Thời Báo Vietnamese Newspaper

Khi nhà báo phải giả chết

“Một nhà báo nổi tiếng và là một người mạnh miệng chỉ trích Tổng thống Vladimir Putin đã bị hạ sát tại Kiev, thủ đô Cộng hòa Ukraine.
Cảnh sát Ukraine cho hay hôm thứ Ba 29 tháng 5, ông Arkady Babchenko đã chết trên đường đến bệnh viện. Trước đó, bà vợ của ông Babchenko đã gọi cấp cứu sau khi tìm thấy ông chồng nằm gục trong căn hộ của mình với những vết thương rỉ máu.
Nhà báo người Nga 41 tuổi đã bị nhiều vết đạn trên lưng.
Cảnh sát điều tra vụ sát nhân cho hay họ tình nghi cái chết của Babchenko liên quan đến công việc của ông.
Cảnh sát trưởng Kiev, ông Andryi Kryschenko nói với cơ quan thông tấn Interfax của Ukraine, “manh mối và hướng rõ ràng của cuộc điều tra là các hoạt động nghề nghiệp” của ông.”

Bản tin của Thông tấn Al Jazeera là một trong những bản tin cháy bỏng cùng một nội dung được các hãng thông tấn quốc tế loan đi sáng ngày 30 tháng 5.
Sau hình ảnh xe cứu thương và cảnh sát trước apartment của nhà báo xấu số, các báo ở Kiev còn đăng ảnh được an ninh Ukraine công bố cho thấy Babchenko nằm sấp trên vũng máu với những vết thương ở lưng.
Những tờ báo, hãng thông tấn, đài truyền hình trước nay chưa biết nhiều về Babchenko vội vã lục lọi trên internet để tìm thông tin về nạn nhân mới nhất của Putin. Anh ta từng viết gì để đến nỗi trở thành mục tiêu tìm diệt của điện Kremlin?
Chuyện một kẻ thù của Tổng thống Nga, thậm chí chỉ một người không ủng hộ ông ta, bỏ mạng vì súng đạn hay thuốc độc không còn là lạ nữa.
Trong những năm gần đây, một số kẻ chỉ trích Kremlin cũng đã bị giết ở Kiev.
Pavel Sheremet, một công dân song tịch Nga và Belarus, đã chết khi chiếc xe của ông ta phát nổ ở trung tâm Kiev vào năm 2016.
Denis Voronenkov, một cựu nghị sĩ người Nga lưu vong ở Ukraine, bị bắn hạ ở trung tâm Kiev năm ngoái.
Thông tấn Reuteurs đưa tin bà vợ của Babchenco nói với chính quyền hai vợ chồng bà nghi ngờ Babchenko là một mục tiêu của Putin vì những gì chồng của bà ta đã viết.
Vài giờ trước khi bị bắn, Babchenko đã viết trên Facebook rằng cách đây đúng 4 năm, anh đã thoát chết khi quân đội Ucraina từ chối không cho lên theo một chiếc trực thăng ra tiền tuyến ở phía đông Ukraine. Chiếc máy bay bị bắn hạ vài phút sau khi cất cánh.
Babchenko viết “Tôi đã may mắn, đó là ngày sinh nhật thứ hai của tôi.”
Babchenco mới chỉ rời khỏi nước Nga từ tháng 2 năm 2017 sau khi nhận được những lời đe dọa và lo lắng rằng mình sẽ bị bắt giam.
Cuối ngày thứ Ba, Thủ tướng Ukraine Volodymyr Groysman viết trên mạng phương tiện truyền thông xã hội rằng ông tin rằng “cỗ máy độc tài Nga” đã không tha thứ cho Babchenko cho những gì mà Groysman gọi là sự trung thực của nhà báo này.
Về phía Nga, Ngoại trưởng Sergei Lavrov đã nhanh chóng bác bỏ cáo buộc về việc Moscow đứng sau vụ ám sát. Hãng tin nhà nước TASS dẫn lời ông Lavrov nói vụ sát nhân này nằm trong chiến dịch chống Nga. Hôm sau đó, Interfax đưa tin Alexander Bortnikov, người đứng đầu Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB), cho biết những cáo buộc của Ukraine về việc FSB giết Babchenko là vô nghĩa và một sự khiêu khích.
Phản ứng của Nga được coi là giống như trong vụ đầu độc cha con Sergei Skirpal, một cựu nhân viên tình báo của Nga, ở London cách đây ít tháng.

Người chết trở về
Chưa đầy 24 giờ sau cái chết của Babchenko, cơ quan an ninh SBU của Ukriane mở một cuộc họp báo quan trọng.
Các nhà báo đến tham dự, những ký giả đang chuẩn bị cho một đêm tuần hành để tưởng niệm người bạn, người đồng nghiệp bị sát hại, đã sững sờ khi thấy… Arkady Babchenko bằng xương bằng thịt tươi cười bước ra sân khấu. Có những âm thanh bày tỏ sự bất ngờ, và những tiếng vỗ tay vang lên khi Babchenko bước vào phòng. Anh cám ơn các lực lượng an ninh Ukraine đã cứu mạng mình và xin lỗi các đồng nghiệp “tôi không còn cách nào khác hơn ngoài việc tham gia vào vụ dàn cảnh này.”
Cái chết của Babchenko được SBU giải thích là một màn kịch được sắp xếp để phá vỡ một âm mưu ám sát anh ta.
Chỉ huy trưởng an ninh Ukraine, ông Vasyl Hrytsak công bố màn kịch được dựng lên để bắt những sát thủ được tình báo Nga thuê giết Babchenko. Cảnh sát đã bắt giữ một nghi can.
Hrytsak cho biết hoạt động này đã được bắt đầu sau khi các cơ quan an ninh của Ukraine được thông báo về một âm mưu của Nga nhằm hạ sát Arkady Babchenko.
Theo Hrysak, an ninh Nga đã tuyển dụng một công dân Ukraine để tìm thuê một “hitman” ở Ukraine. Người này đã tiếp cận nhiều người quen của ông ta, gồm cả các cựu chiến binh, đề nghị giá 30.000 đô la cho hợp đồng giết mướn. Một số người được “chào hàng” đã báo cho an ninh.
Trước các đồng nghiệp, Babchenko trình bày rằng anh đã cân nhắc rất nhiều trước khi tham gia vào màn kịch giả chết mà tình báo Ukraine đề nghị.
“Tôi đã đóng vai trò của tôi, tôi vẫn còn sống.”
Anh xin lỗi các đồng nghiệp, “Tôi đã chôn nhiều bạn bè và đồng nghiệp nhiều lần và tôi biết cảm giác đau buồn mất mát đó. Tôi xin lỗi đã để các bạn phải qua trải nghiệm đó. Nhưng không có cách nào khác.”
Khi được SBU cho hay đã có một hợp đồng được ký để kết liễu mạng sống của anh, Babchenko tin rằng chuyện bị sát thủ Nga trừ diệt là có thật, thật đến mức phải sợ. “Tôi đã muốn thu góp một mớ tư trang để biến lên Bắc Cực. Nhưng rồi tôi chợt nhận ra mình chẳng có chỗ nào để trốn cho thoát. Skirpal đã từng cố gắng trốn lánh.”
Anh đồng ý với kế hoạch giả chết ra sau khi bị thuyết phục với những hình ảnh đã được mà SBU cho xem: các giấy tờ cá nhân, hình chụp căn apartment của họ, và những hình ảnh chỉ có thể có xuất xứ từ cơ quan cấp thông hành của Nga.
Babchenko nói kế hoạch của an ninh Ukraine là chuyện “bình thường” vì “Sherlock Holmes đã từng làm như thế”. Babchenko muốn nhắc đến truyện ngắn “The Final Problem” của Sir Arthur Conan Doyle.
Việc chuẩn bị cho vụ ám sát giả đã lâu đến cả tháng trời để tỉ mỉ đến chừng chi tiết nhỏ. Vào ngày “bị bắn”, một chuyên viên hóa trang đã đến căn apartment của Babchenko để “trang điểm” cho ông ta. “Mọi thứ đều phải rất thật, cả đến máu.”
Anh được cho mặc một chiếc T-shirt nhiều lỗ đạn và sau đó, người ta đổ máu heo lên áo. Rồi anh nằm xuống ở cửa nhà sau khi bị một sát thủ tưởng tượng “bắn” ba phát vào lưng. Vợ anh gọi cảnh sát và xe cứu thương. Khi các nhân viên trợ y và bác sĩ đến, họ đặt anh lên cáng, đưa ra ngoài đường rồi vào một chiếc xe. Babchenko kể “Theo kịch bản, (lúc đó) tôi vẫn còn sống. Xe chạy, sau đó tôi “chết”. “Chiếc xe cứu thương báo cáo cái chết của tôi, sau đó tôi được đưa đến nhà xác. Cho đến khi cánh cổng đóng lại, tôi vẫn đóng kịch chết.”
Chỉ đến khi vào bên trong một khu vực kín, Babchenko mới sống lại. “Tôi đứng dậy, cởi cái T-shirt và đi tắm. Rồi tôi mở TV lên, ngồi xuống để xem các tin tức về ‘giết’ tôi. Sau đó tôi được đưa đến một địa điểm an toàn. Tất cả đã kết thúc lúc 5 giờ sáng.”
Vài giờ sau khi bản tin về việc mình còn sống được truyền đi, Babchenko đã viết trên Twitter rằng anh sẽ “chết ở tuổi 96” sau khi “nhảy múa trên mộ của Putin.”
An ninh Ukrraine cũng khoe rằng ngoài một nghi can bị bắt, họ còn thu được một danh sách gồm 47 mục tiêu cần thủ tiêu, đa số là các nhà báo Ukraine và Nga lưu vong. Những người có tên trên bảng Phong thần này đã được thông báo và được sắp xếp bảo vệ.
Vào cuối ngày thứ Năm 31 tháng 5, tòa án Kiev đã ra lệnh tống giam người đã được cho là liên quan đến âm mưu sát nhân.
Nghi can Borys Herman, đồng sở hữu chủ một xưởng sản xuất vũ khí, khai rằng ông ta đã được một người nào đó ở Nga liên lạc về kế hoạch hạ sát Babchenko, nhưng ông ta đã báo cho nhà chức trách và hợp tác với các hoạt động phản giảm của Ukraine.

Khi nhà báo không còn đáng tin?
Vụ giả chết và đưa tin không có thực về cái chết của Arkady Babchenko được nhận xét theo nhiều cách.
Trong lúc không ít người thông cảm với anh, lý lẽ của Babchenko không thể dập tắt những lời chỉ trích. Một số tổ chức nhà báo quốc tế, và các phóng viên đồng nghiệp, đã phàn nàn rằng cách làm của SBU đã phá hỏng sự tin tưởng vào các phương tiện truyền thông, và trao một món quà tuyên truyền cho điện Kremlin.
Làm sao từ nay người đọc có thể hoàn toàn tin tưởng vào giới thông tấn khi chính họ và người trong giới chẳng những đã tung mà còn tạo fake news?
Vụ dàn dựng còn là một món quà quý giá mà Ukraine gửi cho Putin. Từ nay, Nga đã có “bằng chứng” vụ thể để chứng minh rằng tất cả những vụ ám sát, giết người mà Tây phương đổ cho họ là thủ phạm hooặc chủ mưu, chỉ là tuyên truyền dối trá của phương Tây.
Oksana Romaniuk, giám đốc Viện Thông tin Đại chúng (IMI) ở Kiev, một cơ quan giám sát các phương tiện truyền thông, nói “Chúng tôi rất vui vì Arkady vẫn còn sống và vụ sát hại anh ta đã bị ngăn cản. Nhưng đồng thời, chúng ta phải tìm ra những câu trả lời cho những câu hỏi rất quan trọng…”
Về những lời chỉ trích của quốc tế với màn dàn dựng, Romaniuk nói bà cảm thấy xấu hổ, và lo lắng về những ảnh hưởng có thể xảy đến cho tự do báo chí.
Tuy nhiên Arkady Babchenko không ân hận. Anh nói: “Khi có người đến bảo với bạn rằng đã có kẻ ban lệnh giết bạn, bạn có tự hào mà nói: Tôi đang nghĩ về danh tiếng của giới truyền thông! Hãy cứ để tôi bị giết! Làm đi!”
Anh nói vụ ám sát đã bị ngăn chặn và cơ quan an ninh đã thu thập được những bằng chứng quan trọng.
Hôm 1 tháng 6, Bộ trưởng Tư pháp của Ukraine, ông Yuriy Lutsenko viết trên Facebook vào ngày 1 tháng 6 rằng chiến dịch liên quan đến vụ ám sát Babchenko, đã giúp các cơ quan an ninh thu được một danh sách gồm 47 nhà báo, hầu hết là người Ukraina và Nga, “có thể là nạn nhân tiếp theo của bọn khủng bố. “
Lutsenko cho biết tất cả 47 người nằm trong danh sách đã được thông báo và các biện pháp bảo vệ an toàn cho họ đang được sắp xếp.
Trong một cố gắng để dập tắt những lời chỉ trích lan rộng và các thắc mắc về màn dàn dựng giả chết, giới chức lãnh đạo các cơ quan thực thi pháp luật của Ukraine bao gồm Lutsenko đã mời các nhà ngoại giao phương Tây đến văn phòng công tố viên của Ukraine.
Cuộc gặp, bao gồm các nhà ngoại giao của các nước phương Tây lớn – Đức, Mỹ, Pháp, Anh, Ý, Nhật Bản, Úc, Na Uy và Canada – cũng như Liên minh châu Âu và Hội đồng Châu Âu, kéo dài gần hai giờ.
Sau cuộc họp ngày 1 tháng 6, Reuters trích dẫn một nhà ngoại giao cao cấp của EU nói rằng ông bộ trưởng của Ukraine đã đưa ra được lời giải thích đáng tin để biện minh cho chiến dịch của SBU.
Nhà ngoại giao này nói: “Tôi hài lòng, những người khác hài lòng hơn trước đó. Tôi cho rằng làm thế là đúng”. u
Đỗ Quân

Comments are closed.

error: Content is protected !!