Mạn đàm với nhà báo Trương Duy Nhất

Nhà báo Trương Duy Nhất, trước đây là phóng viên báo Đại Đoàn Kết trong nước. Năm 2010, ông đã trả thẻ nhà báo, hành nghề với tư cách nhà báo độc lập, và sau đó mở trang blog “Một góc nhìn khác”, một trang blog được rất nhiều độc giả theo dõi.

Năm 2013, Trương Duy Nhất đã bị nhà cầm quyền Cộng sản tuyên án 2 năm tù vì tội “lợi dụng các quyền Tự do Dân chủ, xâm phạm đến lợi ích nhà nước” do đã viết 11 bài đăng trên trang blog, trong đó ông đã chấm điểm Thủ tướng và yêu cầu Tổng bí thư phải ra đi… Tổ chức Phóng viên không biên giới đã vinh danh Trương Duy Nhất là một trong 100 anh hùng thông tin thế giới. Dưới đây là buổi hội thoại giữa Thời Báo và VIETV với nhà báo Trương Duy Nhất nhân dịp ông đến Toronto.

 

 TB: Anh có thể cho biết lý do đã thúc đẩy anh chuyển ngòi bút từ lề phải sang lề trái?

*Báo chí, nếu phân tích thế nào là lề phải, thế nào là lề trái nghe không ổn. Có những tờ báo chính thống gọi là lề phải đưa tin “không phải”, có những tờ báo lề trái lại đưa tin “phải”. Như trang Ba Sàm nói chuyện chính thống trong khi báo chính thống lại nói chuyện “ba sàm”. Tờ báo nào đưa chuyện “chính thống”, theo lẽ phải. tôi thương tờ báo đó.

Tính đến nay tôi đã làm báo 29 năm. Làm báo nhà nước, có nhiều điều mình “bức xức”, mình cần nói, nhưng nói không được. Khi tôi lập trang web, lượng bạn đọc trang web của tôi lớn hơn các báo nhà nước rất nhiều. Tôi đã nói trước tòa rằng trang Alexa* đã xếp hạng báo Nhân dân sau trang blog “Một góc nhìn khác”. Một tờ báo nhà nước có cả mấy ngàn nhân viên, ngốn ngân sách bao nhiêu tỷ đồng lại đứng sau trang blog chỉ do một mình tôi viết, chỉ dưới một bậc đã đủ xấu hổ, đằng này cách xa đến 1800 bậc. Trên trang web, tôi viết được những điều tôi cần nói, cần viết và lượng bạn đọc rất đông thì tại sao tôi không nghỉ làm báo để viết blog, để trở về với ý nghĩa đích thực của một người làm báo, theo cách riêng của tôi.

Tuy nhiên, bây giờ, khi mở trở lại “Một góc nhìn khác”, muốn có lượng bạn đọc như vậy rất khó, vì nhiều lý do: Thứ nhất, ở trong nước, độc giả bị chặn lại khi muốn truy cập trang này, thứ hai ngày xưa ít có trang blog dám nói như chúng tôi nhưng bây giờ có rất nhiều người nói hay, nói mạnh hơn chúng tôi, những cây bút vượt qua nỗi sợ hãi nhiều lắm, và thứ ba, facebook hiện nay gây ảnh hưởng rất lớn, tương tác của facebook vô cùng rộng, gần như là một phương tiện truyền thông mới, ngắn gọn, xúc tích, một đài truyền hình nhỏ, thay thế dần các trang blog, các trang báo điện tử.

 

TB: Nhận định của cá nhân anh về mức độ ảnh hưởng các blogger đối với dư luận quần chúng?

*Theo tôi, các blogger ảnh hưởng rất lớn đối với quần chúng. Thông tin báo chính thống chỉ là thông tin một chiều, theo chỉ đạo. Trong khi facebook và trang blog giúp người dân tiếp cận với thông tin đa chiều, khai dân trí ló dạng, người dân có thể biết các chuyện thời sự liên quan đến đất nước, ông này đánh ông nọ, chuyện nhân sự đảng, những chuyện tối mật này báo chính thống đâu có nói, nên người dân phải tìm hiểu qua các trang blog. Các trang blog hiện nay đang tạo một quyền năng mới trong truyền thông.

 

TB: Sau 2 năm tù, anh có thay đổi quan niệm đấu tranh?

*Thay đổi sao được, nếu có chỉ là thay đổi phương cách phù hợp hơn, mềm mỏng hơn, hay căng thẳng hơn, dữ dội hơn, nhưng mục tiêu của tôi là tranh đấu cho dân chủ , nhân quyền, tự do báo chí, vẫn không thay đổi. Tôi vẫn nói khi cần nói, khi xã hội còn ngang trái, và khi trí thức cần lên tiếng,

 

TB: Anh đánh giá như thế nào về chuyến viếng thăm vừa qua của Tổng thống Obama?

*Trước khi TT Obama qua, tôi có viết rằng, người dân chờ mong ông Obama qua trong khi Chủ tịch nước Trung Quốc thăm Việt Nam không dám ra đường vì nếu ra ngoài, người dân dám ném trứng thối. Nhìn thái độ của dân, thấy đâu là kẻ thù.

Hiện tượng người dân “hồ hởi” ùa ra đón Obama, thể hiện sự khao khát Tự do, Dân chủ, không phải cá nhân ông Obama mà bất cứ ai là tổng thống Mỹ cũng sẽ được đón như vậy vì đó là biểu trưng của Tự do, Dân chủ. Tuy nhiên, cũng có một ý nghĩa tiêu cực là người dân Việt Nam vẫn còn trông mong sự trợ giúp của nước ngoài, không tự tin ở chính mình.

 

TB: Anh nghĩ thế nào về trường hợp nhà tranh đấu dân chủ Trần Huỳnh Duy Thức?

*Anh Trần Huỳnh Duy Thức vừa mới chuyển sang trại trước đây tôi và Hải Điếu cày đã từng bị giam cầm và chắc chắn sẽ bị đưa vào phòng đặc biệt mà tôi và Điếu cày đã từng ở. Khi tôi và anh Hải Điếu cày cùng bị giam ở trại 6, anh Hải đã tuyệt thực 33 ngày. Riêng cá nhân tôi, tôi không chọn phương cách tuyệt thực.

Trong một thể chế tôn trọng quyền con người, khi tù nhân tuyệt thực có mệnh hệ, hay sức khỏe suy sụp, nhân viên hữu trách “mệt” vì trách nhiệm của họ là bảo vệ sự sống của tù nhân, nhưng trong một chế độ coi nhẹ chuyện tuyệt thực, thậm chí, tin tức tuyệt thực không được tiết lộ ra ngoài, chết trong tù, khi đưa xác ra ngoài làm sao biết được chết vì nguyên do gì. Với một thể chế thiếu minh bạch, quyền con người không được coi trọng, đấu tranh bằng tuyệt thực sẽ không đem lại kết quả mong muốn.

Trước đây, khi biết tin Trần Huỳnh Duy Thức quyết định tuyệt thực vô thời hạn, tôi không ngủ được.

Ở trại 6, nơi tôi, Hải Điếu cày từng ở, và hiện giờ Trần Huỳnh Duy Thức bị giam, thời tiết khắc nghiệt lắm, vì họ chọn những nơi này để giam tù nhân. Ở nơi đó, nhiệt độ lên đến 41, 42 độ, xác trà quăng ra ngoài sân, chỉ vài phút sau là cháy xém ra tro.

Tôi đã nhìn thấy cái giá của sự tuyệt thực khi anh Hải Điếu cày tuyệt thực. Khi anh Hải trèo tường nói chuyện với tôi, da anh Hải sát vào với lưng, người lép kẹp như con ma. Giá của tuyệt thực kinh hoàng lắm.

Tôi viết bài về Trần Huỳnh Duy Thức, Thời Báo đã trích đăng, với mục đích đồng hành cùng anh Trần Huỳnh Duy Thức và gia đình của anh.

Tôi biết chắc chắn Trần Huỳnh Duy Thức sẽ bị giam trong phòng tôi đã từng bị giam. Bọn cai tù trước đây thường gài một tù nhân hình sự liên quan đế ma túy có án 10 năm, 20 năm tù ở chung phòng tù chính trị để báo cáo cho cai tù tất cả các hành vi của tù chính trị. Có lần chúng còn gài con “rệp” trong vách tường trong phòng tù để nghe ngóng.

Tôi không biết Trần Huỳnh Duy Thức có biết chuyện này hay không? Tôi hy vọng anh sẽ biết.

Theo tôi, những yêu cầu của Trần Huỳnh Duy Thức, chế độ này khó đáp ứng được bây giờ, và đó là điều rất đau lòng.

 

TB: Cám ơn anh đã dành thời giờ cho buổi hội thoại hôm nay.

*Cám ơn Thời Báo và VIETV đã tạo cho tôi cơ hội trình bày những điều cần nói được lan tỏa rộng hơn.

VPY (thực hiện)

____________

(*) Trang Alexa của công ty Alexa Internet, một công ty chi nhánh của Amazon.com, nổi tiếng trong việc cung cấp những thông tin chính xác về lưu lượng truy cập đến các website khác

 

More Stories...