Thời Báo Vietnamese Newspaper

Khi các lãnh đạo thế giới biết nói ngọt với TT Trump

Mai Loan

Chuyến công du kéo dài trong 3 ngày của Tổng Thống Pháp Emmanuel Macron được TT Donald Trump đón tiếp trọng thể về mặt nghi thức ngoại giao cũng như trong chốn riêng tư cho thấy ông là một trong số ít những lãnh đạo thế giới có biệt tài thu hút sự chú ý và thiện cảm của vị đương kim tổng thống Mỹ, có lẽ ít được nhìn nhận như là một vị tổng thống Mỹ được nhiều thiện cảm tốt đẹp từ giới các vị lãnh đạo trên thế giới.

Nhưng một vị lãnh đạo thế giới khác cũng có biệt tài này không kém gì ông Macron, đó là Thủ tướng Benjamin Netanyahu của Do Thái. Dù rằng ông thủ tướng Do Thái đã có sẵn mối giao tình thuận thảo hơn với ông Trump (xuyên qua việc ông Netanyahu vốn không mặn mòi gì lắm với TT Obama trước đây) nếu so với tổng thống Pháp, qua sự kiện buổi gặp gỡ ban đầu giữa hai vị lãnh đạo Mỹ – Pháp có phần khá căng thẳng với “cú bắt tay đầy căng thẳng” nhân kỳ hội nghị thượng đỉnh tại Brussels vào mùa hè năm 2017.

Đề tài thời sự được nhiều người chú ý đến hiện nay là liệu TT Trump sẽ quyết định ra sao với Thoả thuận về Hạch Tâm mà Ba Tư (Iran) đã đồng ý ký kết vào năm 2015 với đối phương gồm liên minh Hoa Kỳ, Anh, Pháp, Đức và Liên Hiệp Âu Châu cùng với Nga Sô và Trung Cộng. Thỏa ước này, thường được gọi với cái tên viết tắt “JCPA” (Joint Comprehensive Plan of Action), quy định chính quyền Teheran phải tuân thủ theo một số những điều khoản ngưng các chương trình phát triển hạch tâm, cũng như cho phép các chuyên viên của Liên Hiệp Quốc toàn quyền thanh tra tất cả các sơ sở hạch tâm trong nước. Ngược lại, Hoa Kỳ và Liên Hiệp Âu Châu cũng sẽ tháo bỏ các chính sách cấm vận kinh tế gắt gao trước đây để cho Ba Tư có thể tự do xuất cảng dầu thô để vực dậy nền kinh tế nội địa.

Vào lúc đó, phe Cộng Hoà chiếm đa số tại Thượng Viện, và dưới áp lực của một số các nghị sĩ bảo thủ chống đối thoả ước này nên đã thông qua đạo luật để duyệt xét thoả ước này với cái tên là INARA (Iran Nuclear Agreement Review Act). Theo đó, Toà Bạch Ốc dưới thời của TT Obama mỗi 3 tháng sẽ phải báo cáo chứng nhận (certify) rằng chính quyền Ba Tư đã tuân thủ theo các điều khoản đã quy định, bằng không thì Quốc Hội có 60 ngày để có thể quyết định áp dụng các biện pháp cấm vận trở lại, coi như dẹp bỏ thoả ước.

Tuy không hài lòng với thoả ước JCPA và luôn chỉ trích rằng điều này chỉ có lợi cho Ba Tư, nhưng khi lên cầm quyền, TT Trump vẫn tiếp tục xác nhận điều này trong hai lần sau đó vào tháng 4 và tháng 7 năm 2017. Nhưng đến lần thứ 3 vào tháng 10/2017, TT Trump nói rằng ông không muốn chứng nhận nữa việc Ba Tư đã tuân hành theo các điều khoản trong thoả ước. Mục đích của ông Trump là muốn thảy quả bóng về phía Thượng Viện để quyết định có áp đặt lại các biện pháp cấm vận hoặc đặt ra những điều kiện mới để buộc phía Ba Tư phải thi hành.
Tuy vậy, phe Cộng Hoà tại Thượng Viện không hoàn toàn ủng hộ việc áp đặt lại các biện pháp cấm vận, nhất là khi các viên chức cao cấp trong chính quyền đều vẫn xác nhận rằng chính quyền Ba Tư vẫn thi hành đúng các điều khoản, và quan trọng hơn nữa là phía các nước đồng minh Anh, Pháp và Đức cũng không đồng ý với việc rút lui khỏi thoả ước. Vì thế nên thời hạn 60 ngày qua đi nhưng mọi việc cũng không có gì thay đổi, coi như là một hình thức thảy quả bóng trở lại Toà Bạch Ốc để lấy quyết định và phải chấp nhận những hậu quả của nó.
Vì thế nên đến đầu tháng 1/2018, TT Trump lại đưa ra một thời hạn mới là ngày 12 tháng 5 sắp tới để buộc các đồng minh Âu Châu cần phải cứu xét và giải quyết 3 điều mà ông cho là khiếm khuyết nghiêm trọng của thoả ước JCPA: đó là nó chỉ giới hạn chương trình phát triển hạch tâm của Ba Tư cho đến năm 2025; kế đến là nó không chú trọng nhiều đến chương trình phát triển đầu đạn hạch tâm của Ba Tư; và sau cùng là chương trình thanh tra của Liên Hiệp Quốc không được toàn quyền đến các căn cứ quân sự ở Ba Tư mà phía Mỹ tình nghi là Lực Lượng Vệ Binh Hồi Giáo đã lén lút theo đuổi các chương trình phát triển vũ khí nguyên tử trước đây. Nếu như phía các đồng minh Âu Châu từ chối điều này, TT Trump sẽ tuyên bố Hoa Kỳ xóa bỏ thoả ước này.

Nhiều chuyên gia trong lãnh vực này, kể cả những người chống đối thoả ước JCPA từ lúc ban đầu và nhiều viên chức chính quyền cũng như các nghị sĩ phe Cộng Hoà, đã lên tiếng báo động việc Hoa Kỳ tự ý rút lui sẽ chẳng làm cho tình hình khả quan hơn, nếu không muốn nói là có phần tệ hại hơn vì Ba Tư vẫn có thể tiếp tục đẩy mạnh chương trình phát triển hạch tâm trở lại mà không bị mang tiếng là vi phạm vì Hoa Kỳ là quốc gia trở mặt trước tiên và không đưa ra được những bằng chứng xác đáng để được sự đồng ý ủng hộ của phía Liên Âu. Và dĩ nhiên, Nga Sô và Trung Cộng cũng khó lòng ủng hộ Hoa Kỳ trong vụ này, nhất là họ còn sẵn sàng vui mừng khi thấy chính quyền Trump có thể sẽ vướng phải một “cục xương khó nuốt” khác trong những ngày tháng tới.
Tuy vậy, vẫn có những người cương quyết chống đối đến cùng để mong TT Trump quyết định xé bỏ thoả ước này. Trong số đó, người hăm hở nhất có lẽ là ông Benjamin Netanyahu, đương kim thủ tướng của Do Thái, lúc nào cũng coi Ba Tư như là một kẻ thù đáng ngại nhất hiện nay tại vùng Trung Đông.

Vào ngày thứ Hai đầu tuần vừa qua, Thủ tướng Netanyahu đã đọc một bài diễn văn được thu tại cơ quan Kirya là Bộ Quốc Phòng Do Thái và được truyền hình khắp nơi để cáo buộc rằng chính quyền Ba Tư đã dối trá về thành tích của họ trong việc đeo đuổi chương trình phát triển vũ khí hạt nhân. Mở đầu bài diễn văn, ông Netanyahu tuyên bố: “Đêm nay, chúng tôi sẽ chứng tỏ cho quý vị thấy một điều mà thế giới từ trước tới giờ chưa thấy được.”

Sau đó, ông trình bày cho mọi người thấy cái mà ông gọi là “thư khố nguyên tử” (atomic archive) của Ba Tư, với một màn trình diễn những tài liệu và rất nhiều các dĩa CD-ROM ghi lại những bằng chứng mà ông cho rằng giới tình báo Do Thái vừa mới được thu được, để kết luận rằng “Ba Tư đã gian dối” khi nói rằng mình đã không đeo đuổi tham vọng hạch tâm.

Nhưng theo nhà báo Adam Taylor, trong một bài phân tích ngắn trên tờ Washington Post, tuy hàng triệu người có thể xem hay nghe bài diễn văn này, nhưng ông Netanyahu chỉ nhắm đến một người duy nhất: đó là TT Trump. Bởi vì ông mong muốn rằng chính quyền Trump sẽ làm điều đúng nhất là dẹp bỏ cái thoả ước này và áp đặt trở lại các biện pháp cấm vận để trừng phạt Ba Tư.

Nhưng điều đáng nói là những điều ông Netanyahu trình bày trong bài diễn văn vừa qua lại chẳng có gì gọi là mới mẻ hoặc đưa ra những thông tin nào mà thế giới chưa được biết như lời ông báo động có vẻ nghiêm trọng. Một nhà báo Do Thái là Barak Ravid của đài truyền hình Israel’s Channel 10 qua ngày thứ Ba hôm sau đã viết trên diễn đàn Axios.com rằng thật ra ông Netanyahu đã nói những chi tiết này với TT Trump và các phụ tá cao cấp trong một cuộc gặp gỡ cách nay 2 tháng. Nhưng lý do mà ông thủ tướng Do Thái muốn tiết lộ cho mọi người biết là vì ông ta đang muốn tạo thêm áp lực lên TT Trump trước thời hạn 12/5 sắp tới để mong dẹp bỏ thoả ước JCPA, nhất là sau khi những vận động mới nhất của các lãnh đạo Âu Châu như TT Emmanuel Macron của Pháp và Thủ tướng Angela Merkel của Đức trong tuần qua đã đến thủ đô Hoa Thịnh Đốn để thuyết phục ông Trump là đừng xé bỏ nó.

Rất nhiều lãnh đạo thế giới đã tìm cách để gây ảnh hưởng hoặc thuyết phục TT Trump kể từ ngày ông mới lên nhậm chức vào tháng 1 năm ngoái. Nhưng dường như chỉ có mình ông Netanyahu là người khôn khéo và tinh ranh hơn hết để hiểu rõ tâm lý và biết cách lấy lòng ông ta rất hữu hiệu. Ông Netanyahu cũng là một người có biệt tài ăn nói và trình diễn tương tự như ông Trump. Vì thế nên trong lần đọc diễn văn kỳ này, ông Netanyahu cũng thủ sẵn đầy đủ những phụ tùng cần thiết để đạt được mục đích, qua những thứ cần được trang bị để thu hút sự chú ý của cử toạ, trong đó có cả một tủ sắt đựng đầy các tài liệu và các băng CD, mà the ông nói, đã chứa đựng hơn 100,000 các tài liệu liên quan đến chương trình phát triển hạch tâm của Ba Tư. Sau đó, ông cũng khéo léo trình bày màn “slideshow” với những tấm ảnh nêu rõ những bằng chứng để kết luận rất cụ thể rằng “Ba Tư đã gian dối”.

Tuy vậy, nhiều chuyên gia am tường trong lãnh vực này lại không thấy có điều gì mới lạ hoặc đặc sắc trong phần trình bày của ông. Chẳng hạn như ông Joshua Pollack thuộc viện nghiên cứu về các hồ sơ quốc tế có tên là Middebury Institute of International Studies thì nói rằng hầu như tất cả những thông tin ông Netanyahu đã nói trong bài diễn văn này đều là những điều xưa cũ mọi người đều đã biết.
Thế nhưng ông Netanyahu không có tham vọng nhắm đến các chuyên gia về hạch tâm. Nhân vật duy nhất mà ông muốn nhắm đến để đạt được mục đích thuyết phục là TT Trump, bởi vì ông biết rõ bản tính của ông Trump không thích các màn thuyết trình dài dòng của các chuyên viên tại Tà Bạch Ốc cũng như của Ngũ Giác Đài.

Vì thế nên liền sau đó, ông Netanyahu đã thấy ngay kết quả thuận lợi về sự chú ý của ông Trump, dù rằng chẳng lấy gì làm chính xác cho lắm. Vào tối thứ Hai hôm đó, Toà Bạch Ốc đã đưa ra một thông cáo qua lời của phát ngôn viên Sarah Sanders Huckabee để nói rằng ông Netanyahu đã chứng minh rõ ràng rằng Ba Tư “đang có một chương trình vũ khí hạch tâm rất mạnh và được lén lút thực hiện”. Nội dung của bản thông cáo này rõ ràng là có mục đích báo động về mối nguy của Ba Tư nên khiến cho mọi người cần phải nên cảnh giác, và do đó có thể biện minh phần nào cho quyết định sắp tới của TT Trump là dẹp bỏ thoả ước JCPA.

Nhưng rồi qua ngày hôm sau, các viên chức cao cấp trong chính phủ Trump cũng đã nhận ra sự sai lầm của mình bởi vì nó đã đi ngược lại với quan điểm chính thức của toàn thể các cơ quan tình báo và an ninh của Hoa Kỳ, cho đến nay chưa bao giờ cáo buộc Ba Tư đang tiến hành một chương trình phát triển vũ khí hạch tâm.

Nhà báo Amir Tibon, trên diễn đàn Haaretz.com tại Do Thái, đã viết rằng Toà Bạch Ốc đã viết sai chính tả (spelling mistake) khi dùng chữ “đang” (has) thay vì “đã” (had) khi nói về chương trình hạch tâm của Ba Tư.

Vì thế nên sau đó không lâu, Toà Bạch Ốc đã cho đăng lên website của mình bản văn mới của bản thông báo đã đưa ra, với chữ “đang” được sửa lại thành “đã”, để thấy rằng nó không đi ngược lại với quan điểm chính thức của các cơ quan tình báo và an ninh của Hoa Kỳ.
Thật ra, ông Netanyahu không phải là lãnh đạo ngoại quốc duy nhất biết cách khôn khéo để lấy cảm tình hoặc tạo ảnh hưởng với TT Trump. Tại Nam Hàn, Tổng thống Moon Jae-in cũng là người rất khéo léo, để từ một người có những quan điểm cấp tiến gần như trái ngược với lập trường của vị tổng thống bảo thủ của Hoa Kỳ hiện nay, để xoay xở và tự trở thành một đồng minh quan trọng để đẩy mạnh chính sách giảm bớt căng thẳng với Bắc Hàn. Ông tổng thống Nam Hàn cũng áp dụng chiến thuật tương tự như thủ tướng của Do Thái: đó là thay vì tìm cách thuyết phục cả một chính quyền Mỹ hiện nay với những tài liệu, hình ảnh và nhân vật ủng hộ, ông chỉ cần nhắm thẳng tới một người duy nhất: đó là cá nhân ông Trump.

Cũng giống như ông Netanyahu, TT Moon của Nam Hàn cũng học hỏi mau lẹ để biết rằng TT Trump rất thích những gì có tính cách mầu mè, dễ đập mắt thay vì những tài liệu dài dòng và khô khan. Vì thế nên ông đã cho tổ chức cuộc hội nghị tay đôi với lãnh đạo Kim Jong Un của Bắc Hàn rất trọng thể, đầy những lễ nghi trang trọng và được sửa soạn rất chi tiết, để rồi sau đó những hình ảnh này được truyền đi khắp nơi. Nhưng mục đích chính không phải là để thuyết phục đa số dân chúng tại Nam Hàn hoặc tại Hoa Kỳ, mà duy nhất là nhằm ảnh hưởng đến TT Trump, nhất là khi ông Trump đưa ra đề nghị rằng ông cũng muốn gặp gỡ với lãnh đạo Kim của Bắc Hàn cũng tại Bàn Môn Điếm (Panmunjom) là một ngôi làng ở vùng phi quân sự chia đôi hai nước tại bán đảo Triều Tiên.

Thật ra cuộc hội nghị tay đôi giữa hai lãnh đạo Nam và Bắc Hàn chưa đạt được những thành quả cụ thể nào trong ước muốn giảm nhẹ mối nguy về chiến tranh tại vùng này, nhưng theo giáo sư Andrei Lankov, giáo sư giảng dạy về đời sống và sinh hoạt chính trị của Triều Tiên tại trường đại học Kookmin ở thủ đô Hán Thánh (Seoul), rõ ràng là những hình ảnh đầy tích cực về cuộc hội họp thượng đỉnh này đã đạt được sự ủng hộ tích cực từ phía TT Trump, và đó cũng là ý định của TT Moon. Nó cho thấy hình ảnh tích cực và thành công của một cuộc hội nghị quan trọng, khiến nhiều người mơ ước hoặc dự đoán rằng TT Trump cũng có thể đạt được một thành quả tương tự cho kỳ gặp gỡ rất quan trọng sắp tới với lãnh đạo Kim Jong Un của Bắc Hàn, mà chỉ cách nay vài tháng, hai ông này đã dùng những ngôn từ rất thô lỗ và nguy hiểm để tấn công hoặc chỉ trích lẫn nhau.

Ông tổng thống Nam Hàn cũng rất khéo léo dùng những lời lẽ để ca ngợi theo kiểu “lời ngọt không mất tiền mua” để đem lại cái lợi thế cho mình để giành được sự ủng hộ hay thiện cảm từ phía TT Trump. Đó là khi được nhiều người đánh giá là lãnh đạo rất xứng đáng để được trao giải Nobel Hòa Bình, tương tự như một vị tổng thống Nam Hàn trước đó cũng có lập trường khuynh tả là Kim Dae-jung với sáng kiến gặp gỡ với lãnh đạo Kim Jong Il, ông Moon đã nhanh nhẹn trả lời rằng chính TT Trump mới là người được giải Nobel này vì những nỗ lực để giải quyết cơn khủng hoảng vì mối nguy chiến tranh nguyên tử tại vùng này.

Khách quan mà nói, cho đến nay TT Trump chỉ mới làm một quyết định đột phá là chấp nhận lời mời của lãnh đạo Kim Jong Un của Bắc Hàn, nhưng chưa có dấu hiệu gì cụ thể và rõ ràng để cho thấy là cả hai bên có thực sự muốn giải quyết hồ sơ này một cách ổn thoả và tốt đẹp vì những khó khăn nan giải của nó. Ngược lại, những lời lẽ rất cứng rắn trước đây của TT Trump, cũng như những lập luận gần đây cho rằng nhờ thái độ cương quyết và mạnh mẽ của TT Trump nên mới khiến cho phía Bắc Hàn phải xuống giọng và chịu nhượng bộ để quyết định gặp gỡ, nhiều phần là khó có thể được coi là những nỗ lực tốt đẹp và hiệu quả để giải quyết hồ sơ này.

Tuy vậy, không ai chối cãi rằng TT Moon Jae-in của Nam Hàn rõ ràng là đã rất khéo léo để từ một người không lấy gì làm thân thiện với TT Trump lúc trước, nhưng giờ đây có thể được xếp hạng vào hàng ngũ những người “Trump Whisperers”, tức là có thể thủ thỉ bên tai TT Trump.

MAI LOAN
Houston, TX ngày 07/05/2018

Comments are closed.

error: Content is protected !!