Mặc ấm cho mùa đông

Người ta thường khuyên để giữ ấm cơ thể trong mùa đông thì nên mặc nhiều lớp áo mỏng thay vì mặc nguyên một chiếc áo lạnh dày, nặng và cồng kềnh. Đây là một lời khuyên rất đúng vì đã được chứng minh bằng khoa học. Tuy nhiên, trước khi có được lời khuyên này thì chắc hẳn phải có ai đó phát minh ra chứ.
Yvon Chouinard, sáng lập công ty quần áo Patagonia năm 1973, trong một hồi ký đã tự nhận Patagonia là công ty đầu tiên đã áp dụng khái niệm mặc nhiều lớp này vào trong loại quần áo ấm cho mùa lạnh. Nhưng thực ra ý tưởng này đã có từ trước đó và được chính các nhà nghiêncứu của quân đội Hoa Kỳ cho áp dụng vào khoảng giữa thế kỷ 20.
Năm 1947, nhóm Quartermaster Corps – một đơn vị trực thuộc Bộ binh Hoa Kỳ được giao trọng trách lo về quân phục cùng một số những quân nhu quan trọng khác cho chiến trận – đã cho thử nghiệm một bộ quân phục mới, được đặt tên là M-43. Bộ quân phục bao gồm một chiếc áo lót bằng len, một chiếc sơ mi nỉ tay dài, và một chiếc áo len lạnh. Nhưng nổi bật nhất trong bộ quân phục mới này là chiếc áo jacket khoác bên ngoài chỉ nặng khoảng 250 gram, may bằng loại vải cotton dày màu ô liu với những chiếc túi khá lớn phía trên ngực và ngang hông.
Ngày nay, nhìn vào cách ăn mặc của người Mỹ với những chiếc áo thun ngắn tay, những chiếc quần soóc có túi và những loại quần áo hoa hoè nguỵ trang thì ta mới thấy các trang phục của quân đội đã ảnh hưởng đến lối ăn mặc của người dân Mỹ nhiều đến chừng nào. Và chiếc áo jacket M-43 không chỉ là một món trang phục mà nó còn mang đến cho hàng triệu người Mỹ cũng như nhiều dân tộc khác trên thế giới một ý tưởng mới về cách ăn mặc. Cũng như chiếc xe jeep của quân đội mang kỹ thuật hộp số chạy bốn bánh (four-wheel drive) áp dụng cho các loại xe dân sự của công chúng, bộ quân phục M-43 đã chỉ cho công chúng cách mặc nhiều lớp áo để giữ ấm trong mùa đông.
Các nhà nghiên cứu quân phục đã cố ý thiết kế chiếc áo jacket để người lính có thể mặc ở bên ngoài trong những môi trường khí hậu khác nhau trên thế giới – ta có thể xem đây như một thứ quân phục toàn cầu dành cho chiến tranh toàn cầu vậy. Trong thời tiết thật lạnh, người lính sẽ mặc chiếc jacket cùng với những lớp áo mỏng khác bên trong. Trong những thời tiết ấm hơn, người lính chỉ cần khoác duy nhất chiếc jacket bên ngoài là đủ.
Thực ra quân đội Hoa Kỳ không phát minh ra khái niệm mặc nhiều lớp. Khái niệm này có thể đã có từ thế kỷ 19 hoặc nhiều thế kỷ trước đó. Mặc dù không phát minh ra nhưng Quartermaster Corps đã có công thành lập chương trình nghiên cứu và phát triển và đã đưa khái niệm này vào trong sử dụng.
Người ta đã cho thử nghiệm bộ quân phục mới này dưới những điều kiện thời tiết khác nhau tại nhiều cơ sở nghiên cứu đặc biệt của quân đội, trong đó có “phòng lạnh” là một chiếc tủ lạnh khá lớn,rộng khoảng 5 X 10 mét với một máy chạy bộ và một máy làm tuyết. Các nhà khoa học của quân đội đã cho điều chỉnh nhiệt độ, sức gió, và vận tốc của chiếc máy chạy bộ để xem ảnh hưởng của những điều kiện từ bên ngoài này đối với những người lính tình nguyện tham gia trong cuộc thí nghiệm. Có ngày người ta cho lính mặc áo lông và giày ốngcao trong khi các nhà khoa học theo dõi họ qua một cửa sổ bằng kính. Ngày khác thì người lính mặc chỉ độc bộ đồ lót trong thời tiết giá lạnh. Nhiệt độ trên da của họ được đo bằng những thiết bịcảm ứng được gắn nhiều nơi trên cơ thể của họ, giúp các nhà khoa học đo lường sự hiệu quả của các loại quần áo mà người lính mặc trên người.
Và kia là “phòng xa mạc” và “phòng rừng rậm” cũng sử dụng những kỹ thuật tương tự để đo xem hiệu năng giữa bộ quân phục mới và cơ thể của người lính tương tác ra sao trong điều kiện thật nóng và thật ẩm. Nhóm nghiên cứu còn thực hiện những thử nghiệm mới về bộ quân phục với một người nộm bằng đồng. Cũng tương tự như cuộc thử nghiệm người thật trên chiếc máy chạy bộ trong “phòng lạnh”, người nộm này cũng được mặc nhiều lớp áo. Bên trong người nộm này có gắn những thiết bị phát nhiệt để cho giống cơ thể của người thật, và thử nghiệm mới này giúp các nhà khoa học tìm hiểu thêm một số hiệu quả khác của bộ quân phục mới.
Kết quả trong các phúc trình nghiên cứu cho thấy chiếc áo jacket và những lớp áo mỏng kèm theo đã giữ cho cơ thể của người lính đủ ấm trong thời tiết lạnh xuống tới 0 độ Fahrenheit. Các phúc trình cũng cho biết chiếc áo jacket tỏ ra rất hiệu quả trong điều kiện mưa. Hơn nữa, loại vải cotton được dệt dày và chặt của chiếc áo giữ cho hơi lạnh không thấm vào bên trong trong những ngày đông có nhiều gió.
Tuy nhiên, để thuyết phục các sĩ quan và binh lính hiểu được công dụng và ích lợi của bộ quân phục mới này, các nhà nghiên cứu đã phải mất khá nhiều thì giờ và nỗ lực. Để cho bộ quân phục M-43 với nhiều lớp áo đạt đúng công dụng của nó, người lính cần phải học để biết cách sử dụng ra sao. Do đó các chuyên viên quân đội đã lập ra một lớp học để chỉ cho binh lính thấy bộ quân phục M-43 không chỉ là trangphục mới của quân đội mà còn dạy họ cách mặc sao cho đúng nguyên tắc khoa học. Trong lớp học dài 90 phút đó, binh lính được nghe một bài giảng về cách thức sinh tồn trong thời tiết lạnh và theo dõi người giảng viên thao tác về cách mặc và điều chỉnh bộ quân phục M-43 ra sao cho vừa với cơ thể của mình.
Có một điều khá bất ngờ nằm ngoài dự đoán của các nhà khoa học quân đội, qua một số cuộc phỏng vấn do Quartermaster Corps thực hiện, nhiều binh lính cho biết họ thích bộ quân phục M-43 không hẳn vì những lý do khoa học mà vì kiểu cách của chiếc áo jacket cũng như những chi tiết thực dụng của nó, như chiều dài và khoảng cách giữa những chiếc túi thật vừa vặn mang lại sự cứng cỏi và làm cho người lính trông nhiều nam tính hơn.
Cách ăn mặc nhiều lớp áo để giữ ấm có thể nói khá quen thuộc đối với những người thích những hoạt động ngoài trời như săn bắn, câu cá, và cách ăn mặc này đã xuất hiện khá sớm trước khi những công ty thời trang như Patagonia được thành lập vào thập niên 1970. Trên thực tế, những chuyên gia trong ngành kỹ nghệ liên quan đến hoạt động ngoài trời đã đóng một vai trò quan trọng trong việc quảng bá lối ăn mặc nhiều lớp để giữ ấm này. Những người như L.L. Bean, Eddie Bauer, và Harold Hirsch nằm trong số rất nhiều nhân viên dân sự làm việc trong tư cách là chuyên viên tư vấn trong thời chiến trong lãnh vực thiết kế quân trang và quânphục. Sau chiến tranh, họ đã mang những khái niệm cũng như những phát minh về trang phục từ các chương trình nghiên cứu của quân đội và đưa vào sản xuất dân sự tại các công ty của họ. Một ví dụ, năm 1943, thương hiệu thời trang White Stag của Harold Hisch đã tung ra chiến dịch quảngcáo một loạt quần áo thời trang mới có xuất xứ từ quân đội như chiếc áo jacket có thể mặc quanh năm với những túi áo lớn rộng bắt chước theo kiểu áo jacket M-43 – không hẳn là vì họ chỉ muốn lợi dụng tinh thần ái quốc trong men say chiến thắng để kiếm tiền mà còn vì họ muốn đưa những khám phá mới trong lãnh vực trang phục quân đội vào trong đời sống dân sự của người Mỹ.
Ngày nay, bước chânvào một phòng nghiên cứu tại một xưởng may mặc loại trang phục ngoài trời, ta sẽ thấy ngay những dụng cụng hiên cứu như “phòng lạnh” và “người nộm” nhưng hiện đại hơn.Tại các phòng nghiên cứu quân đội thời nay cũng thế, người ta vẫn tiếp tục sử dụng những phương pháp cũ để nghiên cứu về sự tương quan giữa trang phục và cơ thể người mà trước đây đã từng được sử dụng trong nghiên cứu thời Thế chiến II.
Rồi sự xuất hiện của những nguyên liệu tổng hợp như nylon đã mang lại cho phương pháp mặc nhiều lớp trong những điều kiện lạnh, ướtcó đượcnhiều hiệu quả hơn nữa. Gore-Tex, một loại vải tổng hợp thông hơi và không thấm nước được đưa vào thị trường tiêu thụ năm 1976, đã được nhiều người công nhận là tốt hơn vải cotton. Tuy nhiên, những loại sợi và vải mới chỉ cập nhật về mặt nguyên liệu; nguyên tắc mặc nhiều lớp để giữ ấm được các nhà nghiên cứu quân đội phổ biến rộng rãi thìvẫn không thay đổi.
Mặc dù khái niệm mặc nhiều lớp để giữ ấm đã được nói tới từ lâu, nhưng trước khi có những cuộc nghiên cứu nghiêm túc của quân đội, nhiều người Mỹ vẫn nghĩ rằng mặc áo lạnh càng dày thì càng ấm. Khái niệm này quả có phần đúng, nhưng chiếc áo càng dày thì càng nặng và càng khó cử động một cách thoải mái. Nhờ có những kết quả khoa học từ những nghiên cứu của quân đội mà nay người dân Mỹ đã chấp nhận sự thực dụng của phương pháp mặc nhiều lớp. Ở những khu vực miền nam thì không thấy nhiều, nhưng ở những tiểu bang miền bắc với mùa đông vừa dài vừa lạnh thì hầu như ai bước ra đường cũng khoác lên người vài lớp quần áo, thường là bốn lớp như bộ quân phục M-43.
Lối ăn mặc nhiều lớp không chỉ để giữ ấm mà nhiều nhà thiết kế còn biến nó thành một thứ thời trang mùa đông – khoác thêm một chiếc khăn quàng cổ, đội thêm một chiếc mũ len trên đầu, mang thêm một đôi giầy cao ống – là đã có thể gây được sự chú ý của nhiều cặp mắt xung quanh rồi đấy.

BRA200258_local_728x90_A

Huy Lâm

More Stories...