KẸT XE

Cô Lý lồm cồm thức dậy từ năm giờ sáng. Trời “tháng Năm chưa nằm đã sáng” nên ngoài đường đã hưng hửng. Tối hôm qua cô thức khuya để soạn tài liệu cho phái đoàn kiểm tra sắp đến. Cô dậy không phải để đi tập dưỡng sinh bởi giờ này ra ngoài đường toàn xe hàng đổ về các chợ và các ông già bà lão đi tập thể dục. Chẳng phải người trẻ hơn không siêng năng tập thể dục nhưng đa số đi làm quá mệt nhọc nên nằm nướng thêm chút nào thấy đỡ mệt chút đó.
Cô dậy sớm để sửa soạn đồ đoàn. Do đi đúng giờ làm việc rất dễ gặp kẹt xe ngoài đường nên cô phải rời nhà trước cả tiếng đồng hồ trừ hao. Cô cũng như mọi cư dân ven đô lũ lượt vào trung tâm thành phố phải qua một chiếc cầu là nơi giờ cao điểm luôn luôn bị tắc nghẽn. Cô không cần đánh thức, xốc luôn con bé Ti người còn khai nồng vì đái dầm, quấn vào chiếc khăn lớn địu sau lưng, thằng cu Tí lớn rồi và quen thuộc nên vớ luôn chiếc balô góc nhà leo lên xe ôm chặt lấy mẹ, gục mặt vào lưng mẹ dù mắt mũi vẫn nhắm nghiền.
Dĩ nhiên sở và trường học chưa hề hoạt động lúc này. Cô Lý chỉ na hai đứa con sang nhà bà ngoại trong nội ô là trạm nghỉ chân để tránh khúc đường kẹt cứng giờ cao điểm. Tại đó cu Tí và bé Ti tiếp tục nằm lăn một chút trước khi thực sự dậy ăn sáng và thay quần áo để đi học. Văn phòng của các cơ quan lớn thường nằm trong nội thành, các trường nổi tiếng dạy giỏi cũng nằm tại trung tâm nên mọi hoạt động của người lớn và trẻ con đều bị hút vào đấy. Quận 1 có mật độ dân cư thấp nhất vì là nơi tập trung công sở, bến xe buýt, bệnh viện và giá nhà cao nên có nhiều hộ cho các công ty thuê làm văn phòng, còn dân thì chuyển ra ngoại thành sinh sống.
Trước kia đọc báo, nhiều người cứ nghĩ kẹt xe là chuyện của… ngoại quốc, kẹt xe chỉ là vấn nạn ở Thái Lan hay tận Mexico chứ đâu có ngờ nạn kẹt xe ngày càng trầm kha ở Sài Gòn. Dân số tăng lên không ngừng nên đất dành cho việc xây nhà mở rộng và đất nông nghiệp thu hẹp dần. Hiện nay thành phố có hai mươi bốn quận, huyện với dân số từ 7,1 triệu dân năm 2009 sau mười năm đã hơn 8,99 triệu (theo tổng điều tra dân số năm 2019).
Tình trạng dân nhập cư vào thành phố làm việc là điều tất yếu ở các thành phố phát triển. Để giải quyết việc lưu thông cho dân chúng cần có hệ thống chuyên chở công cộng như xe buýt, xe điện, xe lam… Metro hứa hẹn năm 2021 mới khởi hành. Xe công cộng không được phát triển lắm nên mỗi người thường sở hữu một chiếc xe máy. Không những người lớn đi làm mà ngay cả học sinh cấp III cũng đều phải di chuyển bằng xe máy do phải đi học thêm nhiều nơi mà phụ huynh không có thời gian đưa đón, xe đưa rước học sinh lại không thuận tiện…
Vào tháng 8/2019, Sài Gòn có gần 9 triệu xe cá nhân, trong đó hơn 825 ngàn xe hơi, khoảng 8,12 triệu xe máy, trung bình mỗi người dân đều có xe. Từ anh công nhân, chị giao báo, bà nội trợ… cho chí học sinh một bước ra đường đều phải leo lên xe máy.
Đã có bài tính nếu đem hết xe gắn máy ra ngoài đường lộ thì không thể đủ chỗ để xếp hết. Từ ngày xe nghĩa địa rồi xe “Honda” Tàu nhập cảng vào VN, lượng xe máy tăng vọt. Từ các loại xe đời mới chính hãng Honda, Yamaha, Suzuki, Piaggio…, xe Trung Quốc nhái nhãn hiệu nổi tiếng, xe Hàn hoặc xe Miên… Xe Tàu nổi tiếng đang đi tự nhiên nứt càng, gãy cổ vất chủ nhân lăn quay giữa đường may thì xây xát, bị thương, còn không may thì chấn thương hay gặp xe tải nặng trờ tới…; xe Miên qua ngả biên giới không có giấy tờ gốc, giá rẻ. Nói không giấy tờ cũng hơi quá vì có khi xe cũng đi kèm tờ giấy nào đó nhưng toàn chữ Miên tức là chữ con giun, nhìn vào chẳng ai đọc để hiểu ra nó là giấy tờ xe hay giấy… gán nợ vay tiền. Cảnh sát đâu có thời giờ tìm thông dịch làm chi nên giấy Miên nếu có cũng hoàn toàn vô giá trị.
Xe máy đông nghẹt như thế nay lại thêm phong trào đi xe hơi: xe sản xuất tại VN, xe nhập lậu, xe nhập chính thức… Do xe gắn máy vốn bị coi là nguyên nhân gây ra nạn kẹt xe nên nhà nước chỉ chăm chú vào tên thủ phạm đó. Rất nhiều biện pháp đề ra chĩa mũi dùi vào xe máy như tùy theo thứ mấy trong tuần để xe số chẵn hay số lẻ vào nội ô thành phố, hạn chế việc nhập cảng và sản xuất xe máy, hạn chế xe máy đi vào một số đường trong giờ cao điểm hay đi vào quận trung tâm… Dầu sao những biện pháp này không khả thi thậm chí khá buồn cười. Trong lúc “được bỏ quên” như thế, lượng xe hơi đã tăng lên đáng kể, bởi vì số dân có tiền trong thành phố ngày càng nhiều, lượng cung xe hơi cao hơn cầu kéo giá xe xuống nhiều và người đi học lái xe tăng lên.
Ước tính mỗi xe gắn máy chiếm khoảng ba mét vuông đường khi lưu thông, một xe xe hơi lưu thông cần hai mươi hai mét vuông; mỗi ngày tăng thêm một ngàn xe các loại thì số diện tích đường cần làm thêm mỗi ngày là… là…, toán đố lớp Ba ra đáp số là… là… Bởi vậy nhiều khi thấy đi xe máy thật đỡ khổ khi xe hơi nối đuôi dài dài hàng trăm mét trên đường Hai Bà Trưng, Lý Thường Kiệt… và thấy đi bộ thật sung sướng khi xe gắn máy kẹt cứng một khối không nhúc nhích hằng giờ trên đường Nguyễn Văn Lạc, Bà Hom, Nguyễn Kiệm…
Trước đây chỉ có vài chỗ kẹt xe. Rồi danh sách các nơi kẹt xe ngày dài thêm ra. Ngay bến phà Bình Khánh nối Cần Giờ với Nhà Bè cũng kẹt phà vào buổi sáng vì dân Cần Giờ đi làm ở khu chế xuất Tân Thuận hoặc các ngày lễ, cuối tuần khi dân nội thành thiếu không khí phải đua nhau chạy xe trên quãng đường năm mươi kilomét ra Cần Giờ để hít thở không khí trong lành.
Kẹt xe đương nhiên do quá nhiều… xe! Tìm hiểu tại sao kẹt xe lại bởi nhiều lý do khác nhau. Những nút đường thắt cổ chai; dân ngoại thành vào thành phố hay ngược lại trên những cửa ngõ vào thành phố độc đạo ngày càng trở nên chật chội dù bây giờ đã bớt việc sửa đường, đào đường, trải nhựa đường… vào ban ngày, còn lại do các trường học, cao ốc… san sát nhau. Trước kia khi tan học, đa số học sinh tự về nhà một mình nhưng nay do mỗi gia đình ít con, số quý tử tăng cao trong khi vô vàn nguy hiểm rình rập ngoài đường: ma túy, đua đòi, rủ rê chơi bời, bắt cóc… nên hầu hết học sinh đều được phụ huynh đưa đón tận cổng trường. Cứ đến giờ tan học thường xảy ra kẹt xe nhiều khúc đường là vậy.
Nhiều hẻm trải bê tông biến thành đường như đường Đông Hồ, Ba Vân, Cô Giang (Phú Nhuận)… nhiều đường mới mở hoặc nới rộng như Nguyễn Hữu Cảnh (Lê Thánh Tôn nối dài… Bùng binh được lập thêm hay mở rộng như bùng binh Hàng Xanh, Phú Lâm, Cây Gõ… chưa kể xích lô, ba gác đã bị cấm chạy một số đại lộ trung tâm. Lại thêm cầu vượt Hàng Xanh, Cộng Hòa, Quang Trung, ngã tư Thủ Đức…
Nhưng nạn kẹt xe vẫn xảy ra thường xuyên và có “cảnh giác” cao độ vẫn dễ dàng rơi vào cái “Vùng xoáy tình yêu” đó. Một con đường vốn đông xe nhưng chưa kẹt xe nổi tiếng, khi không một chiếc cam-nhông nhỏ lùi đuôi đổ gạch cát xuống lề đường cho căn nhà đang xây. Thế là xe cộ bắt đầu ùn lại, chiếc xe buýt đang từ từ quẹo qua đành nằm ngang phè ngay giữa ngã ba. Vì là ngã ba nên một nửa xe muốn đi thẳng và nửa kia muốn rẽ. Theo đúng luật đấu tranh sinh tồn chứ không phải luật… giao thông thì mạnh ai nấy tìm đường thoát thân. Mọi người tích cực xoay xở để nhích lên từng vài xăng-ti-mét, để đầu xe lọt vào một khe nhỏ đằng trước; xe hai bên rìa tức tốc leo lên vỉa hè vội vã phóng nhanh; mọi người hối hả leo lề cả nên chỉ thoáng chốc, vỉa hè đâm kẹt cứng; ai thông thạo địa hình thì rẽ vào các ngõ ngang ngoằn ngoèo tìm đường vòng ra khỏi chỗ kẹt, vì thế không lạ khi nhiều con hẻm nhỏ xíu nhưng là hẻm thông, xe máy rú ga chạy ào ào suốt ngày.
Có điều không phải khúc kẹt xe nào cũng có hẻm thông, có khi hẻm thông không dẫn đến nẻo về mà phóng tới một phương trời nào xa xăm nên đành chịu trận. Một số rất ít tắt máy xe nhưng đa số vẫn để máy xe tung khói bụi và tiếng động ồn ào. Bởi thế nhiều bé con mẫu giáo trở xuống thường được các bà mẹ kỹ tính buộc đi tất, giầy bít mũi, găng tay, đội mũ và tấm khăn voan chùm kín nửa người để khỏi hít bụi. Ô nhiễm khỏi nói vì đường phố suốt ngày bụi mờ mờ không trung thấy rất rõ. Gary Morisson người Anh, có vợ VN nhưng không dám sống ở SG vì cách mấy năm, cứ theo vợ về thành phố chơi dù đeo khẩu trang rất kỹ lưỡng nhưng chỉ sang ngày thứ hai là anh bắt đầu viêm họng, viêm mũi, sau đó lăn ra sốt, nằm bẹp cho đến ngày cuối cùng khăn gói va li trở về nước, không gặp gỡ chuyện trò với ai, không thăm thú chơi bời đây đó được chút nào.
Không phải trẻ con mới võ trang đến tận răng như thế, người lớn cũng mũ áo, găng tay… kín mít. Vì vậy, áo choàng và khẩu trang luôn luôn thay đổi kiểu mới. Áo choàng có loại cổ cao, tay dài đến ngón. Khẩu trang đổi kiểu xoành xoạch từ che hai má, dài xuống kín cổ, lan ra sau bao luôn mái tóc, chạy đến lưng phủ ót cho an toàn làn da… găng tay chạy tuốt lên gần vai, và chân dù đi giầy săng-đan vẫn thêm đôi vớ tránh nắng rám và bám bụi.
Kẹt xe thời gian trôi qua vô ích trong khi cuộc sống thành phố lúc nào cũng tất bật với vô số công việc chờ đợi nên mắc giữa đám kẹt xe ấy, ai nấy đành chịu đựng một cách bực bội, dần dần luyện người ta sức chịu đựng dẻo dai. Rất nhiều khói và tiếng máy xe rì rì chung quanh. Không có tiếng còi xe vì bóp còi cũng chẳng được việc gì chỉ khiến mọi người nhức đầu, dễ điên lắm, cãi nhau như chơi. Thôi thì giải trí bằng cách nhớ tới bài thơ tỏ tình mới nhận được, một tên lưu manh chơi xỏ bạn trong cơ quan, ngắm cô gái đằng trước mặc chiếc áo đẹp quá mình nên bắt chước kiểu chăng; số xe bên trái bù nhưng chiếc bên phải là số đại lộc; có rất nhiều kiểu xe máy mới ra, sao nhiều hiệu xe quá vậy, chiếc này màu đỏ rất đẹp, chiếc kia hơi lùn… Khi nào mình có thể đổi chiếc xe cà tàng sắp bị kiểm tra khí thải để cấm lưu thông… Dầu sao trong lúc kẹt xe cũng có thể quan sát cuộc sống và ngẫm nghĩ lan man một chút về tình đời…
Saigon cô nương

More Stories...