Thời Báo Vietnamese Newspaper

Những thức ăn nên tránh để ngừa sạn thận

Hoàng Chiêu Ấn

Có người từng bị sạn thận hai lần rồi và phải khẩn cấp vào bệnh viện vì đau quá chịu không nổi. Tởn rồi, người đó hỏi bác sĩ “Tôi nên tránh những loại thực phẩm nào để ngăn ngừa sạn thận?” Và sau đây là đúc kết thu thập những trả lời cho câu hỏi này.

Câu trả lời trước hết là nên uống nhiều nước, đi tiểu thường và bớt ăn mặn, tiêu thụ ít chất muối. Câu khuyên này nghe hơi mâu thuẫn vì có ăn mặn mới khát và mới uống nhiều nước được chứ.
Sạn thận ở đâu mà ra? Hơn 90% sạn thận chứa chất vôi, thường ở dạng chất vôi oxalat, calcium phosphate hoặc hydroxyapatite. Ít xảy ra hơn là loại sạn thận hình thành từ axit uric hoặc các hóa chất khác. Các loại sạn khác nhau cũng có thể xảy ra trong cùng một người.

Vì hầu hết các loại sạn đều chứa chất vôi, các bác sĩ khuyên bệnh nhân nên hạn chế lượng chất vôi trong chế độ ăn uống của họ. Đó là một đề nghị hợp lý nhưng sai. Tại sao? Vào những năm đầu của thập niên 1990, một nhóm bác sĩ của trường Đại học Harvard đã theo dõi suốt bốn năm hơn 45.000 người đàn ông chưa từng có sạn thận và kết luận đáng ngạc nhiên: Các chế độ ăn giàu chất vôi thực sự làm giảm nguy cơ sạn thận.
Vậy thức ăn nào nên tránh? Thật ra hầu hết thực phẩm hàng ngày đều được chứng minh là có thể đưa đến sạn thận.
Thận đóng một vai trò quan trọng khi nói đến lọc chất thải ra khỏi cơ thể. Mỗi ngày, hai quả thận nằm hai bên cột sống lọc hơn 200 lít máu và gần 2 lít chất thải trước khi nó chảy ra khỏi cơ thể qua đường tiểu.
Thận khỏe mạnh là điều cần thiết để thải độc cho cơ thể. Tuy nhiên, một số thực phẩm cản trở hoạt động của thận và gây ra sạn thận. Dưới đây là những loại thực phẩm có khả năng dẫn đến sạn thận.
– Đưa vào cơ thể nhiều chất caffeine dưới dạng cà phê, trà và soda đều có thể làm căng thận và dẫn đến sự phát triển sạn thận do nồng độ chất vôi trong nước tiểu cao hơn, và thậm chí làm suy thận vì chất kích thích caffeine có thể làm cho thận kiệt sức.

– Đại hoàng (Rhubarb). Nếu sạn thận di truyền trong gia đình bạn, bạn càng nên tránh xa các loại thực phẩm có chứa oxalat. Đại hoàng là một loại rau cải đặc biệt có nhiều oxalat. Rễ của nó giàu dược tính nên được người Trung Hoa dùng làm thuốc bắc.
– Bạn dùng chất ngọt nhân tạo (đường hóa học) thay cho đường thực vật để cắt giảm nhiệt lượng. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy là đường hóa học làm giảm chức năng thận nếu dùng lâu dài. Do đó, tốt nhất nên chọn các chất tạo ngọt tự nhiên như mật ong, cỏ ngọt (stevia) hoặc chi thùa (agave).
– Thịt cũng liên quan đến sạn thận và tổn hại thận. Những người tiêu thụ một chế độ ăn giàu chất đạm protein đặt sức ép đặc biệt lên thận vì chất thải protein rất khó để loại bỏ một cách hiệu quả. Thịt cũng có hàm lượng acid uric cao, nguyên nhân phổ biến của sạn thận.
– Nếu bạn dễ bị sạn thận và muốn kiểm soát chế độ ăn uống một cách cẩn thận, nên tránh bất kỳ loại thực phẩm nào có nhiều purin, một hợp chất hữu cơ làm tăng mùi thơm. Cá mòi hộp lại là món chứa nhiều purin, vì vậy nên chừa nó ra.
– Một lượng muối vừa phải trong chế độ ăn uống cần thiết cho sức khỏe tốt. Tuy nhiên, khi ăn mặn, dùng nhiều muối, cơ thể thừa muối nên cần giữ nhiều nước hơn mức quân bình. Điều đó có nghĩa là muối dư thừa không được đẩy hết ra khỏi cơ thể, thế là thận và huyết áp bị nguy hại. Theo Healthline, chế độ ăn nhiều muối cũng có thể thúc đẩy quá trình tích tụ chất vôi trong nước tiểu khiến cơ thể có nguy cơ phát triển sạn thận.
– Thức uống có chất hơi. Thức uống có chất hơi (ví dụ: soda, nước tăng lực và một số loại nước ép đóng chai) sẽ làm tăng nguy cơ phát triển sạn thận và thậm chí khiến bạn có nguy cơ bị bệnh thận. Theo Healthline, cola có hàm lượng phosphate cao, một hóa chất khác có thể thúc đẩy hình thành sạn thận. Nếu thấy nước lã nhạt nhẽo khó uống và đồng thời muốn tránh nước có chất hơi, bạn thử uống nước trái cây xem sao.

– Sạn thận hình thành do sự tích tụ chất vôi oxalat. Những người có mức độ cao của hợp chất hóa học trong nước tiểu của họ dễ bị sạn hơn. Đó là lý do tại sao nên tránh ăn một số rau xanh như rau spinach, đậu bắp và cải cầu vồng (Swiss chard).

– Các sản phẩm từ sữa có hàm lượng chất vôi cao để tạo nên xương chắc khỏe. Tuy nhiên, đối với những người dễ bị sạn thận, chất vôi không phải là thứ thích hợp. Nó làm tăng sự bài tiết chất vôi trong nước tiểu, làm cho việc loại bỏ chất thải khó khăn hơn và đưa đến sạn thận.
– Hầu hết các loại thực phẩm chế biến, ví dụ như khoai tây xắt miếng chiên giòn, có chứa các thành phần biến đổi gene – chẳng hạn như ngô, đậu nành, gạo và cải dầu để bảo vệ cây trồng khỏi tính kháng sâu bệnh và thuốc diệt cỏ. Tuy nhiên, những sản phẩm này làm giảm chức năng thận và gan, thúc đẩy sự hình thành của sạn thận. Các chuyên gia về thực phẩm lưu ý rằng phốt pho là một chất phụ gia và chất bảo quản phổ biến, vì vậy, họ khuyên chúng ta nên hạn chế thức ăn nhanh, cola đóng chai, thực phẩm đông lạnh và thịt đóng hộp.

– Nên hạn chế ăn các thứ có chứa nhiều oxalat như spinach, đại hoàng, hạnh nhân và hạt điều, súp miso của Nhật, súp bột bắp, khoai tây nướng nguyên vỏ, củ cải đường, bột ca cao, đậu bắp, ngũ cốc cám và ngũ cốc lúa mì vụn, khoai tây chiên, dâu mâm xôi (còn gọi là phúc bồn tử, tên tiếng Anh là raspberries) và khoai lang.
– Chất đạm động vật làm tăng nguy cơ phát sinh hầu hết tất cả các loại sạn thận. Ăn nhiều thịt, một lượng lớn chất đạm động vật, cũng làm giảm nước tiểu hóa học gọi là citrate. Công việc của Citrate là ngăn ngừa sự hình thành sạn thận. Nên hạn chế ăn thịt bò, thịt lợn, trứng, phô mai và cá. Nên thay bằng các thứ như hạt quinoa, đậu phụ, đậu gà (chickpea, hummus), hạt Chia và sữa chua Hy Lạp.
– Không nên ăn quá nhiều đường mỗi ngày, nhất là những người đã từng có sạn acid uric. Đây là loại sạn thận xảy ra khi có quá nhiều axit trong nước tiểu. Những viên sạn này chứa acid uric, một chất mà cơ thể sản xuất khi nó phân tán hóa chất trong thực phẩm. Những người bị loại sạn thận đặc biệt này nên quan tâm đến lượng đường mà họ hấp thụ mỗi ngày, cần phải tránh bất kỳ thực phẩm hoặc đồ uống nào có đường. Nên uống thức uống có nhiều citrate như nước chanh vì citrate có thể giúp ngăn chặn hoặc giảm sự hình thành sạn thận.

– Vitamin C có rất nhiều lợi ích sức khỏe tuyệt vời, nhưng cũng giống như nhiều thực phẩm và vitamin khác, chúng ta cần giới hạn lượng thức ăn của chúng ta. Quá nhiều Vitamin C làm tăng lượng oxalate trong cơ thể và gây sạn thận. Lượng sinh tố C trung bình mỗi ngày cho mỗi người hạn chế không quá 500mg.

– Loại sạn thận đáng lưu ý nhất là loại sạn vôi phốt pho. Chúng xảy ra khi chất vôi trong nước tiểu kết hợp với phốt pho khoáng. Những người dễ bị loại sạn thận này cần hạn chế dùng các loại thức ăn gây kiềm trong nước tiểu như nước ép trái cây tươi, nước ép rau và mật đường (molass).

Hoàng Chiêu Ấn
(Theo The New York Times và Active Beat)

Comments are closed.

error: Content is protected !!