Thời Báo Vietnamese Newspaper

Nhiếp ảnh nhập môn: Hiểu về ISO

Andy Nguyễn

ISO là một trong ba thông số quan trọng được dùng để phơi sáng tốt cho tấm hình.

ISO là gì?
Trong thời nhiếp ảnh truyền thống (chụp phim), ISO hoặc ASA là sự biểu thị cho độ nhạy của phim đối với ánh sáng. Độ nhạy này được đo lường bằng những con số chẵn (như có lẽ bạn đã từng thấy trên những cuồn phim – 100, 200, 400, 800, v.v…). Số càng cao thì độ nhạy của phim càng cao và hình bạn chụp sẽ bị hột nhiều hơn.

Trước đây gần 40 năm khi tôi học nhiếp ảnh, thời đó chỉ dùng máy ảnh chụp phim và kỹ thuật nhiếp ảnh chưa tối tân như thời nay, tôi còn nhớ nôm na về quy tắc dùng ISO (ASA) như vầy, rất “đại khái”:
ISO 100 – trời nắng
ISO 200 – trời có mây trắng
ISO 400 – trời có mây đen
ISO 800 – trời chập choạng tối
ISO 1600 – ban đêm
… v.v…
Trong thời đại nhiếp ảnh số, ISO đo độ nhạy của sensor trong máy ảnh. Nguyên tắc cũng giống như trong nhiếp ảnh phim – số càng cao thì độ nhạy càng cao, và cũng sẽ cho phép chụp hình trong tình trạng tối. Dĩ nhiên khi tăng ISO lên cao, bạn sẽ phải trả một giá là hình bị hột nhiều (mặc dù máy ảnh thời nay đang tiếp tục tiến bộ và càng ngày khả năng “giảm hột” càng tốt hơn).
Một ví dụ điển hình của trường hợp bạn muốn chọn ISO cao là để chụp một sự kiện thể thao vào đêm, lúc có ánh sáng chập choạng và các chủ thể di động nhanh. Bằng cách chọn một số ISO cao, bạn có thể dùng tốc độ cửa chập nhanh hơn để chụp bắt động tác đó.

Hiện tượng nhiễu hột
Như đã nói trên – cái giá phải trả khi chọn độ ISO cao là hình của bạn sẽ bắt đầu bị nhiễu hột nhiều khi con số ISO càng lên cao.

Tôi sẽ minh họa điểm này bên dưới với hai tấm hình rọi lớn 100% tôi vừa mới chụp – hình bên trái được chụp ở ISO 800 và hình bên phải ở ISO 25600.


ISO 100 thường thường được coi là ISO “bình thường” hoặc “tiêu chuẩn” và sẽ cho bạn hình thật “láng mướt” (không bị nhiễu hột hoặc rất ít). Nhưng đối với một máy ảnh chuyên nghiệp tối tân nhất hiện nay (Nikon D850) được dùng để chụp hai tấm hình minh họa này, ISO 800 vẫn không bị nhiễu hột hoặc rất ít.
Nhiều người có thói quen để máy ảnh của họ trong chế độ “Auto”, để máy ảnh “Tự động” lựa chọn số ISO thích hợp tùy theo tình trạng ánh sáng lúc chụp (nó sẽ cố gắng giữ độ nhạy ISO càng thấp càng tốt) nhưng hầu hết các máy ảnh đương thời đều cho bạn cơ hội để chọn số ISO. Để thí dụ – nếu tăng ISO từ 100 lên đến 400, bạn sẽ thấy rằng có thể chụp ở tốc độ nhanh hơn và/hoặc khẩu độ hẹp hơn.
Nên cân nhắc khi chọn ISO

Khi chọn độ nhạy ISO trước khi chụp tấm hình, nói chung bạn nên tự hỏi mình bốn câu hỏi sau đây:
Ánh sáng – chủ thể có đủ ánh sáng chiếu lên không?
Nhiễu hột –muốn một tấm ảnh nhiều hột hay ít hột?
Chân máy –có dùng chân máy (tripod) cho hình này không?
Chủ thể Di động – chủ thể đang cố định hay di động?
Nếu có dư ánh sáng, muốn hình ít hột, bạn dùng tripod, và chủ thể của bạn không nhúc nhích, thường thường bạn sẽ muốn dùng ISO khá thấp.
Nếu trời tối, cố ý muốn hình có nhiều hột, không có tripod, và chủ thể đang di động, có lẽ bạn nên tăng ISO vì nó sẽ cho bạn khả năng chụp với tốc độ cửa chập nhanh hơn mà hình vẫn không bị tối.
Dĩ nhiên, sự trao đổi là hình sẽ bị nhiễu hột.

Những trường hợp có thể cần đẩy ISO lên cao gồm có:

Sự kiện thể thao trong nhà hoặc buổi tối – khi chủ thể di chuyển nhanh trong khi ánh sáng chỉ giới hạn.
Chương trình ca nhạc – cũng tình trạng thiếu sáng và thường không được phép dùng đèn flash.
Nhà thờ – nhiều nhà thờ không cho phép chụp hình với flash trong lúc đang thực hành nghi lễ, và dĩ nhiên trong nhà thờ thì tối hơn bên ngoài.

Tiệc sinh nhật – cảnh một người ăn mừng sinh nhật đang thổi đèn cầy trên ổ bánh trong một căn phòng tối có thể bị “phá đám” nếu chúng ta chụp hình với đèn flash sáng trưng.

Một vài quan niệm sai lầm về ISO
ISO có rất nhiều quan niệm không chính xác liên quan tới nó, luôn cả những điều có lẽ bạn đã nghe qua. Trong đoạn này, chúng ta sẽ phân tích rõ hơn về những điểm này để bạn khỏi hiểu lầm về đề tài này trong tương lai.

ISO có phải là “Độ nhạy của Sensor”?
Đây là quan niệm sai lầm phổ thông nhất liên quan tới ISO. Bạn sẽ thấy điểm này trên mạng qua các website và các diễn đàn, kể cả những trang xã hội. Tuy nhiên, mặc dù nó có thể giúp bạn nghĩ về ISO như độ nhạy của sensor, thật ra ISO không làm phận sự đó. Ngược lại, các sensors chỉ có một độ nhạy duy nhất, bất kể con số ISO. Để nói chính xác hơn, ISO là một phương tiện báo cho máy ảnh biết rằng khung cảnh sắp chụp nên sáng cỡ nào.

ISO có phải là độ phơi sáng?

Không, ISO không phải là độ phơi sáng. Shutter Speed và Aperture làm sáng hình bằng cách chụp thêm ánh sáng. ISO không làm điều đó; ngược lại, nói chung nó làm sáng tấm ảnh bạn vừa mới chụp. Cho nên các nhiếp ảnh gia không coi nó như một thành phần của sự phơi sáng.

Có phải nâng ISO giống như làm sáng ảnh trong máy computer?
Đây là một câu hỏi láu lỉnh, nhưng, cũng chỉ là một quan niệm sai lầm mà thôi. Làm sáng ảnh trong máy computer có nhiều điểm tương tự như nâng ISO, vì nó cũng làm hột thấy rõ hơn trên hình. Nhưng sự khác biệt đơn giản nhất là rằng tăng ISO trong máy ảnh gần như luôn luôn cho bạn phẩm chất ảnh tốt hơn làm sáng ảnh trong computer. Nói cách khác, có thể tốt hơn nếu bạn dùng ISO 800 trong máy khi cần thiết, thay vì làm sáng một tấm ảnh có ISO 100 trong computer với phần mềm như Photoshop hoặc Lightroom!

AN

Comments are closed.

error: Content is protected !!