Thời Báo Vietnamese Newspaper

SAU CUỘC HỌP LỊCH SỬ

Mai Loan

Nếu xét theo góc cạnh một “show” truyền hình, cuộc họp tay đôi giữa TT Donald Trump và lãnh tụ Kim Jong Un của Bắc Hàn quả tình nó có sức lôi cuốn mãnh liệt, với hơn 2,000 phóng viên và nhà báo từ khắp nơi trên thế giới đổ về tham dự để chứng kiến một hình ảnh tưởng chừng như không bao giờ có thể xảy ra: Một ngôi sao truyền hình của chương trình “The Apprentice” giờ đây đã trở thành tổng thống bước đi ngang nhiên trên thảm đỏ để giơ tay ra phía trước, sẵn sàng thực hiện một giao kèo lịch sử chưa từng có.
Đối tượng đứng chờ để cùng bắt tay là Kim Jong Un, lãnh tụ của một nước nghèo đói sống dưới một chế độ độc tài tàn bạo nhất trên thế giới, trong bộ đồng phục kiểu Mao (mà ngay cả những lãnh tụ của Trung Cộng giờ đây cũng từ bỏ để mặc bộ “complet” như Âu Mỹ), cùng với bộ tóc cắt đứng khác người. Nhân vật này, cách nay chỉ vài tháng, đã đưa ra lời hứa rằng ông ta sẽ “khống chế cái lão già Mỹ ngu ngốc và bệnh hoạn bằng hoả lực” (to tame the mentally deranged US dotard).

Nói nào ngay, đối thủ của họ Kim cũng không vừa vì TT Trump cũng nhạo báng anh ta là “một chú lùn hoả tiễn” (a little rocket man) và ông sẵn sàng dùng “hoả lực và cuồng nộ” để trả đũa và hăm he ngay tại Đại Hội Đồng Liên Hiện Quốc là có thể tiêu diệt hoàn toàn Bắc Hàn. Sau đó, TT Trump cũng còn khoe rằng trên bàn làm việc của ông ở Phòng Bầu Dục cũng có cái nút bấm bom nguyên tử, và cái nút đó còn lớn hơn cái nút bấm của Bắc Hàn!

Thế nhưng cuối cùng, họ đã không cần dùng đến hoả lực và cuồng nộ, Kim Jong Un chỉ cần ngưng việc thử bom và phi đạn và đưa ra lời mời dự hội nghị thượng đỉnh và TT Trump đã quyết định chấp nhận lời mời để dẫn đến cuộc họp tay đôi lần này mà cả hai bên xem chừng như rất sung sướng và hãnh diện.

TT Trump nói rằng đây là một “vinh hạnh” cho ông được gặp lãnh tụ Kim, và ông này cũng hứa hẹn là sẽ “hoàn toàn giải giới hạch tâm” để đánh đổi lại những lời hứa hẹn bảo đảm an ninh từ phía Hoa Kỳ. Trong cuộc họp báo sau đó, TT Trump đã bình phẩm rằng “đây là một thời điểm vĩ đại trong lịch sử thế giới.”

TT Trump dường như muốn đạt được một thành quả ngoại giao, cho dù chỉ là biểu kiến và nặng phần trình diễn, để chứng tỏ bản lãnh của mình nhất là sau khi ông đã gần như tung hê tất cả những thành quả mà Hoa Kỳ đã tích tụ được từ nhiều đời tổng thống trước đây xuyên qua những lời nói và hành động xem thường và sỉ vả những lãnh tụ của các quốc gia đồng minh trụ cột trong cuộc họp thượng đỉnh G7 xảy ra tại Canada trước đó vài ngày.
Câu hỏi đặt ra sau đó là ai thắng hay thua, ai được lợi hơn ai trong cuộc họp này, và liệu người ta phải chờ đợi những gì sẽ xảy ra trong những ngày tháng tới. Bởi vì khi vừa trở lại Toà Bạch Ốc, ông Trump đã tự thưởng với lời khoe khoang rằng giờ đây thế giới có thể ngủ yên vì ông đã cứu được cho hàng chục triệu người tránh phải một cuộc chiến tranh nguyên tử có thể nổ ra. Nhưng dường như là chẳng mấy ai thực sự tin tưởng về viễn ảnh một thế giới hoà bình và êm ấm lâu dài dưới triều đại của ông.

Trước cái gọi là nỗ lực phi thường của ông để tạo được cuộc họp lịch sử, ông Trump chỉ nhận được những lời ủng hộ có phần gượng gạo từ phía các nhà dân cử phe Cộng Hoà. Còn các vị dân cử phe Dân Chủ thì chê bai và chống đối, và hầu hết các chuyên gia cũng như giới truyền thông cùng với các đồng minh khác đều tỏ ra bi quan và đặt những dấu hỏi to tướng. Vì thế nên ông mới bực tức bắn ra một loạt những mẩu tin nhắn trên mạng Twitter, cùng lúc với việc trả lời những câu hỏi của báo giới trong một cuộc họp báo bỏ túi bất ngờ để nói lan man trên nhiều đề tài và tấn công nhiều đối thủ khác, trong đó có cái mà ông gọi là “fake media” vì ông cho rằng giới truyền thông dòng chính là kẻ thù đáng ngại nhất của Hoa Kỳ (để rồi trớ trêu thay các nhà báo lại có dịp kiểm chứng phần lớn những lời phát biểu của ông cũng không hề đúng với sự thật).

Phải chăng cả hai lãnh tụ đều giành được chiến thắng?
Xét về mặt tuyên truyền, cả hai ông đều đạt được những thắng lợi to lớn xuyên qua những tấm hình rất nổi để củng cố thêm uy tín của mình trong lòng khối dân tại mỗi nước với những hoàn cảnh và tâm trạng khác nhau.

Ông Trump có thể tự khoe rằng chỉ có mình ông mới đạt được thành quả này mà chưa có vị tổng thống Mỹ nào trước đó đạt được. Ông nhắc lại lời của lãnh tụ họ Kim khen ngợi về nỗ lực của ông khi nói rằng “Chúng ta chưa bao giờ đạt được đến mức này”, và ông tự thưởng mình khi cho rằng “phía Bắc Hàn từ trước tới nay chưa bao giờ có thể tin tưởng vào một vị tổng thống như ông hiện nay để có thể giải quyết mọi việc và là người có khả năng để làm được điều đó.”

Tuy nhiên lãnh tụ họ Kim cũng có thể tự khoe là người đạt được chiến thắng, và chiến thắng rất to lớn. Đầu tiên là ông mang về được hình ảnh những lá cờ của Bắc Hàn bay phất phới bên cạnh là cờ của đại siêu cường Mỹ quốc. Từ hình ảnh một lãnh tụ của một nước nghèo nàn dưới một chế độ độc tài tàn bạo bị cả thế giới sợ hãi nhưng khinh rẻ, giờ đây Kim Jong Un được ngồi, đứng, ngang hàng với một tổng thống Mỹ. Đó là điều mà hai đời lãnh tụ trước là ông nội Kim Il Sung và ông bố Kim Jong Il của ông ta có thèm thuồng cũng không thể nào tưởng tượng có ngày đạt được. Triều đại họ Kim đã càng vững chắc giờ đây lại còn được đánh bóng tô son huy hoàng hơn thế nữa, nhất là với lời khen ngợi từ chính cửa miệng của lãnh tụ đế quốc Mỹ rằng họ Kim là “một người rất tài ba” (a very talented man).
Trong hai ngày tham dự cuộc họp này, lãnh tụ họ Kim được đưa đi đây đó với những hình ảnh vẫy tay tươi cười chào mọi người chứng tỏ bản lãnh của một vị nguyên thủ trẻ tuổi nhưng rất mưu mô và đảm lược chứ không phải là một kẻ điên khùng như báo giới trước đây thường mô tả. Và bộ máy tuyên truyền của nhà cầm quyền ở Bình Nhưỡng chắc chắn sẽ lợi dụng nó để xào nấu thành những bộ phim quảng cáo cho hình ảnh lãnh tụ sáng chói mà mọi con dân trog nước phải tôn sùng tuyệt đối. Sự kiện TT Trump còn thân mật khoe khoang về chiếc xe limousine bọc thép của Mỹ với lãnh tụ họ Kim càng đánh bóng thêm hình ảnh anh ta rất được trọng vọng bởi ngay cả vị nguyên thủ quốc gia của kẻ thù số một của khối cộng sản!

TT Trump đạt được điều gì cụ thể, và đã nhượng bộ điều gì?

TT Trump thường tự khoe là một “deal-maker”, rất giỏi trong việc điều đình để ký kết giao kèo làm ăn hầu có lợi cho mình. Vậy câu hỏi đặt ra là ông đã nhượng bộ điều gì, và đổi lại đã giành được thành quả nào to lớn đáng kể hay không?
Lần này, TT Trump nói rằng ông đã tạo được tức thời một tình đồng chí (instant brotherhood) rất tốt đẹp với họ Kim để giúp ông ta có thể điều khiển chương trình giải giới hạch tâm trên bán đảo Triều Tiên. Trả lời với phóng viên của đài truyền hình ABC News sau đó, TT Trump đã phát biểu: “Anh ta tín nhiệm tôi, tôi tin như vậy, tôi thực sự tin điều này. Tôi nghĩ là anh ta tín nhiệm tôi, và tôi cũng tín nhiệm anh ta.”

Lời nói này khiến nhiều người nhớ lại lời phát biểu của một vị tổng thống khác là ông Bush Con, trước đây trong thời xảy ra cuộc chiến tranh Iraq lần thứ nhì, cũng có những lời lẽ và thái độ cứng rắn và thiếu nhã nhặn với lãnh tụ các đồng minh kỳ cựu như Pháp và Đức, nhưng lại dường như có phần dễ dãi hơn với lãnh tụ độc tài của Nga là ông Putin khi nói rằng “Tôi có thể nhìn thấy tận trong đáy mắt của ông ta” (để đo lường mức độ thành thật của họ). Dường như các vị tổng thống phe bảo thủ lại dễ dàng tin tưởng vào những lãnh tụ của các nước đối nghịch hơn là những quốc gia đồng minh với mình.

Tuy nhiên, những thành quả hay chiến thắng dường như rất xa vời sau cuộc họp tay đôi này. Một bình luận gia bảo thủ nổi tiếng về hồ sơ quốc phòng là ông Max Boot nhận định rằng “Theo tôi thì ông Trump đã nhượng bộ quá nhiều và chẳng giành được điều gì cả.” Đó cũng là nhận định tương tự của một bình luận gia bảo thủ khác là ông Gerald Seib, bỉnh bút của tờ Wall Street Journal, nhật báo uy tín hàng đầu của phe bảo thủ và đảng Cộng Hoà. Trong cột mục trên tờ báo, ông Seib viết như sau: “Ông Trump tuyên bố trước khi về nước: Chúng ta không nhượng bộ điều nào cả. Nhưng nói vậy dĩ nhiên là không đúng sự thật.” (That isn’t quite true, of course).

Sau đó, nhà báo Seib diễn giải những điều được xem là nhượng bộ từ phía ông Trump: Thoạt tiên, ông đã nâng cao họ Kim lên một địa vị chính đáng và được quốc tế công nhận (giving Mr. Kim legitimacy and international recognition up front). Sau đó, TT Trump còn tặng không cho lãnh tụ Kim một món quà vô giá khi hứa sẽ tôn trọng an ninh của Bắc Hàn qua quyết định sẽ ngưng các cuộc tập trận chung với quân đội Nam Hàn. Ông Trump còn buột miệng rằng các màn tập trận này rất tốn kém, nên ông cũng muốn dẹp bỏ, vô tình để lộ sơ hở của mình. (Mọi người còn nhớ chuyện hồi tháng Tám năm ngoái, ông Trump đã doạ Kim Jong Un với những từ ngữ mạnh bạo như “lửa và cuồng nộ mà thế giới chưa bao giờ thấy”. Giờ đây thì mọi chuyện lại bất ngờ diễn ra xuông xẻ và tốt đẹp như vậy cho Bắc Hàn.)

Cách định nghĩa về từ ngữ “giải giới hạch tâm” (denuclearization)
Thông cáo chung của đôi bên ký kết không hề cho thấy có bước cụ thể nào chứng tỏ là Bắc Hàn sẽ thực thi cuộc giải giới toàn bộ, không thể đảo ngược và có thể kiểm chứng được (complete, irreversible & verifiable) mà từ trước tới nay các chính quyền Mỹ đều đòi hỏi Bắc Hàn phải cam kết. Thông cáo chỉ nói chung chung là Bắc Hàn sẽ làm việc đi đến mục tiêu giải giới hạch tâm trên bán đảo Triều Tiên và sẽ có những cuộc họp kế tiếp mà phía Hoa Kỳ sẽ do Ngoại trưởng Mike Pompeo cầm đầu.

Đó là chưa kể cách thức định nghĩa về từ ngữ đặc biệt này được hiểu theo hai nghĩa khác nhau. Phía chính quyền Trump thì cho rằng từ ngữ này tự nó đã rõ rệt, tức là Bắc Hàn phải hoàn toàn từ bỏ các vũ khí hạch tâm. Nhưng phía Bắc Hàn thì cho rằng điều này có nghĩa là Hoa Kỳ cần phải chấm dứt cái dù nguyên tử để bảo vệ cho Nam Hàn đang hiện diện ở bán đảo này.

Từ lâu, hai chính quyền tiền nhiệm của ông nội và bố của Kim Jong Un cũng đã từng ký kết những văn bản rõ ràng hơn về những cam kết giải giới này. Sau đó không lâu, Bắc Hàn lại vi phạm nó khi tiếp tục theo đuổi chương trình hạch tâm và thử nghiệm vũ khí, khiến Hoa Kỳ và các đồng minh phải áp đặt trở lại các biện pháp cấm vận, tuy cũng chưa tìm ra những biện pháp nào ổn thoả hơn. Giờ đây, Bắc Hàn có thể đã sở hữu được mấy chục vũ khí hạch tâm và có thể cũng đã có phi đạn đạn đạo bay xa đến tận thềm lục địa Hoa Kỳ, người ta càng khó tin rằng lãnh tụ họ Kim lại chịu dễ dàng từ bỏ kho vũ khí này trước những lời hứa hẹn của TT Trump, một tổng thống Mỹ đã từng không ngần ngại xem thường tất cả những thoả ước mà Hoa Kỳ đã ký kết trước đây như NAFTA, TPP hoặc hiệp ước hạch tâm với Ba Tư hay hiệp ước Paris về khí hậu toàn cầu v.v…

Hồ sơ nhân quyền và việc kết thân với các lãnh tụ độc tài
Sự kiện TT Trump là nguyên thủ quốc gia của đệ nhất siêu cường Hoa Kỳ đại diện cho khối Tự Do đi bắt tay vồn vã kèm theo những lời lẽ ca ngợi có phần hơi quá lố với lãnh tụ họ Kim với các lá cờ của Hoa Kỳ và Bắc Hàn làm hậu cảnh quả tình có hơi lấn cấn khiến nhiều người phải cảm thấy có điều gì không ổn, cho dù là nhiều người ủng hộ TT Trump một cách cuồng nhiệt vẫn tìm đủ cách để biện hộ hoặc ca ngợi

việc làm lần này của ông tại Singapore.
Bởi vì Kim Jong Un là một lãnh tụ trẻ tuổi nhưng rất tàn độc, từng ra lệnh giết chết người chồng của bà dì hay cô ruột của mình dù đó là người đã yểm trợ và bảo vệ chức vụ cho ông trong những ngày đầu tiên mới nắm quyền. Anh ta cũng là người đã ra lệnh cho giới tình báo giết chết anh ruột của mình ở hải ngoại. Trong nước, tất cả những tướng tá cao cấp đều rất sợ ông ta như sợ cọp vì có thể bị ra lệnh xử tử bằng những hình thức tàn bạo như để cho chó dữ cắn đến chết nếu như bị tình nghi là không tuân lệnh hoặc có ý đồ làm phản.
Riêng với Hoa Kỳ, người ta không thể nào quên chuyện nhà cầm quyền ở Bình Nhưỡng cũng là thủ phạm gây ra cái chết cho anh sinh viên người Mỹ là Otto Warmbier vào năm ngoái. Còn ở trong nước, cả triệu người dân Bắc Hàn phải sống lầm than từ mấy chục năm nay, với những nạn đói khiến cho cả triệu người bị thiệt mạng trong khi nhà nước dồn hết tài nguyên vào việc thiết lập bộ máy quân đội và công an.
Cuộc họp tay đôi lần này quả tình là một bước trở ngoặt kỳ lạ trong lịch sử ngoại giao của Hoa Kỳ, bởi vì nó diễn ra chỉ vài ngày sau khi ông Trump và các phụ tá của ông đã dùng những lời lẽ mạnh bạo để xỉ vả những lãnh tụ của các nước đồng mình kỳ cựu như Thủ tướng Justin Trudeau của Gia Nã Đại trong cuộc họp thượng đỉnh của Khối G7, và còn đòi phải cho Nga tham dự vào khiến cho tất cả các thành viên khác đều chưng hửng và bực mình không ít.

Điều gì sẽ xảy ra trong thời gian tới?

Đây có lẽ là câu hỏi lớn nhất để có thể phán xét đúng nghĩa về kết quả cuộc họp này. Trọng trách lớn giờ sẽ dồn lên đầu của Ngoại trưởng Mike Pompeo để lèo lái những cuộc thương thảo kế tiếp đi vào chi tiết của cái gọi là tiến trình giải giới hạch tâm của Bắc Hàn, một điều mà trớ trêu thay những người tiền nhiệm như Ngoại trưởng John Kerry đã phải vất vả trong nhiều năm dài để đạt được một thoả thuận ngăn cản hạch tâm với Ba Tư (với sự trợ lực của các đồng minh của Mỹ) nhưng rồi cuối cùng lại bị TT Trump xổ toẹt mới đây.

TT Trump nhấn mạnh rằng Bắc Hàn lần này thật sự nghiêm chỉnh về việc từ bỏ vũ khí nguyên tử. Dĩ nhiên mọi sự sẽ tuỳ thuộc vào việc Kim Jong Un có thật sự lấy quyết định chiến lược này để mong cải thiện tình hình của Bắc Hàn hay không. Tuy nhiên, cho đến nay không ai thấy có những dấu hiệu hay bằng chứng cụ thể nào để người ta có thể lạc quan tin tưởng như vậy, ngoại trừ có một người duy nhất, đó là TT Trump.

Như vậy, phải chăng mọi sự phải lệ thuộc vào lời tiên đoán của TT Trump có thành hiện thực hay không?

Mai Loan
Houston, TX ngày 18 tháng 6/2018

Comments are closed.

error: Content is protected !!