Hợp tác quân sự Hoa Kỳ – Phi Luật Tân

Lý Anh

 

Trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng xâm chiếm Biển Đông, trong đó có một số đảo của Phi Luật Tân, Manila ký kết một thỏa thuận mới tăng cường hợp tác quân sự với Hoa Thịnh Đốnnhằm củng cố hiệp định an ninh hỗ trợ từ năm 1951.

Năm 2014, trong dịp công du bốn nước Châu Á, TT Obama đã ghé Phi Luật Tân nhằm hỗ trợ đồng minh và nói rõ thỏa hiệp quân sự vừa được ký kết ngày 27/4/2014.Thỏa thuận mới này cho phép quân đội Hoa Kỳ đóng quân tại Phi Luật Tân đông đảo và thường xuyên hơn. Tuy không đồn trú thường trực nhưng Hoa Kỳ có thể giúp đỡ quân đội Phi Luật Tân xây dựng các căn cứ quân sự, thiết lập căn cứ hải quân và không quân.

Trong cuộc họp báo chung với TT Benigno Aquino III, TT Obama nói: “Mục đích của chúng tôi không phải đối đầu với Trung Quốc, mục đích của chúng tôi không phải  kiềm chế Trung Quốc. Mục đích của chúng tôi nhằm bảo đảm luật pháp và tiêu chuẩn quốc tế được tôn trọng kể cả những vùng bỉển tranh chấp”.

Thỏa hiệp quân sự 2014 có nội dung: Hai nước liên đới với nhau qua hiệp ước quân sự đầu tiên ký năm 1951 và một thỏa thuận ký vào năm 1998. Văn kiện ký năm 1951 buộc Hoa Kỳ phải cứu Phi Luật Tân trong trường hợp đồng minh bị ngoại xâm. Thỏa thuận ký năm 1998 quy định việc thao diễn, tập trận hỗn hợp giữa quân đội 2 nước tại Phi Luật Tân.

Để thực hiện thỏa thuận này, hàng năm quân đội Hoa Kỳ và Phi Luật Tân có những cuộc tập trận chung để rèn luyện kỹ năng chiến đấu giữa quân đội 2 nước. Gần đây nhất là cuộc tập trận chung giữa quân đội 2 nước Hoa Kỳ và Phi Luật Tân diễn ra trong thời gian từ 04 đến 15/04/2016. Ngoài ra, hàng năm còn cócác cuộc Đối thoại chiến lược Hoa Kỳ và Phi Luật Tân giữa Bộ trưởng các bộ Quốc phòng và Ngoại giao của 2 nước.

 

Đối thoại chiến lược Mỹ – Phi

Theo ký kết hợp tác quân sự giữa Hoa Thịnh Đốn và Manila, Hoa Kỳ được quyền đưa lực lượng hùng hậu đến Phi Luật Tân, không thường trực nhưng thường xuyên, trong khuôn khổ chiến lược chuyển trục về Châu Á – Thái Bình Dương.

Một số dân biểu Phi Luật Tân không đồng ý sự có mặt của quân đội Mỹ ở nước họđã tìm cách cản trở việc thi hành hiệp định qua thủ tục pháp lý, kiện lên Toà án Tối cao.Tuy nhiên, trong phán quyết công bố ngày 12/02/2016, Toà án Tối cao Phi Luật Tân với 10 phiếu thuận, 4 phiếu chống, công nhận thỏa thuận tăng cường hợp tác quân sựgiữa Hoa Thịnh Đốn và Manilakhông vi phạm hiến Pháp, TT Phi Luật Tânkhông cần thông qua biểu quyết của Nghị viện khi ban hành một sắc lệnh gì liên quan đến hợp tác quân sự Mỹ Phi.

Phán quyết của Toà án Tối cao Phi Luật Tân được loan báo đúng vào lúc tại Hoa Thịnh Đốn diễn ra cuộc đối thoại giữa Bộ trưởng Quốc phòng và Ngoại giao hai nước trong khuôn khổ đối thoại chiến lược Hoa Kỳ và Phi Luật Tân được gọi là  Đối thoại 2+2, nhằm củng cố và thúc đẩy mối quan hệ liên minh trên một loạt vấn đề liên quan tới  lợi ích chung. Dịp này, Hoa Kỳ và Phi Luật Tânđã thảo luận và khẳng định cam kết của hai nước đối với hòa bình, ổn định và an ninh khu vực, tự do hàng hải và hàng không, sử dụng hợp pháp các vùng biển theo quy định của luật pháp quốc tế.

Trong Đối thoại, Hoa Kỳ và Phi Luật Tân còn thảo luận đến thỏa thuận quân sự mang tên “Hiệp Định Tăng Cường Hợp Tác Quân Sự” ký kết năm 2014  cho phép quân đội Hoa Kỳ trú đóng ở 5 căn cứ quân sự trên lãnh thổ Phi Luật Tân. Đó là:Căn cứ không quân Antonio Bautista; căn cứ không quân Basa, căn cứ không quân Lumbia và căn cứ không quân Mactan Benito Ebuen. Trong đó căn cứ không quân Bautista trên đảo Palawan, cách quần đảo Trường Sa không xa lắm.

Đảo Palawan cũng là một trong những địa điểm nằm trong cuộc thao diễn quân sự năm nay. Tại đây, binh sĩ Hoa Kỳ và Phi Luật Tân thực tập giả tưởng, chiếm lại một dàn khoan dầu bị “kẻ lạ” chiếm đóng.

Phần cuối cuộc đối thoại, 2 bên cùng ký vào bản  Tuyên bố chung kịch liệt phản đối mọi hành động quân sự hóa các tiền đồn hiện nay tại Biển Đông, chia sẻ quan điểm rằng việc bố trí các loại vũ khí quân sự mới trên các thực thể ở Biển Đông sẽ khiến cho khu vực Biển Đông ngày càng căng thẳng. Đồng thời nhấn mạnh, các quốc gia nên làm sáng tỏ các tuyên bố chủ quyền tại vùng biển này phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (The United Nations Convention on the Law of the Sea – UNCLOS) năm 1982. Ngoài ra còn phải giải quyết hòa bình mọi tranh chấp, bao gồm việc thông qua các cơ chế giải quyết xung đột như Tòa án Thường trực Trọng tài (The Permanent Court of Arbitration – PCA)ở The Hague.

Hoa Kỳ và Phi Luật Tân khẳng định, phán quyết của PCAcó giá trị pháp lý đối với Bắc Kinh và Manila về vụ Phi Luật Tân  kiện các tuyên bố chủ quyền phi lý của Trung Quốc ở Biển Đông.

Sau hội nghị Đối thoại 2+2 diễn ra vào tháng 03/2016, tháng 04/2016, lại diễn ra cuộc tập trân chung giữa quân đội 2 nước Mỹ – Phi với tên gọi là cuộc tập trận Balikatan (Vai kề vai) từ 04 đến 15/04/2016 tại các căn cứ quân sự: Crow Valley, tỉnh Tarlac; Fort Magsaysay, tỉnh Nueva Ecija; căn cứ Không quân Clark Field, tỉnh Pampanga; căn cứ hải quân Vịnh Subic, tỉnh Zambales và căn cứ không quân Palawan cách Trường Sa không xa lắm.

 

Tập trận chung Balikatan

Cuộc tập trận quân sự  Balikatan là một sự kiện lớn trong các hoạt động của liên minh quân sự Mỹ – Phi với sự tham dự của gần 10.000 binh lính Hoa Kỳ và Phi Luật Tân. Cuộc diễn tập này phát triển từ diễn tập đối phó chủ nghĩa khủng bố tới mô phỏng tái chiếm và bảo vệ lãnh thổ trong bối cảnh dã tâm xâm chiếm Biển Đông của Trung Quốc ngày càng mãnh liệt, quan hệ giữa Bắc Kinh và Manila ngày càng căng thẳng. Tuy nhiên, Hoa Kỳ và Phi Luật Tân đều nhấn mạnh cuộc tập trận này không nhằm vào Trung Quốc hay một quốc gia nào.

Thiếu tướng Rodolfo Santiago, một trong những vị tướng phụ trách cuộc tập trận này cho giới truyền thông hay: Cuộc tập trận có khoảng 10.000 quân lính Hoa Kỳ, Phi Luật Tân và Úc Đại Lợi tham dự  không nhằm vào Trung Quốc. Ngoài ra, quân đội Nhật Bản cũng được mời đến quan sát cuộc tập trận.

Trong cuộc họp báo nói về cuộc tập trận Balikatan, Chuẩn Đô Đốc (Rear Admiral) Alexander Lopez của hải quân Phi Luật Tân nói rằng, mục tiêu chính của cuộc tập  trận nhằm đánh giá sự hợp tác của binh sĩ 2 nước trong những tình huống khác nhau: Từ điều hành, chuyển quân cho đến bảo vệ an ninh hàng hải và cứu trợ nhân đạo.

Chuẩn Đô Đốc Lopez nhấn mạnh, cuộc tập trận không nhắm vào Trung Quốc, chỉ để giúp binh sĩ 2 nước đối phó với tình hình khu vực, kể cả những tình huống bất ngờ có thể xảy ra ở Biển Đông.Đó cũng là điều Trung tướng John Toolan, Tư Lệnh Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ ở Thái Bình Dương, nói đến.

Trung Quốc phản đối mạnh mẽ cuộc tập trận này. Bắc Kinh cho rằng, Hoa Kỳ dùng Phi Luật Tân để can dự vào chuyện nội bộ của Đông Nam Á.

Bài xã luận của thông tấn xã quốc doanh Tân Hoa Xã có đoạn viết: Chính sách chuyển trục về Châu Á Hoa Kỳ đang thực hiện không nhắm vào mục đích hòa bình như Hoa Thịnh Đốn thường nói.

Bài xã luận cũng chỉ trích Nhật Bản đưa tầu ngầm và khu trục hạm ghé Vịnh Subic quan sát cuộc tập trận, quân đội Úc đưa 80 binh sĩ tham dự cuộc tập trận Balikatan  là những hành động tạo thêm căng thẳng trong khu vực.

Tại Hoa Thịnh Đốn, quan chức Bộ quốc phòng nhắc lại:Trong cuộc tranh chấp chủ quyền đang diễn ra giữa Trung Quốc với một số quốc gia Đông Nam Á, Mỹ không nghiêng về nước nào. Tuy nhiên, Hoa Kỳ có quyền tự do hàng hải và hàng không qua vùng biển các nước đang tranh chấp.

Cuối tháng 04/2016, Ngũ Giác Đài tuyên bố hải quân Hoa Kỳ sẽ sớm thực hiện cuộc tuần tra thứ ba gần những đảo hiện đang xảy ra những tranh chấp tại khu vực Biển Đông. Tuy nhiên, ngày giờ và tên đảo cụ thểtàu hải quân sẽ đi vào phạm vi 12 hải lý vẫn chưa được tiết lộ.

Dù vậy giới quân sự vẫn nhận định rằng, chuyến tuần tra sắp tới có thể gần rạn san hô Đá Vành Khăn,  nơi Trung Quốc xây đắp thành đảo vào năm 2014. Trên đó có 1 trong 3 phi đạo Bắc Kinh xây dựng trên những đảo nhân tạo họ bồi đắp tại Trường Sa trong thời gian gần đây.

Tin từ Hoa Thịnh Đốn cũng cho hay,  trung tuần tháng 04/2016, Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Ash Carter đã sang thăm Manila, trực tiếp thị sát cuộc tập trận chung giữa quân đội 2 nước Hoa Kỳ và Phi Luật Tân.

Trung tướng John Toolan cho rằng, sự có mặt của Bô trưởng Quốc Phòng Hoa Kỳ xác nhận mối quan hệ bền vững của 2 quốc gia Hoa Kỳ và Phi Luật Tân, đồng thời khẳng định Mỹ – Phi  sẽ sát cánh với nhau trong mọi tình hưống.

 

Hợp tác tuần tra chung ở Biển Đông

Sau cuộc thảo luận giữa Bộ trưởng Quốc Phòng Hoa Kỳ Ash Carter với TT Benigno Aquino III, sáng ngày 14/04, ông Cartertuyên bố trong một cuộc họp báo:Quân đội Hoa Kỳ và quân đội Phi LuậtTân đã thực hiện những cuộc tuần tra chung ở Biển Đông. Cuộc tuần tra đầu tiên được thực hiện hồi tháng 03/2016, cuộc tuần tra thứ nhì đầu tháng 04 với mục đích đảm bảo an ninh và an toàn hàng hải trong khu vực.

Cũng trong cuộc họp báo, ông Carter còn nói rằng, các nước trong khu vực  Châu Á-Thái Bình Dương đều quan ngại trước việc Trung Quốc tự nhận chủ quyền và quân sự hóa ở Biển Đông.

Đầu tháng 04/2016, Ngũ Giác Đài thông báo Hoa Kỳ viện trợ thêm 40 triệu Mỹ kim cho Phi Luật Tân, giúp quốc gia đồng minh Đông Nam Á tăng cường hệ thống thu thập tin tức để phòng thủ lãnh hải.

Trong bản tin gửi từ Manila, hãng thông tấn AFP đã trích dẫn lời Trung tướng John Toolan, Tư Lệnh Thủy Quân Lục Chiến Hoa Kỳở Thái Bình Dương, từng nói khi thị sát buổi thực tập chiếm lại một dàn khoan dầu bị “kẻ lạ” chiếm giữ.như sau: “Là đồng minh, quân đội 2 nước Phi Luật Tân và Hoa Kỳphải hoạt động chung và chặt chẽ hơn nữa”.

Trong cuộc tập trận Balikatan, binh sĩ Hoa Kỳ sử dụng hệ thống pháo cơ động HIMARS với tầm hoạt động tới 300 cây số, có thể bắn từ đất liền của Phi Luật Tân  ra tận quần đảo Trường Sa.

Khi có người hỏi trong trường hợp xung dột quân sự xảy ra, Hoa Kỳ có giúp Phi Luật Tân hệ thống pháo này hay không? Tướng John Toolan trả lời: “Hoa Thịnh Đốn sẵn sàng làm điều đó”.

Chuẩn Đô Đốc Phi Luật Tân Alaxandria Lopez phụ họa thêm: “Nếu có được hệ thống pháo này, không chỉ người dân Phi Luật Tân phấn khởi, dân chúng các nước trong khu vực cũngvui mừng và an tâm hơn”.

Dã tâm xâm chiếm Biển Đông của Trung Quốc ngày càng mãnh liệt, các nước Đông Nam Á ngày càng hợp tác chặt chẽ về quân sự để đối phó với ý đồ làm chủ Biển Đông của Trung Quốc.

 

Lý Anh

More Stories...