Thời Báo Vietnamese Newspaper

LIỆU HOA KỲ SẼ TẤN CÔNG BA TƯ?

Mai Loan

Giữa lúc mọi người đang chú ý nhiều đến những biến chuyển liên quan đến trận chiến mậu dịch giữa Hoa Kỳ và Trung Cộng, thì một đề tài thời sự nóng bỏng và quan trọng không kém cũng xảy ra tại chiến trường Trung Đông: đó là sự căng thẳng giữa hai chính quyền ở Hoa Thịnh Đốn và Tehran của Ba Tư (Iran) có vẻ như đang lên đến cao điểm để báo động một cuộc chiến có thể bùng nổ ra giữa hai quốc gia kẻ thù này.
Nhà báo Ishaan Tharoor, trong một bài phân tích tóm lược trên tờ Washington Post đã giải thích vì sao những lời nói và hành động của TT Trump và các phụ tá diều hâu của ông (như Cố vấn An ninh Quốc gia John Bolton) đã khiến cho tình hình tại vùng Trung Đông rơi vào một tình trạng căng thẳng trên bờ vực (Trump places the Middle East on a ‘a knife edge’). [“Edge” có nghĩa là phần lưỡi, sắc bén của con dao, ý nói đến một tình trạng căng thẳng sắp sửa hoặc dễ dẫn đến việc đổ máu nếu như có một chút sơ sẩy hoặc quá trớn hay lỡ tay, lỡ lời không thể ngăn chặn kịp.]
Những thông tin được tường thuật trong tuần qua quả tình đã khiến cho hầu hết các viên chức cao cấp tại Hoa Thịnh Đốn cũng như các thủ đô của nhiều quốc gia khác trên thế giới đều phải quan tâm chú ý đến. Vào ngày Chủ Nhật, một hoả tiễn từ xa đã bắn xuống một địa điểm gần Toà Đại Sứ Mỹ nằm trong một vùng được gọi là Green Zone được bảo vệ an ninh chặt chẽ ở thủ đô Baghdad của Iraq khiến cho tình hình bỗng trở nên khẩn trương hơn.
Cùng lúc đó đã xảy ra một loạt các vụ tấn công phá hoại vào các tầu chở dầu và một số các căn cứ và cơ sở mà thủ phạm được cho là có dính líu đến nhà cầm quyền Ba Tư, nhưng đa số các chuyên viên đều cho rằng những vụ tấn công này đã được tính toán khá chừng mực để không tạo cho Hoa Kỳ có lý do chính đáng để trả đũa. Trước đó, quân đội Mỹ cũng đã gửi một lực lượng hùng hậu gồm có một hàng không mẫu hạm và nhiều oanh-tạc-cơ đến vùng Vịnh Ba Tư, được xem như là để đáp ứng trước những mối nguy từ phía quân đội của Ba Tư hoặc là những quốc gia hay tổ chức cùng phe hoặc dưới trướng.
Thoạt đầu, nhiều chuyên gia và các viên chức cao cấp tỏ ra lo ngại trước những hành động được xem như là quá gấp rút từ phía Hoa Kỳ nhắm về phía Iran, còn gấp rút hơn cả những hành động mà chính quyền Bush Con đã sửa soạn trong 2 năm trời để chuẩn bị cho cuộc tấn công Iraq. Một số những tin tức tình báo được tiết lộ, rồi sau đó lại được trấn an bởi một vị viên chức cao cấp của đồng minh Anh quốc, ngụ ý cho biết về những toan tính của Iran đã cho di chuyển những phi đạn trong một cách thức gấp rút và có chiều hướng nguy hiểm. Tiếp đó, tờ nhật báo The New York Times tiết lộ chuyện ông John Bolton, Cố vấn An ninh Quốc gia tại Toà Bạch Ốc, đã ra lệnh cho Ngũ Giác Đài phải lên kế hoạch nhằm gửi một lực lượng khoảng 120,000 quân nhân Mỹ đến vùng Vịnh Ba Tư.
TT Trump lại vô tình xác nhận mức độ trung thực của bản tin đó khi tự buột miệng nói nếu như có kế hoạch gửi quân đến vùng này, thì chắc chắn là Bộ Quốc Phòng Mỹ sẽ gửi một lực lượng còn đông đảo hơn nữa.
Mọi người đều biết là giờ đây tại Toà Bạch Ốc và trong nội các hiện thời, không còn có những nhân vật sáng giá và có can đảm để đưa ra những nhận định hay lời khuyên đứng đắn để ngăn cản những quyết định hấp tấp của vị sếp lớn rất nóng tính và thiếu kiên nhẫn.
Vì thế nên sự có mặt của những phụ tá cao cấp theo khuynh hướng diều hâu cực đoan như Ngoại trưởng Mike Pompeo, Cố vấn An ninh Quốc gia John Bolton, Elliott Abrams, Đặc sứ của TT Trump phụ trách về Venezuela khiến nhiều người lo ngại chính quyền Mỹ có thể dễ dàng lao vào một cuộc phiêu lưu quân sự dù rằng cá nhân ông Trump, từ ngày còn là một ứng viên tranh cử tổng thống, đã nói rằng ông không phải là một người muốn đưa nước Mỹ vào một cuộc chiến tại những nước xa xôi vốn là điều mà đa số cử tri ủng hộ ông không phải là những người ưa thích gì cho lắm.
Theo nhà báo Dan Spinelli của tạp chí The Mother Jones, trong số những khuôn mặt hiếu chiến theo khuynh hướng tân-bảo-thủ của Hoa Kỳ, John Bolton được xem như là một nhân vật bảo thủ cứng rắn nhất. Từ mấy chục năm qua, ông ta đã luôn ủng hộ giải pháp cần phải thay thế phe thần quyền đang điều hành Iran kể từ sau cuộc cách mạng Hồi-giáo do giáo chủ Khomeini lãnh đạo. Điều này bắt nguồn từ não trạng của ông cho rằng Hoa Kỳ đang giữ vị thế hàng đầu trên thế giới, và vì thế nên ông luôn chống đối tất cả những cá nhân hay tổ chức nào muốn áp đặt những giới hạn về sức mạnh của Hoa Kỳ như cơ quan Liên Hiệp Quốc.
Là một viên chức về ngoại giao và an ninh quốc phòng từng phục vụ dưới trào của 4 vị tổng thống phe Cộng Hoà từ Reagan đến Bush Bố, Bush Con và giờ đây là Donald Trump, ông Bolton luôn chủ trương cần phải thay thế các chính quyền tại những nước như Bắc Hàn, Syria, Iran, Iraq. Nhưng Iran dường như là nước khiến ông quan tâm nhất, có lẽ là vì Iran bị cáo buộc là quốc gia bảo trợ cho các tổ chức khủng bố và đang đeo đuổi một chương trình phát triển vũ khí hạch tâm.
Khi giới truyền thông bắt đầu tường thuật về những chuyển động của Hoa Kỳ nhằm đối phó với chính quyền Ba Tư theo chiều hướng cứng rắn của ông Bolton, TT Trump đã nhanh chóng chỉ trích lối tường thuật này khiến nhiều người nghĩ rằng ông đang muốn đẩy ngược lại một chương trình hành động quá hung hãn của ông Bolton. (Tờ Washington Post thuật lại chuyện trong chốn riêng tư, TT Trump đã than với những người thân rằng ông Bolton muốn đẩy ông lao vào một cuộc chiến.) Theo nhà báo Ishaan Tharoor thuật lại lời kể lại của các đồng nghiệp, TT Trump đã khiển trách ông Bolton và than phiền với các phụ tá khác về vị cố vấn an ninh quốc gia của mình rằng “chúng ta sẽ phải lâm chiến khắp mọi nơi nếu như mọi chuyện đều để cho ông ta quyết định.”
Nhưng rồi đến ngày Chủ nhật sau đó, có lẽ bị khích động bởi một đoạn phim trên chương trình truyền hình Fox News, TT Trump lại bất ngờ tung ra một đợt tấn công trên mạng Twitter để cảnh cáo rằng một cuộc đụng độ với hai quốc gia kẻ thù này sẽ đánh dấu “ngày cáo chung chính thức của Iran”.
Đương nhiên là những thông tin về các kế hoạch chuyển quân kể trên đã dẫn đến những phản ứng chống đối trên mặt ngoại giao đối với chính quyền Trump, khi các quốc gia đồng minh tại Âu Châu và Trung Đông đều lên tiếng yêu cầu mọi người nên cẩn trọng và nhấn mạnh rằng các quốc gia này đều không muốn thấy có xảy ra chiến tranh lần nữa. Việc nhà cầm quyền Hoa Thịnh Đốn có vẻ lần này lại muốn tung ra những đòn hù doạ về vũ lực khiến mọi người đều đưa ra những so sánh không thuận lợi tương tự như đã xảy ra trong thời kỳ Hoa Kỳ đã chuẩn bị cho giải pháp chiến tranh trước khi mở cuộc tấn công tiến chiếm Iraq trước đây.
Vì thế nên thay vì cổ võ và lôi cuốn mọi nước cùng đoàn kết trong một mặt trận chung nhằm đối phó với vai trò gây rối của Iran trong vùng Trung Đông, những cố gắng của Hoa Kỳ lần này dường như lại càng tô đậm thêm cái nhìn của mọi người về hình ảnh của mình là một quốc gia đang tiếp tục lao vào một con đường đơn độc và gây hấn.
Những kết luận về các thông điệp có phần đối nghịch đưa ra từ chính quyền Trump dường như không đem lại kết quả tích cực nào. Một mặt, người ta thấy rõ có sự tách biệt khá lớn giữa quan điểm của những phụ tá cao cấp hiện nay (như các ông Bolton, Pompeo và Abrams) chống đối mạnh mẽ Iran và quan điểm rõ rệt của cá nhân TT Trump là không muốn Hoa Kỳ bị lao đầu vào những cuộc xung đột quân sự tại vùng Trung Đông. Nhưng mặt khác, thái độ và những lời lẽ thường hung hăng và ngạo mạn của TT Trump cùng với những biện pháp áp lực tối đa lên phía Iran coi như đã trở thành những lò thuốc súng sẵn sàng cho một cuộc leo thang có thể nổ bùng ra trong tương lai gần.
Sự phân vân không rõ ràng như vậy càng gia tăng thêm nỗi lo sợ của mọi người về một cuộc va chạm mạnh mẽ có thể bùng nổ ra mà không bên nào thực sự muốn thấy xảy ra. Theo nhận dịnh của bà Elizabeth Dickinson, một chuyên gia của viện nghiên cứu The International Crisis Group khi trả lời với nhà báo của tờ The Wall Street Journal: “Cả vùng Trung Đông đang nằm trên một bờ vực nguy hiểm và sự leo thang tự nó sẽ càng tạo thêm nhiều rủi ro mới hơn nữa.”
Câu hỏi đặt ra là liệu những căng thẳng trong thời gian gần đây giữa Hoa Kỳ và Iran có đồng nghĩa với một tình huống là Hoa Kỳ sẽ đi đến một giải pháp chiến tranh tấn công như là chuyện đã xảy ra với Iraq cách nay hơn 15 năm hay không? Theo nhà báo Gabby Deutch qua một bài viết trên tạp chí The Atlantic, quả tình là đã có những căng thẳng khiến nhiều chuyên gia và các vị dân cử phải lo ngại. Theo nhận định của nghị sĩ Marco Rubio của Florida, mối nguy của Iran đối với sự an nguy của quân nhân Mỹ là một điều “nghiêm trọng và cận kề”. Đó cũng là nhận xét của ông John Thune, nghị sĩ cùng đảng Cộng Hoà tại tiểu bang South Dakota, khi phát biểu: “Đúng là có những mối nguy chính đáng . . . đến mạng sống của người dân Mỹ.”
Thế nhưng đó là những mối hiểm nguy nào từ phía Ba Tư mà khiến cho chính quyền Mỹ phải lên kế hoạch chuyển quân một lực lượng hùng hậu đến vùng Trung Đông trong vòng hai tuần lễ vừa qua? Có lẽ không ai có câu trả lời rõ ràng. Một bài phân tích trên tờ The Wall Street Journal cho rằng có lẽ cả hai phía Tehran và Hoa Thịnh Đốn đều hiểu lầm lẫn nhau: các lãnh tụ Hồi-giáo của Ba Tư nghĩ rằng Hoa Kỳ sẽ tấn công mình, và do đó họ đã sửa soạn sẵn một kế hoạch phản pháo. Còn theo một bài nhận định khác trên tờ New York Times, các viên chức cao cấp của Hoa Kỳ bắt đầu lo ngại khi nhìn thấy những tấm không ảnh chụp được cho thấy các phi đạn của Ba Tư được chuyên chở trên một số tầu nhỏ trong vùng Vịnh Ba Tư.
Trong một cuộc phỏng vấn giành cho hai nhà báo Kathy Gisinan và Mike Giglio của tạp chí The Atlantic, dân biểu Adam Schiff, Chủ tịch Uỷ ban Tình báo Hạ Viện, đã không phủ nhận tính chất nghiêm trọng đáng lưu tâm của những tin tức tình báo về các hoạt động quân sự từ phía Ba Tư. Nhưng ông đã cảnh giác về chính sách trả đũa nhanh chóng qua một quyết định đối đầu mà không được tính toán kỹ lưỡng.
Hai nhà báo này kết luận rằng: “Người dân Mỹ đang phải đối diện trước một hoả mù về một điều gì đó gần giống như là chiến tranh, và họ có rất ít những phương tiện để thẩm định về những điều gì có thể xảy ra.” Sự hoang mang của người dân ngày nay về những mối nguy không được xác định rõ ràng này khiến nhiều người nhớ lại cái kinh nghiệm và cảm giác tương tự như đã diễn ra trước đây khi Hoa Kỳ chuẩn bị cho cuộc chiến tấn công Iraq. Nhưng lần này có một sự khác biệt quan trọng: đó là vị tổng thống Mỹ hiện nay luôn nói rằng ông ta không thích giải pháp chiến tranh. Ngoài ra, nó cũng có một sự tương đồng so với quá khứ: đó là Hoa Kỳ và các quốc gia đồng minh ở Âu Châu đều có những bất đồng trong nhận định về tầm mức nghiêm trọng của những mối nguy ở vùng Trung Đông.
Liệu TT Trump có còn tiếp tục đưa ra những lời công khai phủ nhận các tuyên bố của ông Cố vấn An ninh Quốc gia John Bolton hay không, đó là điều nhiều người đang chú ý. Liệu TT Trump hay ông Bolton sẽ đưa ra những chi tiết nào liên quan đến tin tức tình báo để hiểu rõ vì sao mà Hoa Thịnh Đốn đã phải sửa soạn cho một giải pháp quân sự đối với Tehran? Khi mà các viên chức của Mỹ tiếp tục cáo giác về những mối nguy từ phía Ba Tư trong lúc người dân Mỹ tiếp tục rơi vào tình trạng không hiểu rõ vấn đề, câu chuyện liệu Hoa Kỳ có thể tấn công Iran giống như đối với Iraq có lẽ sẽ không sớm chấm dứt.
Để kết luận, nhà báo Ishaan Tharoor nói rằng chiến tranh ở Trung Đông có thể sẽ không nổ ra trong thời gian sắp tới, nhưng những đám mây u ám vẫn còn nằm đâu đó. Có điều mọi người phải công nhận rằng quả tình là chính quyền Trump đang có sự chia rẽ và khác biệt sâu đậm trong nhận định của mình so với các đồng minh ở Âu Châu, vốn coi cuộc khủng hoảng hiện nay là hậu quả của một quyết định trước đây của TT Trump khi đơn phương rút lại mọi cam kết trong Thoả ước Ngăn chặn hạch tâm của Ba Tư (JCPOA). Dưới mắt nhìn của Âu Châu, lần này chính Hoa Kỳ đã đóng vai trò của kẻ gây chiến.
Các nhà báo đã thuật lại chuyện một nhà ngoại giao cao cấp của Âu Châu, sau khi được Ngoại trưởng Mike Pompeo tường thuật về những diễn biến mới nhất, đã trả lời với các phóng viên: “Cá nhân tôi tin rằng tổng thống Mỹ không muốn thấy có chiến tranh. Nhưng đó không phải là vấn đề. Vấn đề chính là ở chỗ tình hình hiện nay có thể đến một lúc nào đó trở nên quá căng thẳng và nguy hiểm khiến cho cuộc chiến không thể tránh khỏi.”

MAI LOAN
Houston, Texas, ngày 20/5/2019

Comments are closed.

error: Content is protected !!