Trái táo COSMIC CRISP

Tuần này xin được hầu quý vị một chuyện khác của Mỹ, cụ thể là giống táo mới Cosmic Crisp sắp ra lò, hy vọng bạn đọc sẽ thấy thú vị.
Đặt chân lên đất Mỹ, ấn tượng đầu tiên là những đống táo chất cao như núi trong chợ. Còn những ai sống gần mấy căn cứ quân sự Mỹ ở Việt Nam trước 30-04-1975, hình ảnh những trái táo đỏ tươi không lạ lẫm gì. Có thể nói những trái táo Mỹ, điểm nổi bật là sự đa dạng màu sắc, hương vị phong phú của từng loại với nét đặc trưng khi người ta đưa chúng lên miệng cắn.
Trong một thời gian dài Honeycrisp được coi là bà hoàng của vương quốc táo Mỹ. Nhưng lần này một đối thủ khác vừa ra đời, có tên Cosmic Crisp, một giống táo được lăng xê sẽ lập tức thay đổi cuộc chơi, a true game changer. Vâng, Thông tấn xã AP vừa loan một tin rất sốt dẻo: Xê ra chỗ khác chơi đi, Honeycrisp (nguyên văn: Move over, Honeycrisp: New apple to debut at grocery stores).
Ở đời vốn luôn thế. Chẳng gì là trường tồn bền bỉ dài đâu. Hôm nay là thời hoàng kim của anh, ngày mai là lễ đăng quang của kẻ khác. Chó đá sang sông, vật đổi sao dời. Hôm nay sân khấu điện thoại thông minh cái mic-cờ-rô nắm chặt trong tay Apple, nhưng ai biết nay mai sẽ có một thương hiệu khác hạ bệ nó. Bao điều kỳ diệu đã xảy ra, ngỡ là chuyện không tưởng cuối cùng lại trở thành chuyện thật.
Tiện đây xin kể lại giai thoại về các loại hoa quả trên thế giới. Mỗi xứ có một loại trái cây nổi tiếng để đời. Tỷ như tại Việt Nam, nói đến trái thanh long phải nhắc đến Bình Thuận. Nói đến măng cụt phải nghĩ về Lái Thiêu. Nói đến nhãn thì không thể không nghĩ tới Hưng Yên, trong đó có nhãn Phố Hiến từng đi vào lịch sử Việt Nam (Thứ nhất Kinh Kỳ, thứ nhì Phố Hiến) bởi chúng được trồng gần Phố Hiến, trung tâm thương mại nức tiếng của Việt Nam thời trung cổ.
Hoặc tỷ như có ai đi Úc, người thân thường dặn: Có dịp về Việt Nam mang theo ít trái cây làm quà, nha. Quả nhiên thế, cũng táo, cũng nho, cũng lê, cũng chuối; nhưng táo, nho, cam, lê ở Úc ăn rất khác. Một phần do thổ nhưỡng và khí hậu nơi đây đặc trưng, cộng thêm trái cây được ăn lúc còn tươi nên hương vị thơm ngon khó tin. Thậm chí người ta bảo trái cây Úc là ngon nhất, xứng đáng là những món quà quý giá; ăn để thưởng thức hương vị, ăn thanh cảnh chứ không phải ăn theo suy nghĩ bình thường, ăn lấy no, ăn lấy chán…
Trải qua nhiều ngàn năm, thực phẩm nói chung và hoa quả nói riêng đa phần không thay đổi gì nhiều. Một vài cây bỗng nhiên đột biến hệ gene, song đó chỉ là hiện tượng lạ trong tự nhiên, khá hy hữu. Nhưng gần đây nhiều trào lưu cải tạo giống cây trồng liên tục đưa ra những sản phẩm mới, năng suất cao, khả năng chống sâu bệnh tốt hơn, hương vị cũng ngọt, thơm hơn. Cứ thế, bàn tay con người liên tục can thiệp vào những kỳ quan thiên nhiên (một dạo được coi là bất khả lộ) của Thượng Đế càng ngày càng nhiều.
Trở lại chuyện trái táo, lần này giống mới Cosmic Crisp ra đời và nó chính thức truất phế quả táo Honeycrisp vốn được coi là bà hoàng sau cùng của vương quốc những giống táo mới. Nhắc lại, Honeycrisp từng thống trị thị trường táo tại các chợ bán lẻ của bắc Mỹ trong ba thập niên ròng rã. Khi vừa chào đời, nó được coi là đột phá mới. Tuy nhiên người ta đã suy đoán trong tương lai gần sẽ có kẻ truất phế nó, vấn đề chỉ là chuyện sớm muộn. Lần này quả táo Cosmic Crisp trình làng, quả là một tin vui cho người yêu táo song lại là hung tin cho trái táo Honeycrsip.
Nói đến táo Mỹ, ấn tượng của nhiều người là hương thơm và màu sắc phong phú của những giống táo khác nhau. Có dịp ghé thăm trang website của công ty USApple (http://usapple.org/the-industry/apple-varieties/) bạn sẽ ngạc nhiên về những khám phá thú vị của vương quốc táo trên xứ Mỹ. Ôi thôi, đủ cả, từ màu xanh lá mạ nõn nà tươi mát đến màu vàng chanh hiền hòa, màu hồng tía, màu vàng cam, màu đỏ tươi, màu tím thẫm… Người ta mua chúng về chưng vì vẻ đẹp bắt bắt. Họ cũng mua những trái táo thơm ngọt tùy theo khẩu vị của riêng mình, theo đó, có những giống táo trở thành loại táo họ yêu thích nhất. Có loại giòn ngọt. Có loại khi chín kỹ tỏa mùi thơm lựng, song điểm hạn chế của chúng là biến thành bột, không còn giòn nữa. Điểm chung dễ nhận ra khi đưa những trái táo lên miệng cắn, nếu chúng giòn và ngọt, mọng nước, không bở như khoai, đó là tiêu chuẩn đầu tiên của một trái táo ngon.
Lần này quả táo Cosmic Crisp ra đời, nó sẽ được chính thức bày bán tại các chợ vào ngày 01 tháng 12 năm 2019. Một sự kiện được coi là quan trọng đối với người hâm mộ táo. Nhắc thêm, tại Mỹ hiện có trên dưới 100 giống táo khác nhau, trong đó gồm 15 giống được ưa chuộng nhất thống lĩnh 90% thị trường táo Mỹ. Những tên tuổi có hạng trong làng táo Mỹ được biết đến nhiều nhất có thể điểm sơ qua như: McIntosh, fuji, red delicious, gala, crispin, braeburn, honeycrisp, jonagold, granny smith, empire, golden delicious, cameo, jazz, macoun, ambrosia, paula red, và cripps pink. Lần này Cosmic Crisp hạ sơn, tuy chỉ là đối thủ sinh sau đẻ muộn song nó thừa công lực để thách thức các giống táo tiền bối xuất hiện cách đây cả trăm năm.
Tiểu bang Washington là cái rốn của vũ trụ táo trên đất Mỹ vì Washington sản xuất nhiều táo nhất tại Hoa Kỳ. Lần này quả táo Cosmic Crisp ra đời, cũng tại đây. Khá tự tin, nhà vườn đã trồng đại trà 12 triệu cây giống táo mới này. Năm nay, mùa táo Cosmic Crisp đầu tiên, khoảng 450.000 thùng (mỗi thùng chừng 40 pound, tương đương 18 ký) được chuyển đến các tiệm bán lẻ toàn nước Mỹ. Theo ước tính, trong năm 2020; năm (mà) dân Mỹ nô nức đi bầu quyết định xem Tổng thống Trump có tái đắc cử như mong đợi, khoảng 2 triệu thùng táo Cosmic Crisp được chở đến các chợ. Vẫn theo ước tính, đến năm 2026, khoảng 21 triệu thùng táo Cosmic Crisp được bán ra, sẵn sàng đáp ứng nhu cầu khó tính của khách sành ăn táo trên đất Mỹ.
Bạn hiếu kỳ, tại sao gọi chúng là Cosmic Crisp? Khá dễ hiểu, trên mặt nền đỏ thẫm của vỏ táo lấm chấm những đốm vàng li ti, trông xa rất giống những ngôi sao giữa vũ trụ bao la sâu thẳm.
Cái nôi lai tạo ra giống táo này là Trường ĐH Washington State University, trong đó nhiều nông trại táo tài trợ chi phí đầu tư nghiên cứu. Để gỡ lại vốn, họ được phép độc quyền bán cây giống của loại táo tuyệt hảo này trong vòng mười năm đầu tiên.
Theo lời anh Aaron Clark sống tại thị trấn Yakima, miền trung tiểu bang Washington, người đã mạnh tay bỏ vốn trồng 80 acres giống táo Cosmic Crisp nói anh chưa hề nhìn thấy loại táo nào đẹp như thế. Còn theo Kate Evans, một chuyên gia của ê-kíp lai tạo cho biết giống táo mới Cosmic Crisp có thể bảo quản khá lâu trong kho cất giữ cũng như trong tủ lạnh gia đình. Vẫn theo chị, giống táo Cosmic Crisp rất giòn, mọng nước, đặc biệt là vị dốt, ngọt ngọt, chua chua rất hoàn chỉnh khiến nhà vườn tự tin sản phẩm họ đầu tư sẽ thống trị thị trường táo một thời gian dài sắp tới.
Đối thủ hàng đầu của Cosmic Crisp là giống táo lai tạo sau cùng, có tên Honeycrisp. Được biết Honeycrsip từng gây sóng gió khi mới xuất hiện. Tuy bị truất phế nhưng nó được coi là tiền bối trực hệ của giống táo mới Cosmic Crisp vì Cosmic Crisp được lai tạo từ hai giống táo khác là Enterprise và Honeycrisp. Enterprise có khả năng chống sâu bệnh cao, còn Honeycrisy là quán quân của vương quốc táo bởi nét đặc trưng giòn ngọt, mọng nước chẳng loại táo nào dám qua mặt. Trường ĐH University of Minnesota là nơi lai tạo ra giống táo Honeycrispy cách đây ba thập niên.
Bàn về thị phần (market share) của thị trường táo trên đất Mỹ, doanh thu chung của các loại táo đem về cho Washington khoảng 2.5 tỷ Mỹ kim. Nơi đây đáp ứng khoảng 60% nhu cầu tiêu thụ táo của Mỹ, tương đương khoảng 140 triệu thùng với hai thương hiệu nổi danh là red delicious (20%) và fuji (13%).
Có dịp ghé thăm Washington state, du khách sẽ thấy táo được trồng rộng rãi tại các thung lũng hoặc trên sườn đồi có đất màu nâu, cách thủ phủ Seattle chừng vài giờ lái xe. Nơi đây các nông trại táo được tưới bằng hệ thống thủy lợi nhân tạo. Tại đây có khoảng 1.500 nhà vườn với số diện tích canh tác lên đến 175.000 mẫu Anh. Vào mùa thu hoạch, một lượng nhân công khá lớn, khoảng 50.000 người mới đủ đáp ứng cho nhu cầu thu hoạch táo (hái tay) với con số kỷ lục: 2 tỷ trái táo mỗi năm. Sau đó những trái táo huyền thoại này được xuất khẩu đến khoảng 60 quốc gia trên thế giới.
Bạn hiếu kỳ, tại sao Washington thành công như thế vẫn chưa hài lòng mà phải đi tìm giống táo mới? Theo lời Toni Lynn Adams, phát ngôn viên của cơ quan Washington Apple Commission, một giống táo mới luôn đem lại những háo hức. Hơn nữa, nó sẽ giúp thị trường táo trở nên sôi động và trẻ trung hơn. Quả nhiên thế, nhà vườn trồng giống táo red delicious nhận ra thị phần của họ đang giảm hẳn. Loại táo honeycrips ra đời giúp vực lại được đôi chút. Vì thế để giữ cho thị trường táo không bị ảnh hưởng, sự xuất hiện của Cosmic Crisp sẽ đem lại những hứa hẹn có giá trị. Được biết các giống táo không hẳn là đối thủ đáng gờm của nhau; song chúng phải cạnh tranh với những chủng loại trái cây khác như cam, lê, chuối, nho, dâu tây, mận… Theo lời chị Toni Lynn Adams sự ra đời của giống táo Cosmic Crisp sẽ khuấy động thị trường táo. Người ta hy vọng lượng táo Cosmis Crisp được khách hàng yêu cầu sẽ không nhỏ. Hiện tại giá bán của loại táo mới Cosmic Crisp này chưa được tiết lộ.
Còn theo lời nhà vườn Aaron Clark vị thơm ngọt của giống táo mới Cosmis Crisp sẽ quyến rũ khách sành ăn trở lại. Anh tin giống táo mới này sẽ giúp nhà nông hái ra bạc. Các nhà khoa học của trung tâm Tree Fruit Research (thuộc Trường ĐH Washington State University) tọa lạc tại Wenatchee đã mất 20 năm để nghiên cứu lai tạo loại táo mới này. Nhà vườn (vì thế) muốn mua cây táo giống phải có bằng (license) và phải trả phí độc quyền (pay a royalty fee) khi họ bán sản phẩm của mình. Theo lời chị Kathryn Grandy, một nhân viên của nhóm tiếp thị giống táo Cosmic Crisp, mỗi cây táo giống trồng xuống sau 3 năm mới cho thu hoạch mùa đầu tiên. Vẫn theo chị, đây sẽ là một chiến dịch quảng bá kỷ lục với ngân sách quảng cáo lên đến 10.5 triệu Mỹ kim. Và khách sành điệu sẽ không gặp phải trở ngại trong việc tìm kiếm những quả táo mới này.
Ở Mỹ có câu nói cửa miệng: An apple a day keeps the doctor away, mỗi ngày ăn một trái táo sẽ không cần đi bác sỹ nữa, hay như câu: The apple doesn’t fall far from the tree, hàm ý cha mẹ nào, con cái nấy; trích dẫn hai câu tục ngữ này để thấy vị trí của trái táo trong lòng người Mỹ quan trọng như thế nào. Xa hơn thế, những giai thoại về trái táo, như New York được gọi là Big Apple, hay thương hiệu smart phone của tập đoàn Apple lừng danh thế giới (với doanh thu tính đến tháng 03 năm 2019 khoảng 258.5 tỷ Mỹ kim).
Như vậy, quá đủ để thấy quả táo với dân Mỹ cũng thân thương gần gũi y như cây rau muống với người Việt Nam mình vậy.

Nguyễn Thơ Sinh

You might also like