Thời Báo Vietnamese Newspaper

Khi tôi chết, hãy đem tôi ra biển

Du Tử Lê

Nếu tôi nhớ không lầm thì, cuối năm 1977, khi tôi còn ở một căn apartment đường Harbor, thành phố Costa Mesa, ở miền nam Cali, làm tờ báo tên Quê Hương với một vài bạn trẻ thất lạc gia đình… Một một buổi tối, anh Nguyễn Anh Tuấn, một người trong nhóm; khi đó làm công cho một tiệm bánh donut ở vùng Los Angeles; dẫn một người tên thanh niên đen đúa tên là Trần Cao Sáng đến gặp chúng tôi. Anh Sáng kể cho chúng tôi nghe cuộc vượt biển của anh từ Việt Nam. Khi đó chúng ta chưa có danh từ “thuyền nhân / boat people.” Anh TCS là người vượt biển đầu tiên, cách đây 31 năm mà chúng tôi được gặp.

Hành trình, sự liều lĩnh, những thảm kịch trên biển, được nghe từ anh Sáng khiến tôi bàng hoàng, choáng váng. Câu chuyện của anh Sáng ám ảnh tôi nhiều tháng. Cuối cùng, để giải tỏa và, cũng do sự gợi hứng từ câu chuyện của Trần Cao Sáng, tôi viết bài “Khi tôi chết, hãy đem tôi ra biển.”

Bài thơ đi ra trong mặc cảm đã bỏ lại vợ, con, mẹ già ở quê nhà.

Thời điểm này, số người Việt tỵ nạn bị phân tán mỏng khắp nơi. Chưa ai ra khỏi cơn địa chấn đau thương của biến cố 30 tháng 4.

Ở thời điểm đó chúng tôi ra đường, đi làm, rất khó tìm được một người đồng hương! Không một ai trong những năm đầu tỵ nạn kia, dám mơ tưởng rằng, tương lai, có ngày người Việt tụ tập lại và, hình thành những sinh hoạt hội đoàn, cộng đồng như đã, vào cuối thập niên 1980. Khoan nói tới việc có thể về thăm quê hương, đầu thập niên 1990, khi Mỹ bỏ cấm vận Việt Nam.

Tôi muốn nói, những câu thơ như: “khi tôi chết, hãy đem tôi ra biển / và trên đường hãy nhớ hát quốc ca…” ra đời trong tâm cảm hoàn toàn tuyệt vọng đó.

khi tôi chết hãy đem tôi ra biển

khi tôi chết hãy đem tôi ra biển
đời lưu vong không cả một ngôi mồ
vùi đất lạ thịt xương e khó rã
hồn không đi, sao trở lại quê nhà

khi tôi chết hãy đem tôi ra biển
nước ngược dòng sẽ đẩy xác trôi đi
bên kia biển là quê hương tôi đó
rặng tre xưa muôn tuổi vẫn xanh rì

khi tôi chết hãy đem tôi ra biển
và nhớ đừng vội vuốt mắt cho tôi
cho tôi hướng vọng quê tôi lần cuối
biết đâu chừng xác tôi chẳng đến nơi

khi tôi chết hãy đem tôi ra biển
đừng ngập ngừng vì ái ngại cho tôi
những năm trước bao người ngon miệng cá
thì sá gì thêm một xác cong queo

khi tôi chết hãy đem tôi ra biển
cho tôi về gặp lại các con tôi
cho tôi về nhìn thấy lệ chúng rơi
từ những mắt đã buồn hơn bóng tối

khi tôi chết hãy đem tôi ra biển
và trên đường hãy nhớ hát quốc ca
ôi lâu quá không còn ai hát nữa
(bài hát giờ cũng như một hồn ma)

khi tôi chết nỗi buồn kia cũng hết
đời lưu vong tận huyệt với linh hồn

When I Have Passed Away
Take Me to the Sea

When I have passed away, take me to the sea;
An exile has nothing, even a tomb, though last and key.
Buried in foreign land, my corpse might not decompose,
My spirit can’t leave, how to repatriate as they suppose?

When I have expired, take me to the heavy swells;
The adverse current will push my body without knells.
On the other side of the sea is my native soil,
Rows of bamboos thru time remain green despite coil.

When I have deceased, take me to the Pacific beach;
Remember not too soon to close my eyes, both or each,
So I may direct them towards my country a last time,
Lest my remains should not return to my dear clime.

When I have departed, take me to the west coast;
Do not hesitate or feel compassion for me this ghost.
Years ago, to fishes lots of people did fall prey;
Then, what’s the use of one more distorted body, eh!

When I have faded away, take me to the ocean
For me to see again my children there, what emotion!
For me to watch them shed their hot tears stark
From their eyeballs that are already sadder than dark.

When I have gone forever, take me to the seaside,
And don’t forget our national anthem singing to bide
(Oh, long since, nobody has chanted it anymore,
The song now has become almost a specter to bore.)

When I am dead, that melancholy will definitely end,
My exile’s life and my nostalgic soul will well blend.

Verse translation by THANH-THANH

Lê Hồng Quang hát: “Khi tôi chết, hãy đem tôi ra biển” (mp3)

Nhạc: Phạm Đình Chương – Lời: ý thơ của Du Tử Lê
Hòa âm, phối khí: Lê Văn Khoa – Nhạc trưởng: Nguyễn Khánh Hồng
Dàn nhạc: Vietnamese American Philharmonic Orchestra
(Chương trình “Màu Kỷ Niệm” – Tưởng nhớ Nhạc sĩ Phạm Đình Chương 21/9/2003 – California – USA)

Comments are closed.