Lần thả nhiều tù nhất lịch sử nước Mỹ

Nguyễn Thơ Sinh

 

Trong khi ngân sách của Hoa Kỳ mỗi năm một thêm eo hẹp. Tình hình không thể nói là không đáng ngại. Kinh tế chưa kịp thoát khỏi tình trạng suy thoái, mới vực dậy được một ít đã thấy những dấu hiệu trì trệ. Ý tưởng lâu lâu Government lại phải shutdown vì thiếu tiền vẫn lởn vởn trên đầu. Nhiều khoản bị cắt giảm. Không ít những chương trình xã hội buộc phải điều chỉnh. Những người đang hưởng social securitySSI lo âu không biết mình có bị cắt giảm hay không? Người chưa đến tuổi (nhưng ngấp nghé về hưu) băn khoăn không biết đến lượt mình về hưu tiền social security có còn hay không? Trong khi đó chính phủ phải đối diện với hàng núi việc phải giải quyết…

Các chương trình buộc phải chi thì không thể không chi. Tất nhiên chính phủ Mỹ đã nghĩ đến đủ mọi cách có thể giảm thiểu các món tiêu. Nhưng với thông lệ tiêu xài của thời hoàng kim, Uncle Sam xem ra lực bất tòng tâm, không biết cắt giảm như thế nào nữa. So với những thế hệ di dân người Việt đầu tiên đến Mỹ, các khoản trợ cấp welfare hiện giờ hầu như đã biến mất. Còn những chương trình phúc lợi xã hội thì liên tục bị rà soát xem xét lại. Tình hình này không thể không khiến người ta băn khoăn lo lắng.

Kinh tế Hoa Kỳ gần đây luôn trong giai đoạn chật vật ở mức phát triển kinh tế 1.5%-2%. Dân chúng than thở là chuyện tất nhiên. Ngay trong cộng đồng người Việt cũng vậy, những ai có bằng cấp, có công việc ổn định thì không đến nỗi. Nhưng những người bấm thẻ, lao động hãng xưởng, hoặc làm nail, đồng tiền bỗng khó kiếm hơn, khó để dành hơn. Cuối cùng chuyện gởi tiền (đều đặn) về bên nhà không thể dồi dào như trước đây. Nhìn chung toàn bộ xã hội phải cắt giảm.

Và nói đến cắt giảm, có lẽ việc Bộ Tư pháp Mỹ đưa ra quyết định thả (release) 6.000 tù nhân khỏi trại giam, con số được coi là kỷ lục – Lần thả nhiều tù nhất của Liên bang; tiếng là để giảm bớt tình trạng overcrowding và thể hiện tinh thần nhân đạo đối với các tội phạm liên quan đến thuốc phiện trong vòng ba thập niên qua. Điều này có phải vì nhân đạo? Hay đây là một nỗ lực cắt giảm chi phí. Con số 6.000 tội phạm ấy ngốn mất một khoản ngân sách không nhỏ của chính phủ liên bang.

Theo lịch trình thì con số 6.000 tù nhân này sẽ được thả ra khỏi các trại giam của chính phủ liên bang trên toàn nước Mỹ từ 30/10/2015 đến 02/11/2015. Phần nhiều sẽ được đưa đến các trung tâm halfway (vốn là một hình thức chuyển tiếp) hay quản thúc tại gia (home confinement) trước khi chính thức được thả tự do hoàn toàn qua những đợt kiểm tra (supervised release).

Cơ quan USSC (U.S. Sentencing Commission) – một tổ chức độc lập (independent agency) phụ trách nhiệm vụ đưa ra các mức án phạt đối với các tội phạm cấp liên bang năm ngoái đã đề xuất mức án nhẹ hơn đối với các tội phạm buôn bán thuốc phiện. Và nhân dịp Bộ Tư pháp đã giảm án phạt cho các tội phạm trong quá khứ – Make the change retroactive. Được biết đây là một quyết định độc lập với quyết định ân xá của Tổng thống Barack Obama thả cho 89 tù nhân (cũng trong năm 2015) trước đây.

Theo mức án điều chỉnh lần này có khoảng 46.000 hồ sơ trong số 100.000 tội phạm liên hệ đến ma túy (drug offenders) đang bị nhốt trong các trại giam liên bang hội đủ tiêu chuẩn được thả về sớm hơn dự định. Và con số 6.000 tội phạm được thả về sớm trong đợt này mới chỉ là đợt thả người đầu tiên!

Theo lời của Mary Price, tổng cố vấn của tổ chức FAMM (Families Against Mandatory Minimums), số người được thả sớm hơn đợt này được coi là rất đáng quý và cũng rất đáng ngạc nhiên. Bởi trong quá khứ, với luật cũ, tội liên quan đến ma túy là nghiễm nhiên phải thi hành mức án tối thiểu (mandatory minimum) mà không cần bàn cãi. Vì thế nhiều người tuy được coi là bị bắt đúng tội nhưng lại bị xử oan. Đúng tội ở chỗ họ buôn thuốc phiện là bị bắt. Oan ở chỗ là số lượng ma túy ít hay nhiều – thời gian thụ án tối thiểu tự động được áp dụng. Nên nhiều người bị án oan vì cái lẽ mandatory minimum này, bắt tội buôn bán thuốc phiện là nhốt từng ấy năm, bất luận số lượng ít nhiều.

Sau đợt 6.000 tội phạm được thả trong năm 2015 này, có khoảng 8.550 tội phạm khác sẽ hội đủ điều kiện được thả về trong khoảng thời gian 1/11/2015 – 1/11-2016. Đây là một trong những nỗ lực của Hoa Kỳ trong việc điều chỉnh lại án phạt đối với các tội phạm liên quan đến ma túy. Cụ thể Bộ Tư pháp đã chỉ thị cho các công tố viên khi làm việc với các hồ sơ hình sự mới sẽ không kết án các ca ít quan trọng (low-level) như các ca không liên quan đến bạo lực, không liên quan đến băng đảng, gang, hay những tổ chức thuốc phiện tầm cỡ lớn.

Sau hai lần họp bàn mở rộng với công chúng hồi năm ngoái, Ủy ban USSC đi đến quyết định giảm mức án cho các tội phạm ma túy lần này. Đặc biệt với sự tham gia của Tổng chưởng Eric H. Holder Jr., các thẩm phán cấp liên bang, các giới chức công cộng, các viên chức cảnh sách cấp địa phương và cấp tiểu bang, cộng với hơn 80.000 lá thư của công luận đồng ý rằng giảm mức án phạt là cần thiết. Sau đó quyết định này đã không gặp bất cứ cản trở nào từ phía Quốc hội. Vì thế quyết định này của Ủy ban USSC đã có hiệu lực bắt đầu từ 1/11/2014. Tuy nhiên USSC cho Bộ Tư pháp Mỹ 1 năm. Đó là lý do chúng ta thấy đợt thả người đầu tiên lần này (6.000 tội phạm) hồi cuối tháng 10 năm 2015.

Với công thức “Drugs Minus Two” mới lần này, qui định về mức án các tội phạm cấp liên bang dựa trên một số khoản như: (a) lịch sử tiền án của nghi can, (b) loại hình tội phạm, (c) tội phạm có liên quan đến súng ống hay không, hay (d) tội phạm có phải là người đứng đầu một tổ chức buôn bán ma túy.

Nói tóm lại, các tội phạm liên quan đến ma túy sẽ được giảm 2 cấp. Diễn nôm ra, cứ mỗi tội phạm sẽ được giảm án hai năm, ví dụ bị kết án 10.5 năm sẽ chỉ phải thụ án 8.5 năm. Phó chưởng lý Sally Yates cho biết: Tuy được giảm thiểu mức án, các án phạt mới này vẫn đúng người, đúng tội. Hơn nữa để được thả về sớm, các tội phạm phải được các thẩm phán đồng ý. Theo đó thẩm phán trên khắp nước Mỹ sẽ phải thực hiện xem xét một lượng 70 phiên xử lại trong một tuần. Khi được review, nếu thẩm phán không đồng ý tha thì phạm nhân đó sẽ phải thực hiện đúng mức án cũ.

Như vậy với đợt thả người khá đông này, đặc biệt là những tội phạm thuộc nhóm buôn bán và có dính dáng đến ma túy, liệu có là một nỗi lo ngại đối với xã hội chung? Việc mức án dễ dãi hơn liệu có khiến những ai trước đây vì sợ tội mà không dám mạo hiểm sẽ có gan phạm tội. Hoặc xã hội sẽ loạn cào cào vì những điều khoản mới này? Chẳng hạn như số người được thả về sớm sẽ lại móc nối với các tàn dư, ngựa quen đường cũ.

Tất nhiên không phải ai cũng được thả sớm, đặt giả thiết các quan thẩm phán cảm thấy những cá nhân này là không thể thả sớm được. Vì thế các trường hợp sẽ được xét cẩn thận để tránh chuyện những tội phạm nguy hiểm có thể trở lại với những hoạt động móc nối sau khi được thả về.

Một số ý kiến tỏ ra lo ngại việc thả một số lượng lớn các tội phạm liên quan đến ma túy sẽ khiến xã hội rất có thể sẽ trở thành náo loạn. Tuy nhiên các giới chức của Bộ Tư pháp cho biết 33% các tội phạm này là công dân nước ngoài và sẽ sớm được trục xuất khỏi Hoa Kỳ. Ngoài ra, các con số thống kê cho thấy tỷ lệ tội phạm được thả về sớm quay trở lại con đường buôn bán ma túy (recidivism rate) không đáng kể gì so với các tội phạm thực hiện đầy đủ mức án.

Có lẽ còn sớm để nói rõ việc thả một lượng lớn tội phạm liên quan đến ma túy có ảnh hưởng nghiêm trọng hay không. Chỉ biết điều này trước mắt giúp giảm thiểu một khoản ngân sách khổng lồ cho hệ thống nhà tù của Mỹ, điều này đồng nghĩa với việc tiền của người đóng thuế (taxpayers) sẽ được sử dụng vào những việc khác. Tạm thời cứ chờ thử một hai năm xem sao… Biết đâu Ủy ban USSC đã đi đúng hướng. Chính phủ liên bang sẽ tiết kiệm được một số tiền to và những kẻ lầm lỡ sẽ có cơ hội làm lại cuộc đời sớm hơn.

 

Nguyễn Thơ Sinh

 

 

 

More Stories...