Không quà mùa lễ

Việc tặng quà cho nhau vào dịp lễ cuối năm là một truyền thống tốt đẹp đã có từ bao lâu nay. Đây là khoảng thời gian mang đến cơ hội để mọi người có thể bày tỏ tình cảm cho những người thân của mình biết rằng vẫn có người quan tâm tới họ. Sống trong thời đại mà tình cảm con người ngày càng hời hợt thì cử chỉ này cũng giống như nhúm lửa mang lại chút ấm áp trong thời tiết giá lạnh của mùa đông. Tuy nhiên, đối với một số người, chuyện quà cáp cuối năm lại làm cho tinh thần họ mệt mỏi và căng thẳng mà đáng lẽ ra mùa lễ là dịp để nghỉ ngơi và dành thời gian cùng chung vui với mọi người thì lại hoá ra u sầu, ủ rũ vì lo lắng. Và vì vậy nay có một số người đã quyết định không quà cáp hay chỉ giới hạn thật ít quà cáp trong dịp lễ.
Theo một cuộc thăm dò năm 2014 do tổ hợp truyền thông Time Inc. thực hiện cho biết có khoảng hai triệu gia đình người Mỹ đã bỏ truyền thống quà cáp trong mùa lễ. Con số này tương đương với gần 9% số gia đình ở Mỹ không tham dự vào sinh hoạt tặng hay nhận quà trong mùa lễ. Con số không dừng lại ở đó mà ngày càng có thêm nhiều người Mỹ cũng có ý định như thế. Theo kết quả một cuộc khảo sát gần đây của trang mạng Bankrate.com, chuyên về cố vấn tài chánh cá nhân, ước tính có khoảng 31 triệu người Mỹ (tương đương 13% người tặng quà) sẵn sàng hoàn toàn tẩy chay phần quà cáp.
Có nhiều lý do mà người Mỹ nói rằng họ không muốn quà cáp trong mùa lễ, có thể là vì họ không mừng lễ vì lý do tôn giáo hoặc không có ai thân thiết để tặng quà. Nhưng lý do chính vẫn là vì chi tiêu cho mùa lễ, mà theo Liên đoàn Bán lẻ Quốc gia, một người Mỹ tiêu xài trung bình $637.67 để mua quà cáp cho mùa lễ năm ngoái – đang ngày càng trở thành gánh nặng cho họ. Theo thăm dò của Trung tâm Nghiên cứu Pew, cứ bốn người Mỹ thì có gần một người cho biết mùa lễ cuối năm quá tốn kém.
Đó là trường hợp của cô Cherie Lowe. Trong cuộc phỏng vấn của trang mạng MarketWatch, cô và chồng nợ tổng cộng $127,000 từ tiền mượn đi học đại học, tiền thẻ tín dụng và một vài món tiền khác. Do đó để giảm chi tiêu, trong nhiều năm qua, gia đình cô đã bỏ phần tặng quà cho nhau hoặc cho bạn bè và chỉ giới hạn vài món quà cho mấy đứa con. Và điều này cũng làm cô cảm thấy khổ tâm khi nhìn thấy mọi người xung quanh vui vẻ tặng quà cho nhau trong khi mình thì không. Nhưng suy đi tính lại cô đành chấp nhận hy sinh và nay nghĩ lại, cô mừng vì đã làm được điều đó, và nhờ cố gắng cắt giảm chi tiêu mà nay họ không còn mắc nợ nữa.
Một số người khác thì lý tưởng hơn và có quan điểm chống lại xu hướng tiêu xài quá độ và cho rằng chỉ nên mua những thứ cần mua. Cũng theo kết quả một cuộc thăm dò của Pew, cứ ba người Mỹ thì có một nói rằng họ không thích mùa lễ cuối năm ở Mỹ ngày càng bị thương mại hoá và vật chất hoá. Thay vì bỏ thì giờ cho việc mua sắm quà cáp thì họ muốn dành thời gian đó để được gần gũi với gia đình: cùng coi chung một chương trình truyền hình hay chơi chung một trò chơi nào đó.
Cũng theo cuộc khảo sát của Bankrate.com, gần một nửa dân số Mỹ cảm thấy bị áp lực vì phải tiêu xài nhiều hơn họ muốn cho phần quà cáp mùa lễ, đặc biệt là những người có con cái thì lại cảm thấy bị áp lực hơn nữa. Khi được hỏi nếu như có được sự lựa chọn để có thể làm giảm bớt áp lực tài chánh, phần đông người trả lời nói rằng họ chọn ý kiến là chỉ tặng quà cho những người thân trong gia đình (64 phần trăm) hoặc tìm mua những món hàng được giảm giá (57 phần trăm). Ngoài ra còn một số lựa chọn khác ít được chấp nhận hơn như cho những món quà tự tay làm, cho lại những quà nhận được từ người khác, hoặc mua những đồ cũ. Nhưnghoàn toàn bỏ phần quà cáp là lựa chọn ít được ủng hộ nhất, chỉ được 13 phần trăm chấp nhận.
Tuy nhiên, vẫn có một số người đã thử không tặng quà và xem kết quả thế nào và họ đã thành công. Như câu chuyện của gia đình cô Raagini Appadurai sống ở Toronto cho biết mấy năm trước khi gia đình cô quyết định bỏ không mua tặng quà nhau trong mùa lễ, và họ tự hỏi phải làm gì bù lại để có chút không khí mùa lễ trong nhà. Sau khi bàn bạc với nhau, họ thấy rằng không cần làm gì hết mà chỉ cần có sự hiện diện của tất cả mọi người, nhất là vào buổi sáng ngày Lễ Giáng sinh, cùng quây quần bên nhau dưới cây thông Noel và chúc nhau những lời tốt đẹp nhất, cho dù ngày hôm đó có quà ở dưới gốc cây hay không.
Một số khác nghiêng về niềm tin tôn giáo thì cho rằng thói quen tặng quà đã làm mất đi nhiều ý nghĩa tôn giáo của mùa lễ. Giáng sinh, đối với họ, là khoảng thời gian cần sự yên lặng, tĩnh mịch để chuẩn bị tâm hồn mừng một sự kiện trọng đại xảy ra hơn hai ngàn năm trước khi Thiên Chúa giáng trần, xuống ở cùng và cứu chuộc tội lỗi của nhân loại. Nếu chỉ lo mua sắm quà cáp và vui hưởng vật chất thì không nên chút nào. Ngoài ra cũng phải nói tới những người kém may mắn hơn và việc tặng quà hay không tặng quà không hẳn là sự lựa chọn của họ mà là điều cần thiết phải làm. Trong cuộc khảo sát của Bankrate.com, so sánh các mức lợi tức khác nhau thì những gia đình có lợi tức dưới $30,000 một năm có nhiều khả năng là những gia đình không tặng quà cho nhau trong mùa lễ.
Riêng với những người may mắn có cuộc sống đầy đủ nhưng vẫn chọn không quà cáp là vì họ không muốn bị áp lực từ thói quen truyền thống là phải mua sắm trong mùa lễ. Như anh David Tucker sống tại Harrisonburg, Virginia, cho biết anh và vợ đã quyết định không tặng quà cho nhau từ mấy năm qua. Có nhiều lý do đưa tới quyết định trên nhưng lý do chính có lẽ là vì cả hai vợ chồng đều không thích cứ đến mùa lễ là phải mua sắm, và đặc biệt là sau một đôi năm tình trạng tài chánh của gia đình bị eo hẹp và thế là họ loại bỏ luôn quà cáp kể từ đấy. Hơn nữa họ còn nhìn thấy quanh nhà có quá nhiều đồ đạc mà họ không cần tới.
Thay vào đó, hai vợ chồng bắt đầu quyên tặng phần ngân sách dành cho quà cáp mỗi năm tới một hội thiện nguyện, điều này có nghĩa là thời gian “mua sắm” cho mùa lễ của họ nay chỉ mất vài phút. Họ lên mạng tìm một hội thiện nguyện có uy tín, nhấp chuột rồi gửi tiền tới đó. Anh Tucker còn cho biết nhờ vậy mà nay hai vợ chồng có được thêm một thói quen tốt là tham gia tình nguyện tại một số cơ sở thiện nguyện địa phương. Hiện nay đang có một vài nhóm vận động khuyến khích mọi người hãy đánh giá lại việc tặng quà của họ theo cách mà anh Tucker và vợ anh đã làm. Một trong những nhóm đó là Buy Nothing Christmas ở Canada với mục tiêu, như được giải thích trên trang mạng của họ, là “phi thương mại hoá Giáng sinh, tái lập một lối sống Kitô giáo phong phú hơn về ý nghĩa, bớt gây ảnh hưởng xấu lên trái đất và rộng rãi hơn trong việc giúp đỡ những người kém may mắn.”
Một tổ chức khác là New Dream đang vận động cho chiến dịch “Đơn giản hoá mùa lễ”, và vài năm trước đã lập trang mạng có tên là SoKind cho phép mọi người có thể lên đó chia sẻ với người thân ước muốn của họ, không chỉ về vật chất mà cả những món quà phi vật chất như những lớp học nhạc, những bữa ăn nấu ở nhà, và đóng góp cho thiện nguyện. Diễn đàn này được mở ra với mục đích để cho mọi người vào chia sẻ trong bất kỳ dịp đặc biệt nào (chẳng hạn như dịp cưới hỏi hay tốt nghiệp) và nay đã thu gom được gần 13,000 danh sách ước muốn.
Bên cạnh đó cũng có một số người vẫn giữ truyền thống tặng quà nhưng quà tặng của họ phải thân thiện với môi trường. Như cô Keya Chatterjee và chồng chỉ tặng người thân và bạn bè những món quà được làm từ những nguyên liệu tái chế, hoặc ít gây ảnh hưởng xấu tới môi trường. Một trong những món quà họ tặng cho người quen là chiếc bóng đèn LED (rất ít tốn điện) kèm theo mảnh giấy ghi “chúc một năm xán lạn.” Một vài món quà khác như máy sạc điện thoại bằng năng lượng mặt trời, bình đựng nước nóng (để đủ sưởi ấm một chiếc giường thay vì sưởi ấm nguyên căn nhà sẽ tốn nhiều năng lượng). Tuy nhiên, cô Chatterjee cũng nói thêm là không phải người nhận nào cũng thích những món quà khác lạ của họ.
Tất cả những ý kiến nêu trên về việc tặng quà cho mùa lễ có thể nói đều phát xuất từ những tấm lòng thành thật và mong muốn xây đắp một thế giới tốt đẹp hơn. Nhưng cho dù là có tặng quà hay không cho mùa lễ, thiết tưởng là sự lựa chọn của mỗi người, không ai có quyền áp đặt ý kiến của mình lên người khác và bắt người khác phải làm giống như mình vậy. Và nói cho cùng, điều quan trọng nhất là mọi người đều được hưởng niềm vui trong mùa lễ và đó mới là ý nghĩa đích thực mà mùa lễ cuối năm muốn mang lại.
Huy Lâm

More Stories...