Sống lạc quan

Trong khi thế giới vẫn đang tiếp tục chiến đấu với con vi khuẩn corona, một cuộc khảo sát mới đây cho thấy vừa có thêm một nạn nhân mới của đại dịch – đó là sự hạnh phúc của người dân.

Cuộc khảo sát, được thực hiện bởi Đại học Chicago, cho biết mức độ hạnh phúc của người dân đang ở mức thấp nhất trong vòng 50 năm qua, với chỉ khoảng 14 phần trăm người Mỹ nói rằng cuộc sống của họ rất hạnh phúc.

Năm 2018, con số đó là 31 phần trăm. Trong cùng năm nói trên, 23 phần trăm người trưởng thành ở Mỹ cho biết họ cảm thấy cuộc sống của họ quá cô lập. Theo kết quả cuộc khảo sát được thực hiện vào Tháng 5, 2020, trước khi có những vụ bạo động xảy ra trên đường phố, gần một nửa người Mỹ cho biết cuộc sống của họ cô lập – tăng hơn gấp đôi so với chỉ hai năm trước.

Kết quả khảo sát trên thực ra không có gì đáng ngạc nhiên khi ngày càng nhiều ngườicảm thấy cuộc sống cô đơn và không hạnh phúc. Trận đại dịch và tất cả những đổi thay (và qua đó là tình trạng bất định) mà nó mang lại chắc chắn là những thử thách mà chúng ta buộc phải đối diện thêm một thời gian nữa. Con người là sinh vật nhiều cảm xúc và những gì đang xảy ra hiện nay đương nhiên ảnh hưởng tới tinh thần của họ.

Vậy, ta phải làm gì để thoát ra khỏi tình trạng tinh thần u ám như hiện nay? Một trong những việc ta có thể làm trong thời điểm khó khăn này là điều chỉnh lại cách chúng ta nhìn sự việc hiện nay và từ đó có thể tìm thấy một vài niềm vui nho nhỏ nào trong đó. Thay vì nhất định phải tìm cho được kết quả hạnh phúc, tại sao không coi những gì ta đang trải nghiệm như một cuộc hành trình; con đường có thể đang gặp gập ghềnh, nhưng ta vẫn cứ tiến bước, hướng tới cuộc sống có thể không hẳn là hạnh phúc hoàn toàn, nhưng ít ra phần nào tốt đẹp hơn cho chính ta.

Vậy, thế nào là một cuộc sống tốt đẹp? Các triết gia thường chia hạnh phúc ra thành hai phần: một là khoái lạc – khi cuộc sống khôngđau ốm, bệnh tật và tràn ngập niềm vui mỗi ngày – yên bình, an toàn và thanh thản; hai là thánh hoá – khi cuộc sống có mục đích, đạo đức và mang nhiều ý nghĩa.

Tuy nhiên, trong một nghiên cứu mới đây, triết gia Lorraine Besser thuộc Đại học Middlebury và nhà tâm lý Shigehiro Oishi thuộc Đại học Virginia cho rằng còn có một nguyên tố quan trọng thứ ba nữa của cuộc sống hạnh phúc, đó là “sự phong phú về tâm lý”. Và hai nhà nghiên cứu trên chứng minh cho thấy những người dân bình thường trên khắp thế giới cũng nghĩ như thế.

Theo quan điểm này, một cuộc sống tốt đẹp là một cuộc sống thú vị, đa dạng và bất ngờ – thậm chí ngay cả khi những điều bất ngờ đó không nhất thiết phải là những điều mang lại niềm vui. Trên thực tế, những thứ làm cho cuộc sống trở nên phong phú về mặt tâm lý có thể còn khiến cho cuộc sống kém hạnh phúc hơn theo ý nghĩa thông thường.

Suy ra, một cuộc sống hạnh phúc cũng rất có thể làmột cuộc sống nhàm chán. Những cuộc phiêu lưu, những khám phá và những biến cố có thể mang đến nỗi đau đớn, nhưng ít ra những việc đó có thể mang lại niềm thú vị. Vậy thì, cuộc sống thú vị bắt buộc phải có chút sóng gió, gập ghềnh, chao đảo. Trận đại dịch hiện nay chính là cái phần gập ghềnh trong cuộc sống của chúng ta vậy.

Để chứng minh, hai giáo sư Besser và Oishi đã thực hiện một cuộc nghiên cứu quy mô với sự tham gia của hơn 3,000 người từ chín quốc gia. Hai nhà nghiên cứu đã đưa cho các người tham gia một danh sách gồm 15 từ dùng để mô tả như “khoái lạc,” “có ý nghĩa” “thú vị,” và hỏi trong số đó, từ nào mô tả đúng nhất về một cuộc sống tốt đẹp.

Sau khi phân tích những câu trả lời hồi đáp, giáo sư Besser và Oishi nhận thấy người ta thực sự nghĩ rằng một cuộc sống hạnh phúc và có ý nghĩa là một cuộc sống tốt đẹp. Nhưng họ cũng nghĩ rằng một cuộc sống giàu tâm lý cũng là điều quan trọng. Trên thực tế, nếu gom chung tất cả lại hết,có khoảng 10-15% số người tham gia cuộc nghiên cứu nói rằng nếu họ buộc phải lựa chọn, họ sẽ chọn một cuộc sống giàu tâm lý hơn là một cuộc sống hạnh phúc hoặc có ý nghĩa.

Trong lần thử nghiệm thứ nhì, các nhà nghiên cứu đưa ra câu hỏi bằng cách khác. Thay vì hỏi người tham gia cuộc sống kiểu nào họ sẽ chọn, thì các nhà nghiên cứu hỏi điều gì làm họ hối tiếc về cuộc sống mà họ thực sự đã sống qua. Phải chăng họ hối tiếc về những quyết định khiến cho cuộc sống của họ bớt hạnh phúc hay bớt có ý nghĩa? Nếu họ có thể làm lại quyết định khác, thì đó là điều gì? Khi những người tham gia suy nghĩ về sự hối tiếc của họ,thì thậm chí có nhiều khả năng họ đánh giá cao sự phong phú về mặt tâm lý. Khoảng 30% người Mỹ và Hàn Quốc nghĩ như vậy.

Một cuộc sống phong phú về mặt tâm lý thì cần phải được trải nghiệm, có thể là từ những sự việc bất ngờ xảy ra trong đời, thậm chí có khi là những sự việc đau buồn, chẳng hạn như trận đại dịch Covid-19 hiện nay. Nếu ta biết tận dụng cơ hội, biến đau buồn thành bài học kinh nghiệm thì chắc chắn ta sẽ nhìn thấy còn rất nhiều điều tốt đẹp chờ ta ở phía trước. Đó chính là cái nhìn lạc quan về cuộc sống. Thế giới này chưa hẳn là đang tiến gần tới ngày tận thế. Đây chỉ là một đoạn gập ghềnh trên cuộc hành trình dài của mỗi chúng ta mà thôi.

Sự lạc quan giúp ta tìm thấy được niềm vui ngay trong những lúc khó khăn.

Hãy xem nghịch cảnh như là cánh cửa dẫn tới cơ hội. Khi đại dịch bùng phát, nhiều người đã phải thích nghi để làm việc ở nhà và buộc phải làm quen với kỹ thuật hay những ứng dụng mà có thể họ không quen sử dụng tại nơi sở làm. Hãy xem thời gian ở nhà như là một cơ hội để thử những cái mới, chẳng hạn như học một ngôn ngữ mới hay kiếm một sở thích mới cho mình, thay vì cứ mãi lo sợ và để con vi khuẩn corona trói chân mình.

Giúp đỡ người khác là cách để vượt qua trầm cảm. Khi ta chú ý quá nhiều về hoàn cảnh khó khăn của chính mình thì cũng là lúc ta mở rộng cánh cửa lòng để đón trầm cảm vào. Thay vì vậy, tại sao ta không lợi dụng khả năng của mình để giúp đỡ người khác? Làm được điều đó không chỉ là ta đang giúp đỡ người khác mà còn nâng tinh thần của mình lên nữa.Hãy tìm hiểu các cách để giúp đỡ trong thời đại dịch.

Hoạt động sẽ làm giảm lo lắng. Thay vì cứ tập trung vào những điều ngoài tầm kiểm soát của chính mình thì tại sao không nhắm mục tiêu vào những gì ta có thể làm được và tận lực sức mình để hoàn thành mục tiêu đó. Ngồi không mà không làm gì hết dễ tạo cơ hội cho những suy nghĩ tiêu cực len lỏi vào trong đầu.

Hãy sống với niềm tin và dành thời gian để suy ngẫm, nhìn vào nội tâm của mình thay vì suy nghĩ mông lung về một điều gì đó không thực tế. Điều này sẽ giúp ta tập trung năng lực để làm những việc hữu ích.

Trên đây là những lời khuyên từ các chuyên gia về tâm lý để đối phó với nghịch cảnh và tồn tại trong thời đại dịch. Thậm chí nếu sau khi đã thử làm hết những lời khuyên nói trên mà ta vẫn cảm thấy tinh thần căng thẳng và lo lắng, các chuyên gia nói rằng không sao, hãy cứ tiếp tục thực hành vì những điều trên cần có thời gian để tập thành thói quen mới, và kết quả đến vào lúc ta không ngờ nhất.

Và hãy đừng quên thường xuyên cười và tạo cơ hội để ta được cười lên một tiếng. Có nhiều bằng chứng về mặt thể chất cho thấy sự hài hước giúp cơ thể ta đối phó dễ dàng hơn với nghịch cảnh. Những khoảnh khắc cười và vui vẻ khiến cơ thể ta tiết ra chất hormone dopamine, có tác dụng làm khởi động lại hệ thống tim mạch sau những căng thẳng kéo dài mà ta có thể cảm thấy trong lúc gặp nghịch cảnh, chẳng hạn như khi phải đối phó với trận đại dịch hiện nay. Một số nghiên cứu thậm chí còn phát hiện ra rằng những người thường xuyên cười mỗi ngày ít có nguy cơ bị đột quỵ hơn những người không cười. Mặc dù niềm vui chắc chắn không thể là phương cách duy nhất hay hiệu quả nhất giúp ta đối phó với nghịch cảnh, nhưng chắc chắn nó sẽ không có hại gì nếu thỉnh thoảng ta được cười một tiếng.

Một khoảnh khắc vui vẻ tự nó có thể không dẫn đến hạnh phúc lâu dài, nhưng nhiều khoảnh khắc như vậy nếu gom chung lại thì có thể lắm chứ.

Sống lạc quan giúp đầu óc ta cởi mở hơn và nhìn cuộc đời, thậm chí trong những hoàn cảnh khó khăn nhất, bằng con mắt thiện cảm hơn. Nhờ vậy mà ta có thể chịu đựng được dễ dàng hơn để tồn tại và vượt qua.

Huy Lâm

More Stories...