Nhà giàu để của cho con

Có thể nói rằng những người trẻ bây giờ làm cái gì cũng nhanh và ồn ào. Tỷ như chuyện ông tỷ phú Facebook để của lại cho con vừa rồi.
Cách mà ông ấy làm, qua những đáp ứng – và phản ứng, ồn ào của báo chí, và cả mạng xã hội, nhất là cái facebook của ông ấy, có tác động lớn, thậm chí có thể mang ý nghĩa một bài học cho cả thế giới.

2b
Chuyện bắt đầu từ khi ông bà Mark Zuckerberg sanh được một công chúa. Cô bé được đặt tên là Maxima Chan Zuckerberg, lấy họ ghép giữa họ mẹ – Chan, và cha – Zuckerberg.
Hôm 1 tháng 12, đôi vợ chồng trẻ vừa trở thành cha mẹ viết cho cô con gái đầu lòng một lá thư. Đúng theo kiểu Facebook mà ổng làm chủ, mặc dù cái thư là để cho con, nhưng nó không được bỏ vô phong bì cất trong cái hộp an toàn nhà băng chờ tới khi cô ái nữ biết đọc. Thay vào đó, lá thư ký tên “Mom and Dad”, dài 2234 chữ trong tiếng Anh (dịch sang tiếng Việt sẽ dài hơn nhiều, ít ra cũng nuốt hơn 2 trang của tờ Thời Báo này) được đăng trên Facebook, nghĩa là khoe với toàn thế giới.
Trong phần mở đầu của thư, Mark và Priscilla khẳng định với cô con gái rằng thế giới này đã và đang ngày trở nên tốt đẹp hơn, và đáng sống. Bởi vậy, để góp phần vào đó, và để cho cô bé Max được lớn lên trong một thế giới tốt đẹp hơn thế giới hiện nay, họ sẽ góp phần vào việc làm tốt đẹp thêm thế giới vì, “như tất cả các cha mẹ, chúng ta muốn con lớn lên trong một thế giới tốt hơn thế giới của chúng ta ngày nay.”
Việc mà họ sẽ làm là, “Chúng ta sẽ cho đi 99% số cổ phiếu mà chúng ta có ở Facebook – ước tính khoảng 45 tỉ đô la Mỹ – từ nay cho tới khi chúng ta qua đời để hoàn thành sứ mệnh này. Chúng ta biết đây chỉ là một chút đóng góp nhỏ bé so với những tài nguyên và tài năng của những người khác. Nhưng chúng ta muốn làm điều mà chúng ta có thể làm, để sát cánh với những người khác”.
Trước đó, cặp (cặp chứ không phải “cặp đôi” như hiện nay trong nước sính dùng, đã “cặp” mà còn “đôi” nữa thì thành… 4 người) vợ chồng trẻ này còn đăng lên trang facebook của họ một đoạn video. Video clip này (https://www.facebook.com/chanzuckerberginitiative/videos/554704454679197/), được quay hết sức chuyên nghiệp ngày công chúa Max được 37 tuần lễ, mở đầu bằng cảnh Chan và Mark nắm tay nhau đi trong một khu vườn chan hòa ánh sáng cùng với chú chó. Kế đó, họ ngồi bên nhau, đưa ra những suy nghĩ và lý luận của họ về cách giúp cho thế giới mà cô bé sắp ra đời sẽ tươi đẹp hơn. Nội dung của video clip này cũng giống như của lá thư, chỉ khác ở chỗ là ngắn, gọn hơn và tập trung vào hai chi tiết: một là vì có con nên nghĩ đến việc cần phải được cải thiện thế giới và hai là sẽ đầu tư lâu dài vào việc cải thiện thế giới, nơi cô con gái cưng của họ sẽ phải sống.
Khỏi phải nói, khi tỷ phú lên tiếng, nhiều người quan tâm lắm. “Money talks” mà. Nhất là khi giới thông tấn đang đói tin vui trong mùa lễ hội. Dễ gì có tin vui, trẻ, khỏe và tốt lành như vậy trong lúc máu và thịt của các nạn nhân khủng bố còn chưa được lau sạch ở Paris, San Bernardino… Thế là cả thế giới ồn ào lên với bức thư ngỏ, và đến ngày 5 tháng 12, cái clip video đó đã có gần 800 ngàn lượt người xem. Mọi người xúm nhau vào khen tá lả. 45 tỷ đô la đâu có nhỏ!

“Mom and Dad” hứa gì?
Đúng vậy, đây là khoản cam kết lớn nhứt trước nay trong lịch sử những kẻ cho đi tài sản của mình. Số tiền mà vợ chồng ông chủ công ty Microfoft Bill Gates tặng cho Bill & Melinda Gates Foundation hồi giữa năm 2013 “chỉ” là $28 tỷ. Tới người rộng tay nhứt thế giới Warren Buffet cũng mới tặng được cho cái sáng hội Gates này (hồi năm 2006) được có… $30 tỷ.
Nhà báo Linsey McGoey của tờ The Guardian (Anh quốc) nói thế giới đã nhảy tưng tưng như khỉ (apeshit) vì phấn khích… Cũng có vài kẻ hoài nghi, cho rằng (Mark và Chan) có động cơ vị kỷ. Nhưng những người này đã điếc con ráy vì tiếng đồng ca của những người hâm mộ trên thế giới đồng ca điệp khúc: cám ơn ông Zuckerberg. Cám ơn món quà cách mạng này.
Thế rồi, khi bình tĩnh lại, người ta nhận ra rằng món quà Chan và Mark vừa rao sẽ tặng cho thế giới là loại quà có điều kiện, có những ràng buộc. Nói trắng ra, Mark chẳng xì ra đồng xu nào cả. Anh chàng chỉ lập ra một công ty đầu tư mới, công ty trách nhiệm hữu hạn (limited liability company/corporation, gọi tắt lả LLC) mang tên là Chan Zuckerberg Initiative, và chuyển $1 tỷ từ các cổ phần của Facebook sang công ty mới đó. Nói chính xác, đây là mô hình kinh doanh mới của Zuckerberg. Trên tờ The New York Times, nhà báo Jesse Eisinger nói Zuckerberg chỉ “lấy tiền từ túi bên này bỏ sang túi bên kia.”
Người ta phê bình rằng bằng cách bỏ tiền vào một công ty trách nhiệm hữu hạn (LLC), anh ta sẽ toàn quyền dùng số tiền, và cả công ty này, vào bất cứ mục đích nào anh ta muốn, không cứ phải là mục đích từ thiện. Anh cũng toàn quyền muốn bỏ vô lúc nào thì bỏ, hay không bỏ thì cũng chẳng có ai làm gì được anh. Thêm nữa, luật của Hoa Kỳ còn có thể cho phép tiền chuyển từ các share của Facebook vào cái LLC được miễn thuế.

4

Những tỷ phú dùng tiền vào việc bác ái
Thế giới không thiếu những nhà tỷ phú dùng tiền, rất nhiều tiền vào việc bác ái, và những nhà tỷ phú không muốn để lại cho con nhiều tiền kẻo chúng nó hư.
Ở Mỹ, nổi tiếng nhất trong số này là vợ chồng người giàu nhất thế giới, Bill và Melinda Gates, kế đến là ông Warren Buffet, ông nhà giàu ai cũng biết là rất kẹo kéo với chính mình.
Ý tưởng đem cho tài sản của mình thay vì để lại cho con được không ít người thực hiện trước đây, nhưng phải đến Bill Gates nó mới trở thành… hoành tráng.
Năm 2000, Sáng hội Bill & Melinda Gates Foundation, hậu thân của William H. Gates Foundation ra đời với 3 ủy viên là hai vợ chồng nhà Gates và tỷ phú Warren Buffet. Quỹ này có mục tiêu cải thiện việc chăm sóc sức khỏe và giảm đói nghèo trên toàn cầu và riêng ở Châu Mỹ, mở rộng các cơ hội học tập và sự tiếp cận với kỹ thuật tin học.
Tính cho tới năm 2014, Bill Gates đã tặng cho quỹ này 29 tỷ Mỹ kim, ít hơn ông Waren Buffet một chút.
Ông Warren Buffet, được mệnh danh là nhà đầu tư thành công nhất thế giới, đã cam kết sẽ hiến 99% tài sản của mình vào các công cuộc từ thiện. Tuy nhiên, ông này có thể hơi làm biếng, hay để cho tiện, khỏi mất công, đã không lập quỹ từ thiện riêng của mình mà bỏ tiền vào Gates Foundation. Chắc cũng vì làm biếng, hay để rảnh tay làm giàu thêm, ổng cũng có tên trong hội đồng quản trị của quỹ này, nhưng không tích cực tham gia vào các hoạt động đầu tư của quỹ.
Tính tới năm 2013, Buffet đã đưa vào quỹ Bill & Melinda Gates Foundation 30.7 tỷ đô la Mỹ, khoản tặng hiến lớn nhất lịch sử.
Mark và Chan Zuckerberg đã gia nhập danh sách này từ năm 2012. Cho tới nay, Mark tặng hơn 1.6 tỷ Mỹ kim cho các hoạt động bác ái và từ thiện.

Cũng tốt thôi
Hôm thứ Năm vừa rồi, trên trang Facebook của mình, Tổng Giám đốc Điều hành của Facebook Mark Zuckerberg đã giải thích lý do mình và vợ lập ra một Công ty Trách nhiệm Hữu hạn (LLC) để quản trị khoản hiến tặng 99% cổ phần của anh ở Facebook.
Quyết định lập ra một LLC, theo Zuckerberg, là để cho tiền bạc có thể được dùng một cách linh động hơn.
“Bằng việc sử dụng một LLC thay vì một quỹ truyền thống, chúng tôi không nhận được phúc lợi về thuế từ việc chuyển các cổ phần của chúng tôi sang cho Chan Zuckerberg Initiative, nhưng chúng tôi có được sự linh hoạt để thực hiện sứ mạng của chúng tôi hữu hiệu hơn.” Zuckerberg giải thích rằng chính ra thì nếu chuyển các cổ phần sang một quỹ loại truyền thống, anh sẽ hưởng ngay một khoản phúc lợi thuế, nhưng dùng LLC thì không được.
Cũng tốt thôi, ít ra thì Mark, Chan, Bill, Warren và hàng trăm nhà giàu khác cũng đang làm những việc tốt cho thế giới.

6
Phụ lục: Để của cho con
Bill và Melinda Gates, kết hôn năm 1994. Họ có ba con, Jennifer năm nay 18, Rory, 16, và Phoebe, 11. Tài sản của ông Gates trị giá phỏng chừng $76 tỷ. Hồi năm 2011, báo chí đưa tin mỗi người con của Gates sẽ chỉ được thừa hưởng $10 triệu đô. Số tài sản còn lại sẽ dồn hết vào Bill & Melinda Gates Foundation. Ông Gates giải thích tại sao không để lại nhiều tiền cho con như thế này: “Chúng cần phải hiểu rằng công việc của chính chúng có ý nghĩa là quan trọng. Phải bảo đảm cho chúng ý thức được về khả năng của riêng mình và về những gì chúng sẽ đến và sẽ làm.”
Warren Buffet là người giàu nhất thế giới năm 2008, đến năm 2015 rớt xuống hàng thứ ba, chỉ còn trị giá có 66.7 tỷ Mỹ kim. Năm nay ông 85 tuổi, Buffet có ba con với bà vợ thứ nhất Susan Buffett. Bà này qua đời năm 2004. Ông Buffet đã quyết định tặng 99% tài sản của mình cho công việc từ thiện, và đã làm được phân nửa lời cam kết đó.
Vậy thì … có nên thương hại cho các ông bà con cái của các nhà giàu này hay không? Xin bạn đọc đừng tội nghiệp cho họ.
Buffet nói về việc để của cho con: “Tôi muốn cho con tôi vừa đủ để chúng sẽ cảm thấy chúng có thể làm bất cứ việc gì, nhưng không nhiều đến mức chúng chẳng còn muốn làm gì nữa.” Mỗi con của ông Buffet cũng sẽ được hưởng $2 tỷ qua một quỹ tín thác mà ông lập ra và bỏ tiền vào.
Jamie Johnson là người sinh ra và lớn lên trong giới giàu có. Anh là một trong 6 anh chị em thừa kế gia tài của công ty Johnson & Johnson. Năm 2000, khi đủ 21 tuổi, anh nhận được $600 triệu từ một trust fund. Năm người kia cũng sẽ được như thế. Jamie nói, “Khi đông đảo người giàu nói, ‘Tôi sẽ không để lại xu nào cho các con tôi,’ thường thì không phải thế đâu. Ngay cả khi chúng không trực tiếp cầm tiền bạc (của cha mẹ), chúng được hưởng sự học hành, ăn ở, các mối liên lạc và các cơ hội tốt nhất. Tất cả những thứ đó chỉ có các gia đình giàu có mới làm được. Đó là những cách khác để chuyển giao sự giàu có và ảnh hưởng.”
Trên mạng xã hội ở Việt Nam, người ta đã đọc thấy những so sánh của việc để lại cho con một thế giới tốt đẹp hơn của các nhà mạnh thường quân quốc tế – như Bill, như Mark, với việc để lại ghế cho con của các chóp bu Cộng sản Việt Nam. Từ quan lớn đến quan nhỏ, từ trung ương đến tận xã, các đảng viên CS VN mặc dù đã vơ vét gần nửa thế kỷ nay, vẫn tiếc rẻ để “cơ cấu” con cái của họ vào những chỗ đầy quyền lực và béo bở nhất để chúng tiếp tục bòn mót thêm một đời nữa.

Đỗ Quân

More Stories...