hội đàm giữa TTg Úc Malcolm Turnbull và TTg New Zealand John Key tại Sydney, TTg Úc kêu gọi Trung Quốc kiềm chế, tránh gây căng thẳng ở Biển Đông. Ông nói: “… Chúng tôi kêu gọi các bên có liên quan ngừng xây dựng đảo, quân sự hóa các hòn đảo ở Biển Đông”.

Dịp này, TTg Úc nhắc lại lời phát biểu của CT Tập Cận Bình trong chuyến thăm Mỹ hồi tháng 09/2015: “Những thách thức về sự cạnh tranh giữa một thế lực đang lên và một thế lực đã xác lập được vị trí của mình” (giáo sư Graham Allison và Joseph Nye của Harvard gọi thách thức này là “cái bẫy Thucydides”). Nhân đó, TTg Úc, người dự kiến sang thăm Bắc Kinh vào tháng 04/2016, kêu gọi lãnh đạo Trung Quốc phải giải quyết các tranh chấp thông qua luật pháp quốc tế. Ông nói: “Chủ tịchTập đã nói có lý khi đặt ra mục tiêu chính là tránh được cái bẫy Thucydides” …
Tuy nhiên, chính Tập Cận Bình là đầu sỏ của bọn “Hán tặc” từng gây ra nhiều căng thẳng, khiến cho Biển Đông ngày càng cuộn sóng!
Lý Anh

More Stories...