Lại nói chuyện Donald Trump

Nguyễn Thơ Sinh

 

 

Hơn một nửa của năm 2016 đã đi qua. Mỹ đã vào hè. Đã mừng Lễ Độc lập. Song không khí chính trị của mùa phiếu vẫn ồn ào. Ứng cử viên Donald Trump của Đảng Cộng hòa đã chính thức trở thành presumptive nominee từ lâu. Vấn đề được đặt ra: Vị trí của ông trong Đảng Cộng hòa nhân dịp Đại hội của đảng này vào cuối tháng 07 năm nay sẽ ra sao.

Tra từ điển chữ presumptive. Nghĩa của nó gồm: được cho là đúng, cầm bằng như, hoặc đoán chừng. Như vậy presumptive nominee có nghĩa “người coi như đã được chọn”. Nhưng chiết tự một cách chi li, chưa hẳn lần này đại hội tổng kết của Đảng Cộng hòa sẽ nghiễm nhiên trao cho Donald Trump chiếc vé bước lên khán đài tỷ võ với Cựu ngoại trưởng Hillary Clinton. Vì “coi như” vẫn chỉ là “coi như”, vốn khác hẳn với “chính thức”.

Mùa phiếu tại Mỹ năm nay có quá nhiều bất ngờ. Nhất là sự có mặt của hai ứng viên đình đám Donald Trump và Bernie Sanders – người từng chạy đua với Hillary Clinton trong một cuộc đua gây ra nhiều tranh luận hao tốn không ít giấy mực của báo chí cuối tháng năm vừa qua. Lần này, nếu giả định cho rằng Donald Trump và Hillary Clinton sẽ đứng ra tranh luận trong tư cách ứng cử viên tổng thống (president debate) đầu mùa thu năm nay, dân chúng Mỹ sẽ được xem một màn trình diễn rất hay. Một bên là Hillary Clinton giỏi đàng ăn nói và đầy kinh nghiệm chính trường. Một bên là Donald Trump có tài có khả năng biến hóa trước các tình huống như một con lươn châu Phi (knifefish) sống tại Amzon River có khả năng phóng điện làm tê liệt con mồi.

Xôn xao từ nhiều tháng qua là những phỏng đoán xem ai sẽ được chọn ai vào vị trí phó tổng thống. Vài tên tuổi được đưa ra nhưng chẳng thấy (Hillary Clinton và Donald Trump) bên nào ra miệng trước. Tại sao? Khá dễ hiểu, với thời đại thông tin nhanh-như-chớp hiện nay, ứng cử viên càng xuất hiện sớm càng bị tấn công sớm. Vả lại, không nói ai cũng rõ ứng cử viên tổng thống vài mùa phiếu gần đây ai cũng lo sốt vó, chạy vạy tất tả ngược xuôi để tranh thủ từng lá phiếu. Nên, khi đưa ra một phó tổng thống liên danh với mình, Hillary Clinton và Donald Trump đều e ngại hậu quả việc chọn người-đồng-hành này (khả dĩ có thể) làm phật lòng nhiều cử tri. Nhất là một khi chọn sai, chuyện gì cũng có thể xảy ra, thậm chí dẫn đến cảnh thất bại thảm hại cho phần còn lại của cuộc đua vốn dĩ đang rất gay cấn này.

Còn nhớ ít ai nghĩ hành xử và phát biểu của Donald Trump khi ông ra tuyên bố tranh cử sẽ dẫn đến kết cuộc như hôm nay. Khi mùa phiếu mới bắt đầu (đúng ra là từ năm ngoái) người ta nghĩ các trò mua vui của vua hề Donald Trump chỉ dừng lại ở mức khiến cho đêm hội thêm phần rôm rả, kiểu tiết mục này có-để-mà-có giúp cho chương trình tuyển chọn tài năng tăng thêm sức hấp dẫn. Khá bất ngờ, giọng hát tưởng là “không mấy ăn thua” ấy cuối cùng đã đảo lộn cuộc thi. Donald Trump liên tục tiến sâu vào vòng trong. Danh hiệu Ứng viên Tổng thống đại diện Đảng Cộng hòa cứ đuổi theo sau lưng để ấn vào tay ông vòng nguyệt quế.

Nhưng sau đó, càng lên đến đỉnh cao của vị trí đại diện Đảng Cộng hòa giao đấu với Hillary Clinton, Donald Trump càng thấy chính trường thực ra không đơn giản như ông từng nghĩ. Vòng I – Gà cùng một mẹ đá nhau – Donald Trump cần một tiếng nói mới lạ – những phát biểu thật ngược đời và gây sốc. Điều này ông làm rất tốt. Những phát biểu gần như xé rào, gần như là bứt dây động rừng của ông đã khiến cho nhiều người từng bất mãn với suy nghĩ truyền thống của Đảng Cộng hòa cảm thấy ông sẽ thay đổi cục diện của kinh tế Mỹ. Kết quả là nhiều chính khách sành sõi của Đảng Cộng hòa đã phải từ giã cuộc đua một cách khá ngậm ngùi vì tiếng nói của họ nghe quen thuộc quá!

Sau khi thành công với chiến lược gây sốc để tách biệt mình khỏi các ứng viên khác của Đảng Cộng hòa, lần này, vòng II, Donald Trump không thể sử dụng chiêu ấy nữa. Với Hillary Clinton, ông sẽ phải sử dụng chiêu khác. Tức ông sẽ quay lại với bổn sách cũ. Ông sẽ tìm mọi cách để vạch vọi chứng minh cho bàn dân thiên hạ thấy rằng Hillary Clinton là một thảm họa cho USA nếu như bà thắng cử. Vì thế có người cho rằng công thức chung của mùa phiếu năm nay: Làm cho đối thủ của mình xấu xa hơn (thay vì sử dụng năng lượng để làm cho mình tốt đẹp hơn).

Soi quan hệ của Donald Trump với các cộng sự thân cận của mình dưới ống kính hiển vi, người ta thấy ngay những vết rạn nứt rất sâu. Trước ngày Đại hội tổng kết của Đảng Cộng hòa ba tuần, Kevin Kellems, người từng là phụ tá cho Cựu Phó tổng thống Dick Cheney đã tuyên bố từ chức một cách khá đột ngột sau hai tuần đảm nhận trách nhiệm kiểm soát những hoạt động đại diện vận động tranh cử (oversee the campaign’s surrogate operations). Trước đó nhiều tháng Kevin Kellems đã từng chung vai sát cánh với Donald Trump trong âm thầm lặng lẽ. Theo các nhà nghiên cứu thì sự kiện này khiến nhiều người tin rằng Donald Trump là kẻ lạc lõng ngay trong sân nhà của mình. Đã thế Erica Freeman, một phụ tá đắc lực của Donald Trump tuyên bố rút lui không làm việc với những tổ chức đại diện cho Donald Trump nữa. Nhân hai vụ này thiên hạ có cơ sở để tin rằng những rạn nứt kiểu này càng giúp củng cố cho vị trí của Hillary Clinton được vững chắc hơn.

Trước đó Donald Trump đã sa thải Corey Lewandowski – giám đốc điều khiển các hoạt động vận động tranh cử của mình. Ngay sau biến cố ấy, người ta nhìn thấy một Donald Trump đang tự mình làm suy yếu đi nền móng của mình. Nguồn tin nội bộ còn cho biết Paul Manafort – một người từng sát cánh với Donald Trump cũng đã tỏ ra bất mãn. Lý do được đưa ra đó là sự đối đầu mang tính kình địch căng thẳng giữa gia đình Donald Trump và những cộng sự đắc lực của ông đã dẫn đến những xáo trộn này.

Trám vào những lỗ hổng nhân sự thất thoát nói trên, Donald Trump đã thuê Jason Miller – người từng làm việc cho Thượng nghị sĩ tiểu bang Texas Ted Cruz. Nhắc lại, một dạo Ted Cruz từng là một đối thủ khá nặng ký của Donald Trump. Được biết Jason Miller được thuê về để quản lý mảng truyền thông và quan hệ đối tác. Một khuôn mặt khác (khá quen thuộc) của Đảng Cộng hòa là bà Kellyanne Conway cũng đã được Donald Trump thuê. Nhiệm vụ của Kellyanne Conway sẽ cố vấn đặc biệt cho Donald Trump. Được biết nhân vật này từng là cột sống của các hoạt động gây quỹ super-PAC cho Ted Cruz. Giới quan sát tin rằng việc Kellyanne Conway tham gia đầu quân dưới trướng của Donald Trump sẽ cải thiện mối quan hệ giữa ứng cử viên Donald Trump với cử tri phụ nữ Mỹ (vốn chẳng ưa gì nhà tỷ phú Donald Trump).

Tuy không chính thức ra miệng, nhiều người cho rằng Đảng Cộng hòa không ưa chuyện Donald Trump quá thành công vì họ có một mối lo tiềm ẩn sâu thẳm. Đó là nếu Hillary Clinton thắng (và cơ hội này có xác suất thành công tương đối cao), khả năng mùa phiếu 2020 những ứng viên Đảng Cộng hòa lâu nay đang nếm mật nằm gai chờ thời “hạ sơn” sẽ vẫn còn. Nhưng nếu như Donald Trump mà đắc cử, cơ hội đó của họ sẽ vĩnh viễn bị tước mất. Khi Donald Trump đắc cử, ông sẽ tự động được là ứng cử viên tổng thống của mùa phiếu năm 2020. Vì thế nhiều “nhà-đầu-tư” của Đảng Cộng hòa sẽ khó chấp nhận viên thuốc đắng này. Ngấm ngầm trong bụng, không ít ứng viên Đảng Cộng hòa muốn Hillary Clinton thắng để năm 2020 họ có dịp đấu đá để được lọt vào cái-vòng-danh-lợi-cong-cong.

Resume (hồ sơ trích ngang) của Donald Trump hiện tại xem ra có ít tì vết hơn so với ứng viên Hillary Clinton. Khá dễ hiểu, Cựu ngoại trưởng Hillary Clinton được biết từng va chạm nhiều trong chính trường Mỹ qua những vai trò vị trí then chốt. Bề dày lăn lộn trong chính trường ấy (của bà) thật khó tránh những sai sót. Lọ sứ chuyền tay mãi không trầy xước cũng sứt mẻ. Đây là điều hiển nhiên vốn dĩ không có gì là khó hiểu. Nhiều người (thậm chí) còn nghĩ rằng sau biết bao biến cố thuộc loại long trời lở đất mà bà vẫn còn trụ lại được là chuyện phép lạ.

Nào là vụ tai tiếng của chồng bà với cô thực tập sinh Monica Lewinsky. Nhiều vụ tố cáo các tổ chức tài phiệt đã ngấm ngầm qua lại với những quà cáp biếu xén. Nhiều đạo luật chồng bà đã ký thời còn tại nhiệm đã khiến nhiều người phật ý. Năm 2012 vụ Benghazi khiến nhiều người ái ngại cho sự nghiệp chính trị của bà. Rồi lại vụ email-gate trong đó bà đã sử dụng hệ thống email cá nhân, trong đó không ít thư-điện-tử được coi thuộc nhóm văn kiện bảo mật (classified information) đã sử dụng hệ thống emai cá nhân này. Vụ email-gate đến nay chưa ngã ngũ bởi lẽ nó không đơn giản. Không ít nghĩ rằng Hillary Clinton sẽ không vượt qua được cơn dư chấn này. Có kẻ nghĩ bà sẽ có người chống lưng cho. Quyền lực chính trường ở Mỹ không đơn giản chút nào. Bất quá Hillary Clinton và phe của bà chỉ cần chịu nhượng bộ, chấp nhận vài thua thiệt, hoặc bà sẽ đồng ý vài cam kết nào đó tại các vụ đàm phán tối mật (kín kẽ bên trong), chuyện gì cũng có thể bàn thảo và du di được.

Donald Trump sẽ đến với Đại hội tổng kết của Đảng Cộng hòa diễn ra từ 18 đến 21 tháng bảy năm 2016 tại Cleveland, Ohio. Có khoảng 2.470 delegates (đại biểu) và khoảng 2.303 đại biểu dự bị (alternate delegates) đổ về từ 50 tiểu bang, Thủ đô Washington, và năm đảo thuộc chủ quyền của Mỹ. Các phóng viên đại diện 15.000 cơ quan truyền thông của Mỹ và thế giới sẽ có mặt để tường trình sự kiện này (chỉ thua số phóng viên báo chí có mặt tại Rio Olympic tại Brazil). Nhân viên chính thức túc trực tại đây lên đến 120 người. Ước tính trong thời gian này sẽ có khoảng 50.000 khách đến thăm Cleveland. Được biết Hội nghị Tổng kết năm 2016 tại Cleveland đánh dấu lần thứ tư Đảng Cộng hòa hội nghị tại Ohio.

Mong đợi điều gì sẽ xảy ra tại đây? Liệu Đảng Cộng hòa sẽ phê chuẩn để Donald Trump chính thức bước lên vũ đài với Hillary Clinton một cách danh chính ngôn thuận? Sự phê chuẩn này là bằng lòng hay bằng mặt? Sẽ có những toan tính nào của những bàn tay sắt bọc nhung bên trong? Ai là người chống đối ông ra mặt? Ai là người ủng hộ ông? Ai là người ba phải (yes-man)? Vị trí của Donald Trump như thế nào đối với cử tri Mỹ sẽ ra sao? Đây là những câu hỏi nhiều người đang bàn cãi. Nhiều người nói: Cleveland GOP Convention lần này có thể giúp Donald Trump có lợi thế hơn mà cũng có thể hãm hại, gây bất lợi cho ông. Chưa biết chuyện gì sẽ xảy ra. Người ta chỉ đợi chờ xem vở diễn lần này sẽ có biến cố nào đó (kiểu trật-đường-rầy-bất-ngờ) xảy ra hay không?

 

Nguyễn Thơ Sinh

 

More Stories...