Thế vận hội 2024 và 2028

Hôm 31 tháng 7 vừa qua, Ủy ban Thế vận hội Quốc tế (IOC) đã chính thức tuyên bố trao quyền tổ chức Thế vận hội 2024 cho thành phố Paris và 2028 cho thành phố Los Angeles. Quyết định này không làm ai ngạc nhiên vì mấy tháng trước đây, IOC đã có gợi ý là đến tháng 9 này họ sẽ cho biết quyết định về Thế vận hội 2024 cũng như Thế vận hội 2028 cùng một lúc. Khi ấy chỉ còn lại hai thành phố là Paris và Los Angeles, nên câu hỏi còn lại chỉ là: Thành phố nào sẽ tổ chức Thế vận hội nào?

Đây có lẽ là lần đầu tiên IOC đã đưa ra một quyết định khác thường này sau khi tuyên bố về quyết định cho cả hai Thế vận hội cùng một lúc. Nhân với sự kiện đặc biệt này, ta hãy thử nhìn lại và so sánh những điểm khác biệt giữa hai thành phố trong giai đoạn chuẩn bị cho việc đấu thầu tổ chức Thế vận hội cũng như khả năng của cả hai thành phố đã sẵn sàng để tổ chức Thế vận hội hay chưa.

Thành phố Paris trong thời gian vận động đã đưa ra trưng bày những hình ảnh đẹp đẽ cũng như bề dày lịch sử của thành phố. Thông điệp chính của Paris trong khi vận động là “Paris như một công viên Thế vận hội”, hứa hẹn sẽ là một Thế vận hội “thu hẹp” để cho các lực sĩ và người đến xem có cảm giác như đang ở ngay trung tâm của sự kỳ diệu.

Thành phố Los Angeles thì quảng cáo về những địa điểm tổ chức với đẳng cấp quốc tế của họ và sự thành công về tài chính trong lần tổ chức trước đây vào năm 1984, trong khi cùng lúc phô bày tiềm năng và sức mạnh trong địa hạt giải trí và kỹ thuật cao của tiểu bang California.

Hầu hết các môn thể thao tại Thế vận hội Paris 2024 sẽ được thi đấu tại hai địa điểm chính: khu vực trung tâm Paris (Paris Centre Zone) và khu vực Paris mở rộng (Grand Paris Zone), nằm về hướng bắc. Tâm điểm của khu vực thứ nhì là vận động trường Stade de France với 75,000 ghế ngồi, sẽ là nơi tổ chức lễ khai mạc. Sân quần vợt Roland Grarros là địa điểm nổi tiếng nhất trong khu vực trung tâm, trong khi những bộ môn bơi, ba môn phối hợp (triathlon – chạy bộ, bơi, đua xe đạp) và trượt sóng sẽ được tổ chức ngay tại sông Seine.

Thế vận hội Los Angeles 2028 với hầu hết các cuộc thi đấu thể thao sẽ được tổ chức ở chính các địa điểm đã từng tổ chức cho Thế vận hội 1984 và nay được cho tu bổ và nâng cấp, cộng thêm một số cơ sở vừa mới vừa hiện đại của các đội bóng chuyên nghiệp và các đại học của thành phố.

Paris hiện đang có một dự án lớn cần phải giải quyết, đó là làng lực sĩ tại khu vực L’lle-Saint-Denis nằm ở khu ngoại ô phía bắc của thành phố. Với chi phí xây dựng được dự trù là $2 tỉ và đây là một vấn đề không phải nhỏ vì phải hoàn tất trong vòng bảy năm tới.

Ủy ban tổ chức của Los Angeles, ở mặt khác, không cần phải xây dựng gì cả vì tất cả đã có sẵn, mặc dù còn tới 11 năm nữa và có nhiều khả năng là từ đây đến đó có thể sẽ có thêm một số cơ sở thể thao mới sẽ được xây dựng thêm và người ta có thể bỏ những cơ sở cũ và tăng cường bằng những cơ sở mới được xây sau này.

Nếu có một kinh nghiệm nào mà người ta học được từ những lần tổ chức Thế vận hội trước là những chi phí dự tính lúc ban đầu sẽ không phải là hóa đơn cuối cùng, và tổng số chi phí tổ chức luôn luôn cao hơn con số ban đầu đưa ra. Thành phố Paris dự tính tổng số phí tổn để xây dựng hạ tầng cơ sở sẽ là $3.5 tỉ, với chi phí tổ chức và điều hành là khoảng gần $4 tỉ. Thành phố Los Angeles tin tưởng họ có thể làm được cả hai việc trên chỉ tốn khoảng $5 tỉ, mặc dù thời gian chờ thêm bốn năm sẽ làm cho chi phí tổ chức tăng cao hơn.

Vấn đề an ninh được xem là thử thách lớn nhất cho dù Thế vận hội được tổ chức ở bất cứ thành phố nào. Không ai có thể đoán trước những gì sẽ xảy ra năm 2024, chứ chưa nói đến năm 2028. Có thể nói an ninh là một trong những điểm yếu nhất của Paris, trong khi thành phố này và cả nước Pháp nói chung đã phải chịu rất nhiều những tổn thất do khủng bố gây ra trong mấy năm gần đây. Sự thành công trong việc giữ gìn an ninh cho giải vô địch bóng đá Âu châu mùa hè năm ngoái phần nào đã làm giảm bớt những lo ngại từ IOC.

Los Angeles may mắn chưa phải trải qua bất cứ một đe dọa khủng bố nào như Paris đã từng phải hứng chịu, nhưng điều này không có nghĩa là Los Angeles xa lạ với những cảnh bạo loạn. Vấn đề của Los Angeles sẽ là con số vì lực lượng cảnh sát ở đây được cho là quá nhỏ so với tầm vóc của một thành phố lớn như Los Angeles.

Chi phí để tổ chức Thế vận hội Paris 2024 và Los Angeles 2028 nếu có bị tăng lên chút đỉnh thì so ra cũng vẫn thấp hơn chi phí trung bình để tổ chức một Thế vận hội trong khoảng một thập niên vừa qua là $8.9 tỉ, với chi phí tổ chức Thế vận hội Mùa đông Sochi 2014 là $22 tỉ (kể cả phí tổn xây dựng hạ tầng là tổng cộng $61 tỉ), được cho là con số cao kỷ lục.

Và đó chính là quan tâm hàng đầu và là điều mà IOC đang gặp nhiều chỉ trích.

Trong thời gian gần đây có một hiện tượng là càng ngày càng có ít thành phố tham gia vào việc đấu thầu tổ chức Thế vận hội. Người ta đưa ra hai lý do chính dường như đã làm ảnh hưởng đến việc suy giảm này: không kiểm soát được phí tổn cho việc tổ chức, và những giá trị đạt được của Thế vận hội đã bị tổn hại do một số những vụ tai tiếng tham nhũng xẩy ra ngay trong nội bộ của uỷ ban thế vận hội IOC.

Khi mà con số những thành phố tham gia đấu thầu giảm xuống chỉ còn hai hay ít hơn thì đó chính là dấu hiệu báo động rằng Thế vận hội đang có vấn đề. Với việc đấu thầu tổ chức Thế vận hội Mùa đông 2022 (được trao cho Bắc Kinh năm 2015) và Thế vận hội Mùa hè 2024 (vừa được trao cho Paris) thì chỉ còn lại hai thành phố cho vòng chung kết.

Thế vận hội cũng đã từng trải qua những thăng trầm của nó. Thập niên 1970 nổi bật với vụ khủng bố tại Thế vận hội Munich 1972, vụ thâm hụt tài chánh của Thế vận hội Montreal 1976 (sau vụ này chỉ có một thành phố tham gia đấu thầu), và Thế vận hội Moscow 1980 bị thế giới tây phương tẩy chay. Năm 1981 chỉ có hai thành phố thuộc Á châu tham gia đấu thầu là Seoul và Nagoya, với kết quả được trao cho Seoul.

Những năm sau đó là chiều hướng thương mại hóa Thế vận hội, và ngay sau sự thành công về tài chánh của Thế vận hội Los Angeles 1984, con số các thành phố tham gia đấu thầu đã tăng vọt kỷ lục. Tuy nhiên, mấy năm sau này, số thành phố tham gia lại giảm trở lại.

Năm vừa qua nổ ra vụ sử dụng thuốc cấm có hệ thống của nhiều lực sĩ Nga và vụ tham nhũng của các thành viên trong Ủy ban Thế vận hội IOC.

Những vụ việc bê bối này đã bắt buộc IOC phải cải tổ và đưa ra một lộ trình chiến lược cho phong trào Thế vận hội tương lai được gọi là “Nghị trình Thế vận hội 2020”, với hai điểm nổi bật nhất là giảm bớt phí tổn tổ chức và thay đổi tiến trình đấu thầu tổ chức.

Thế vận hội Tokyo 2020 sẽ là Thế vận hội mùa hè đầu tiên được áp dụng chính sách cải tổ này, được kỳ vọng sẽ là nền tảng cho nỗ lực thay đổi tình trạng lụn bại của Thế vận hội như trong thời gian qua.

Việc này mở đường cho hai thành phố Paris và Los Angeles tổ chức Thế vận hội 2024 và 2028, được cho là một nền tảng chiến lược khác.

Huy Vũ

More Stories...