Thời Báo Vietnamese Newspaper

THẬM THỤT CỬA SAU

Nguyễn Thơ Sinh

Là nguyên thủ quốc gia danh chính ngôn thuận đàng hoàng tử tế, chuyện một nguyên thủ bảo một nguyên thủ khác: Này, bạn chịu khó điều tra đối thủ của tôi, tôi sẽ biệt đãi bạn sau này; nhất định đó sẽ là một trò cười, (ngoại trừ là áo gấm đi đêm, cùng một giuộc như nhau, ngưu tầm ngưu, mã tầm mã người ta mới làm như thế). Song cũng có những vị nguyên thủ quốc gia quyền hạn đầy mình nói với một nguyên thủ quốc gia nhược tiểu khác, kiểu lấy thịt đè người: Cứ làm đi, các vị sẽ không thiệt thòi gì đâu!
Thoạt tưởng đó là những chuyện cũ. Nhưng hiện nay, một vài nguyên thủ phi chính thống, được bầu bán hẳn hoi, song thích xé rào, (thậm thụt) bảo các nguyên thủ khác hãy điều tra đối thủ của mình, phanh phui bới móc càng nhiều càng tốt, như trường hợp Tổng thống Trump trò chuyện với Tổng thống Ukraine gần đây bị báo chí “bật mí” rùm beng lên là ví dụ điển hình chúng ta sắp nói đến.
Khái niệm “quid pro quo” chúng ta không lạ. Theo tiếng Anh, nó là “this for that”. Còn theo tiếng Việt, diễn nôm, nó là “chúng ta trao đổi hợp tác nha”, tức tôi có cái anh thích, anh có cái tôi thích, chúng ta đồng ý làm việc với nhau. Anh đưa tôi cái tôi cần, tôi đưa anh thứ anh muốn, đôi bên cùng có lợi.
Hiển nhiên ở đời hiếm khi những điều lợi lộc thuần túy (không kéo theo nó những bất lợi). Nói khác đi, những canh bạc cuộc đời, công khai hay thậm thụt, có kẻ được ắt phải có kẻ thua. Vì thế, khi hai kẻ đồng mưu trao đổi với nhau, chưa hẳn nó sẽ không gây hại cho một kẻ thứ ba nào đó. Lần này Tổng thống Trump thúc ép Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky “chịu khó” bới lông tìm vết xoay quanh các hoạt động mờ ám của hai cha con ứng cử viên tổng thống mùa phiếu 2020 Joe Biden từng dính líu đến Ukraine; chẳng cần nói toạc ai cũng biết đó là âm mưu của Tổng thống Trump cố tình hạ thấp uy tín của ông Biden.
Hành vi đâm sau lưng chiến sĩ xưa nay chẳng ai lạ. Hành trình phát triển lịch sử con người đầy dẫy những hành động đen tối của kẻ nắm giữ quyền hành trong tay. Để bảo vệ ngai vàng của mình, các vị bạo chúa này nghĩ ra những triết lý rất thâm độc như “nhân từ với kẻ thù là tàn nhẫn với bản thân”. Từ đó các cẩm nang tàn ác ra đời. Công thức có thể không hẳn giống nhau hoàn toàn, nhưng triết lý cơ bản thường vẫn thế, nhẫn tâm và tàn khốc. Nhưng chẳng trách ai được, luật chơi sân khấu chính trị buộc phải thế.
Liệu có quá thơ ngây khi báo chí làm ầm chuyện này? Trách con chồn hôi quả nhiên oan ức cho nó quá. Xạ là chất hương tạo hóa gán cho nó, vừa sinh ra đã có. Con người cũng thế, có kẻ hiền ắt có kẻ dữ, có kẻ thẳng ruột ngựa ắt có kẻ mưu mô xảo quyệt. Chuyện Tổng thống Trump thậm thụt với Tổng thống Volodymyr Zelensky gẫm lại đâu có gì lạ. Hay báo chí giả mù sa mưa, biết thế nhưng vẫn làm ầm ỹ lên bởi mối thâm thù với ông Trump từng bị đào khoét quá sâu không thể lấp lại được nữa.
Dư luận chưa hẳn quan tâm đến chuyện này. Họ biết tỏng Tổng thống Trump là người ghét (hoặc cóc thèm “care”) chuyện tuân thủ luật pháp. Ông đâm ngang. Ông ủi bừa. Ông oang oang những phát biểu bất chấp hậu quả liên lụy. Ông là thế. Rất thẳng. Rất ruột ngựa. Chuyện ông làm có phần chệch hướng so với sách vở, song gẫm lại, bất quá nó chỉ là chuyện cãi chày cãi cối, ăn gian không được bỏ… Cánh truyền thông và đảng Dân chủ chỉ giỏi đàng buôn bán “fake news” và thích bới bèo ra bọ.
Bản đồ cử tri Mỹ tại thời điểm này thiên hạ đã hiểu rõ. Tổng thống Trump vẫn giữ mối giao hảo tốt với lượng cử tri giúp ông thắng cử mùa phiếu 2016. Rõ ràng ông đâu cần lãng phí thời gian thanh minh tại sao thế này, tại sao thế kia. Có lẽ vì thế ông thản nhiên tuyên bố trong vụ lùm xùm với Tổng thống Volodymyr Zelensky: It doesn’t matter if I asked Ukraine to investigate Joe Biden and his son. Quá tự tin, đúng không, thưa quý vị!
Theo Tổng thống Trump bố con Cựu phó tổng thống Biden, trong đó người con trai Hunter Biden từng làm ăn mờ ám tại Ukraine. Chuyện đó mới cần được điều tra. Song, nếu khôn ngoan hơn, ông Trump nên chỉ thị cho thuộc hạ, tránh trực tiếp nhúng tay vào. Ông đâu cần thân chinh ra mặt, bát kiểu mà. Sẽ có ban đặc trách đứng ra điều tra, FBI chẳng hạn. Thế mới bài bản, mới đúng sách. Song ông chọn con đường hoàn toàn khác, có lẽ ông nghĩ cách làm của mình trực tiếp hơn, bớt phiền hà hơn.
Chẳng biết hư thực ra sao, chuyện này ai nói sao cũng được, song ở đời, không ưa dưa có giòi, bé xé ra to, bị làm ầm lên sẽ ảnh hưởng đến cỗ máy vận động tranh cử mùa phiếu 2020 cho cả đôi bên. Tổng thống Trump bề ngoài có vẻ dửng dưng, bằng chân như vại, nhưng bên trong ruột gan bấn lên, ban đầu tưởng đơn giản, ông giấu nhẹm cuộc trò chuyện với Tổng thống Ukraine như mèo giấu cứt.
Vâng. Báo chí cố ý làm khó, ép Tổng thống Trump phải minh bạch cuộc đối thoại với Tổng thống Volodymyr Zelensky. Nhưng ông có quyền từ chối? Hồ sơ thuế của ông cũng thế, ông Trump từng hứa sẽ công khai tuốt tuồn tuột, nhưng hứa thì cứ hứa, giấu thì cứ giấu. Ai làm gì được ông. Cãi chày cãi cối mãi cuối cùng là chìm xuồng. Huề cả làng.
Theo Cựu phó tổng thống Joe Biden, hành vi của Tổng thống Trump là quá đáng. Ông Biden chụp mũ Tổng thống Trump tội danh lạm dụng chức quyền, chà đạp công lý luật pháp, làm suy yếu an ninh quốc gia. Theo ông Biden, Tổng thống Trump nên hành xử đúng tư cách của một tổng thống Mỹ. Thậm chí ông cáo buộc Tổng thống Trump can tội hối lộ, lấy quyền nguyên thủ quốc gia của mình hứa hẹn với người khác, (nguyên văn): such clear-cut corruption damages and diminishes our institutions of government by making them tools of a personal political vendetta. Khi tay trót nhúng chàm sau này làm sao tránh khỏi những lệ thuộc, vô tình cho phép tư lợi cá nhân ảnh hưởng nguy hại đến guồng máy quốc gia.
Hai mảng lớn là an ninh quốc gia và chính sách ngoại giao được đại diện Hạ viện Nancy Pelosi mạnh mẽ lên tiếng. Theo bà, hai mảng này rất quan trọng, không thể ai muốn làm gì thì làm. Bà kêu gọi nội dung cuộc hội thoại kín giữa Tổng thống Mỹ và Tổng thống Ukraine cần được công khai. Thậm chí Mỹ nên có những hình thức luật lệ mới cho phép truy tố trách nhiệm hình sự khi một vị tổng thống Mỹ làm sai. Tất nhiên Tổng thống Trump giãy nảy như đỉa phải vôi, theo ông, chuyện đó vừa ấu trĩ vừa vớ vẩn, chướng tai, không thể chấp nhận được.
Công bố với báo chí, Cựu phó tổng thống Biden khẳng định cáo buộc con trai ông làm ăn không minh bạch tại Ukraine là vu khống và bôi nhọ. Tuy nhiên, bụt trên tòa gà nào mổ mắt. Tổng thống Trump đâu phải trẻ con ra miệng yêu cầu tổng thống Ukraine giúp mình nếu không ngửi thấy mùi tanh tưởi. Xì-căng-đan này rất có giá trị khai thác một khi sự thật được vạch trần trước công chúng.
Vụ này khiến nhiều người nhớ lại mùa phiếu 2016, cỗ máy gián điệp của Nga với hệ thống vòi bạch tuộc lũng đoạn nhiều trang mạng xã hội, bêu xấu và bôi nhọ cựu ngoại trưởng Hillary Clinton. Nhiều nguồn tin xấu liên tục tấn công bà. Đã thế nhiều kẻ không ưa ngấm ngầm thọc gậy bánh xe. Nào là vụ bà sử dụng email cá nhân cho việc công. Rồi chuyện bà bị Cựu giám đốc FBI James B. Comey moi ra đủ thứ; cuối cùng Nga có dịp châm ngòi những quả bom tấn khiến bà mất ăn mất ngủ.
Nay chứng kiến vụ này, nhiều người cười khẩy: Lại chuyện trâu bò húc nhau. Có lẽ Tổng thống Trump sơ hở, chủ quan. Với vụ này, ông tuyên bố mình chẳng làm gì sai. Ngược lại ông còn nói mình luôn cẩn trọng, nghĩ đến quyền lợi quốc gia trước tiên. Không luận tinh thần ái quốc và trách nhiệm công dân của ông. Chỉ nghĩ đến chuyện ông mở lời đề nghị với Tổng thống Volodymyr Zelensky, nếu có, đủ để người ta cảm thấy lạc quẻ rồi. Tại sao? Tư cách một vị nguyên thủ quốc gia của ông vứt đâu? Tại sao không có đặc phái viên thân tín làm việc này? Tại sao phải là ông đích thân hạ sơn? Chẳng còn ai để ông tin tưởng giao phó? Ông sợ thuộc hạ bán đứng ông sau này? Hay ông nghĩ uy thế của ông nặng ký, Tổng thống Ukraine sẽ răm rắp nghe ông hơn?
Mùa phiếu năm 2020 chẳng mấy mà đến. Nay đã đầu tháng 10. Tháng 11 năm tới dân Mỹ nô nức bỏ phiếu. Thành ra hai đảng đang ráo riết tìm ra kẽ hở của đối phương để tấn công. Tổng thống Trump đâu phải thày tu, càng không phải thánh nhân, ông cũng sân si, cũng có đầy tham vọng, đôi khi ông có những nỗi lo sợ mơ hồ; thành ra ông sẽ làm mọi chuyện, bất chấp thủ đoạn để bảo vệ cái ghế tổng thống trước mùa phiếu 2020 sắp tới.
Liệu sức công phá của quả bom xì-căng-đan cuộc điện thoại với tổng thống Ukraine có làm lung lay vị trí của ông? Có lẽ không. Bởi cử tri hâm mộ tin chắc chuyện gì ông làm cũng đúng. Còn phe đối nghịch, bài học mùa phiếu 2016 đã chứng minh rõ chuyện gì cũng có thể xảy ra. Và số phiếu cử tri đoàn mới có tầm quan trọng quyết định xem ai là người đắc cử.
Với không ít chúng ta, bận rộn đủ thứ, những trò thậm thụt cửa sau kiểu ấy cuối cùng càng khắc họa rõ nét hơn những chiêu trò tinh vi thủ đoạn của kẻ trót lao vào con đường quan lộ. Đến nỗi có người tin mấy chính trị gia chẳng ai lương thiện. Tất tần tật, rặt những kẻ bàn tay sắt bọc nhung đầy tham vọng. Họ là ai, đạo đức ra sao, phiên bản bên trong và bên ngoài khác hẳn nhau, chỉ là mức độ có chút chênh lệch thôi. Vâng. Không tham vọng đã không đi vào con đường quan lộ!
Hy vọng đó chỉ là những nhận định đa nghi. Chứ không thì bức tranh sân khấu chính trị không chỉ đáng buồn mà là vô cùng đáng sợ, đúng không, thưa quý vị?

Nguyễn Thơ Sinh

Comments are closed.