Thời Báo Vietnamese Newspaper

Kiểm soát lực sĩ liên giới tính

Toà án Trọng tài về Thể thao tại Thụy Sĩ hôm 1 Tháng 5 đã đưa ra phán quyết có liên quan đến việc xác định giới tính trong thể thao và cho phép Liên đoàn Điền kinh Quốc tế (IAAF) được áp dụng quy định mới về việc kiểm soát nồng độ testosterone của các nữ lực sĩ khi tham gia trong các cuộc đua điền kinh có khoảng cách bậc trung (mid-distance).

Khi quy định mới này có hiệu lực bắt đầu từ ngày 8 Tháng 5, những lực sĩ nào bị IAAF xếp vào loại liên giới tính (intersex) sẽ bắt buộc phải uống thuốc để làm giảm bớt nồng độ testosterone trong người thì mới hội đủ điều kiện tham gia vào những cuộc đua trong khoảng cách từ 400 đến 1500 mét dành cho nữ giới. Cụ thể hơn, quy định mới bắt buộc nồng độ testosterone trong máu của những lực sĩ này, ít nhất sáu tháng trước mỗi cuộc đua, phải được giữ ở mức khoảng hai lần cao hơn nồng độ trung bình của một phụ nữ bình thường.

Phán quyết của toà án là nhằm để phân giải cuộc tranh cãi xoay quanh vấn đề mâu thuẫn về việc xác định giới tính và sự công bằng trong thể thao, một phần là vì cuộc tranh cãi này xảy ra vào thời điểm khi mà vóc dáng bề ngoài không còn được xem là yếu tố duy nhất để xác định giới tính của một nữ lực sĩ nữa. Và những lực sĩ như Caster Semenya của Nam Phi và Francine Niyonsaba của Burundi từ lâu nay vẫn tự nhận họ là phụ nữ. Nhưng thực sự họ có phải hoàn toàn là phụ nữ hay không?

Cũng xin được nhấn mạnh ở đây là phán quyết trên chỉ áp dụng cho thể thao và những lực sĩ nào đạt đủ tiêu chuẩn để được chạy trong một số ít cuộc đua dành cho nữ lực sĩ với khoảng cách bậc trung. Và trong phạm vi hạn hẹp, phán quyết chỉ tập trung vào những lực sĩ mang một loại nhiễm sắc thể hiếm.

Quyết định của toà án cũng chỉ áp dụng cho những lực sĩ được IAAF xác định là lực sĩ liên giới tính – nghĩa là những lực sĩ này phải có cả hai nhiễm sắc thể X và Y (Y là loại nhiễm sắc thể của nam giới). Từ lâu nay, những ai có mang trong người cả hai nhiễm sắc thể X và Y thì vẫn thường được xác định là nam giới. Với riêng phụ nữ thì được xác định là có hai nhiễm sắc thể X.

Ngoài việc trong người có mang nhiễm sắc thể Y, những lực sĩ bị ảnh hưởng còn phải mắc một chứng bệnh được gọi là “rối loạn phát triển tính dục”, có nghĩa là những người này có bộ phận sinh dục không hẳn là của nam hay của nữ. Và trong phán quyết còn nói rõ là họ phải có nồng độ testosterone ngang bằng với nam giới, là mức cao hơn rất nhiều mà những lực sĩ với hai nhiễm sắc thể X có thể đạt được một cách tự nhiên.

Điều này còn có ngụ ý rằng những lực sĩ này hoặc là có mô tinh hoàn hoặc là có tinh hoàn thực sự, mặc dù những người liên giới tính thường không có bộ phận sinh dục rõ ràng.

Trong cuộc đua 800 mét vừa qua tại Qatar, là cuộc đua cuối cùng mà các lực sĩ liên giới tính không bị bắt buộc sử dụng thuốc giảm testosterone, Semenya và Niyonsaba đã về nhất, nhì, và hơn nữa đã bỏ xa tất cả các nữ lực sĩ khác. Thời gian đến đích của Semenya là 1 phút 54.98 giây. Thời gian về đến đích của Niyonsaba là 1:57:75. Về hạng ba với thời gian 1:58:83 là Ajee Wilson của Hoa Kỳ, là nữ lực sĩ đang giữ kỷ lục trong cuộc đua cùng thể loại 800 mét của Mỹ. Hạng tư là Nelly Jepkosgei, nữ lực sĩ Kenya chạy nhanh thứ ba trên thế giới. Thời gian về đích của cô là 1:59. Hạng năm là Raevyn Rogers, bốn lần vô địch điền kinh đại học Mỹ, với thời gian về đích là 1:59:07.

Câu hỏi được đặt ra đã từng làm ồn ào trong thế giới điền kinh trong một thập niên qua là những lực sĩ với hai nhiễm sắc thể X có thể nào tranh đua được với những lực sĩ liên giới tính hay không. Bất cứ ai dự thi điền kinh ở cấp độ cao đó phải là một lực sĩ đầy tài năng, trải qua chương trình huấn luyện thật gay go và gian khổ. Chỉ có testosterone không thôi sẽ không đủ yếu tố để có thể đẩy một lực sĩ điền kinh đang chạy từ phía sau đám đông lên thẳng bục nhận huy chương.

Tuy nhiên, theo một cuộc nghiên cứu được thực hiện trong nhiều năm từ các khoa học gia làm việc chung với IAAF, có thêm nồng độ testosterone quả thật có giúp cho lực sĩ, ít nhất là trong những cuộc đua ngắn. Các bác sĩ chuyên khoa nội tiết đồng ý rằng testosterone mang đến những lợi thế mà những lực sĩ với hai nhiễm sắc thể X không có. Nó làm tăng số hồng huyết cầu trong người lên và giúp đưa thêm lượng dưỡng khí oxy tới các cơ bắp. Nó làm tăng kích thước và sức mạnh của cơ xương (skeletal muscles) để có thể tạo ra những sải chân mạnh mẽ hơn giúp người lực sĩ chạy nhanh hơn.

Các nhà sinh lý học còn nói rằng đó là lý do vì sao người ta đã phải chia các cuộc đua ra riêng biệt cho nam và nữ giới, không có lẫn lộn. Những nữ lực sĩ chạy nhanh nhất thế giới cũng không thể bao giờ chạy nhanh cho được bằng những nam lực sĩ nhanh nhất. Đó là một sự thật.

Lý do đằng sau phán quyết của toà án và những quy định mới về việc kiểm soát nồng độ testosterone rằng quả thật đây là quyết định mang tính phân biệt đối xử với một số cá nhân ít ỏi có mang trong người nhiễm sắc thể XY và chứng rối loạn phát triển tính dục, là những cái không do chính họ được lựa chọn. Theo như phán quyết, điều kiện để được xác định là một lực sĩ liên giới tính là rất hiếm – nhưng cũng khó biết được là có bao nhiêu trường hợp như thế trong thể thao và có thường xuyên xảy ra không.

Tuy nhiên, những người bảo vệ phán quyết thì cho rằng nếu không áp dụng quy định mới thì cũng lại là phân biệt đối xử đối với hàng triệu những lực sĩ với nhiễm sắc thể XX, là những người không có được lợi thế mà testosterone mang lại như những lực sĩ liên giới tính – trừ phi họ tự tiêm testosterone cho chính họ, và điều đó sẽ khiến họ bị loại khỏi các cuộc đua.

Thế nên phán quyết của toà án cho quy định mới về các lực sĩ liên giới tính là điều hợp lý.

Huy Vũ

Comments are closed.

error: Content is protected !!