Hội nghị G7 với vấn đề Biển Đông

 Lý Anh

 

G7 là tổ chức thành lập năm 1976 gồm 7 nước công nghiệp tiên tiến trên thế giới: Anh, Đức, Gia Nã Đại, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Pháp và Ý Đại Lợi. Hằng năm các nước G7 thường hội họp để bàn luận và trao đổi các vấn đề kinh tế, năng lượng, môi trường … và tình hình chính trị đang diễn ra trên thế giới. Hội nghị Ngoại trưởng là Hội nghị đầu tiên trong số 10 hội nghị bộ trưởng các ngành khác nhau của tổ chức G7 bao gồm các hội nghị: Tài chính, năng lượng, môi trường, nông nghiệp … Cuối cùng là Hội nghị Thượng đỉnh với sự tham dự của nguyên thủ các nước G7.

Mở đầu hội nghị các nước G7 năm 2016 là Hội nghị Ngoại trưởng họp tại thành phố Hiroshima từ 10 đến 11/04/2016, cuối cùng là Hội nghị Thượng đỉnh G7 họp tại thành phố Shima, tỉnh Mie, miền Trung Nhật Bản, trong 2 ngày 26 và 27/05,

Trong Hội nghị Ngoại trưởng và Hội nghị Thượng đỉnh G7 2016, ngoài các vấn đề kinh tế, khí hậu, chống khủng bố, tị nạn chính trị, vấn đề Biển Đông và Tự do hàng hải đã được chú ý đặc biệt.

 

Hội nghị Ngoại trưởng G7 với vấn đề Biển Đông

Tại cuộc họp hằng năm ở thành phố Hiroshima trong 2 ngày 10 và 11/04/2016, Bộ trưởng Ngoại giao các nước G7 đã lên án vụ thử hỏa tiễn hạt nhân và hỏa tiễn đạn đạo của Bắc Hàn hồi đầu năm 2016, đồng thời chia sẻ mối quan ngại về tranh chấp chủ quyền tại Biển Đông và Biển Hoa Đông.

Trong Tuyên bố chung được đưa ra sau cuộc họp kéo dài 2 ngày, ngoại trưởng các nước G7 đã lên án mạnh mẽ sự khiêu khích liên tục của Bắc Hàn đã vi phạm nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, đồng thời kêu gọi các quốc gia không bồi đắp đảo và xây dựng các cơ sở vì mục đích quân sự ở Biển Đông.

Các hãng thông tấn Kyodo, Reuters loan tin, Hội nghị Ngoại trưởng G7 đã chỉ trích các hoạt động phi pháp và những tuyên bố phi lý của Trung Quốc về chủ quyền tại vùng biển đang tranh chấp. Bản Tuyên bố chung ghi rõ: “Chúng tôi phản đối mạnh mẽ bất kỳ sự ép buộc mang tính hăm dọa hay các hành động khiêu khích đơn phương nào có nguy cơ thay đổi hiện trạng ở Biển Đông và Biển Hoa Đông”.

Trong một đoạn đề cập tới căng thẳng giữa Trung Quốc và Phi Luật Tân, các Ngoại trưởng G7 kêu gọi bất cứ quốc gia nào cũng phải tuân thủ luật hàng hải quốc tế và chấp hành mọi phán quyết của Tòa án Quốc tế về Luật Biển (International Tribunal for the Law of the Sea – ITLOS).

Được biết, ngày 09/03/2016, tờ Manila Live Wire của Phi Luật Tân đưa tin, Tòa án Trọng tài Thường trực (Permanent Court of Arbitration – PCA) tại The Hague, Hòa Lan, đã ra phán quyết tuyên bố đường “9 đoạn” Trung Quốc tự vẽ ra vô giá trị. Phán quyết trên cung cấp cho các nước láng giềng Trung Quốc một nền tảng pháp lý quan trọng trước những hành động hung hăn của Trung Quốc trên các đảo, rạn san hô và các vùng nước lân cận đang có tranh chấp trên Biển Đông. Phán quyết trên khẳng định hành động của Trung Quốc trong các tranh chấp với láng giềng ở Biển Đông bất hợp pháp.

Cho đến giờ phút này, Bắc Kinh vẫn không công nhận vụ kiện cũng như phán quyết của PCA, bất chấp cộng đồng quốc tế kêu gọi nước này tuân thủ luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) mà Trung Quốc là một thành viên. Ngày 28/04, Hoa Kỳ cảnh báo Trung Quốc có thể tự làm tổn hại “nghiêm trọng” danh tiếng của mình nếu bỏ qua phán quyết của Tòa án Trọng tài Thường trực về các tranh chấp Biển Đông.

Tuy nhiên, đối với Trung Quốc, cái gọi là “thể diện” chỉ là thứ yếu. Nhiều tháng qua, quan chức, truyền thông nhà nước cùng nhiều sĩ quan cao cấp Trung Quốc đều lên tiếng phê phán vụ kiện của Phi Luật Tân. Bắc Kinh cho rằng, việc làm này “vi phạm luật pháp”, đồng thời tìm mọi cách thao túng dư luận, dùng thủ đoạn “nói nhiều thành quen” xuyên tạc sự thật, đánh lừa cộng đồng quốc tế.

Đầu tháng 05/2016, Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Lưu Chấn Dân nói với một đoàn ký giả Hoa Kỳ rằng, Trung Quốc thừa nhận khả năng giải quyết tranh chấp của UNCLOS, nhưng xuyên tạc rằng: “Phi Luật Tân kiện lên Tòa trọng tài và Tòa trọng tài xác lập quyền thụ lý rõ ràng đã vi phạm UNCLOS. Vụ kiện trọng tài của Phi Luật Tân hoàn toàn là sự thao túng chính trị của một bên để làm nhục một bên khác. Nó sẽ trở thành vụ kiện nổi tiếng trong lịch sử luật pháp quốc tế” (?).

Thậm chí Trung Quốc còn cho rằng, trọng tài viên của Tòa án Trọng tài quốc tế do cựu quan chức ngoại giao Nhật Bản lãnh đạo, làm cho tình hình toàn bộ vụ kiện càng “đáng buồn cười”. Bài báo cho rằng, để giành được sự ủng hộ của quốc tế, Trung Quốc và Hoa Kỳ (đồng minh chủ yếu của Phi Luật Tân) đều ra sức lôi kéo “bạn bè” ủng hộ lập trường của mình.

Tuy là học giả của một cơ quan nghiên cứu “quốc doanh”, Ngô Sĩ Tồn cho rằng, vụ kiện lần này gây ra nhiều “bất lợi” cho Trung Quốc. Ông nói: “Bất luận kết quả thế nào, chắc chắn là Trung Quốc thiệt hại, bởi vì chúng tôi (Bắc Kinh) phải đóng vai trò bị động”.

Nhà nghiên cứu Yun Sun từ Trung tâm nghiên cứu Stimson Mỹ cho rằng, mặc dù Trung Quốc phủ nhận tính hợp pháp của trọng tài, nhưng kết quả trọng tài “vẫn gây thiệt hại cho danh dự và hình tượng của Trung Quốc”. Tuy nhiên, Yun Sun cho rằng, để củng cố quyền kiểm soát (phi pháp) ở Biển Đông, những thiệt hại trên là cái giá tương đối nhỏ. Đối với Trung Quốc, kiểm soát Biển Đông quan trọng hơn … “thể diện”.

Nhà nghiên cứu về an ninh quốc tế Michael Desch từ Đại học Notre Dame Mỹ cũng đồng ý với quan điểm này. Ông cho rằng: “Xét đến tài nguyên dầu khí và tầm quan trọng chiến lược của Biển Đông, chính phủ Trung Quốc sẵn sàng chịu cái giá như vậy”. Có nghĩa là, Bắc Kinh không cần “thể diện” để độc chiếm Biển Đông…

Tuyên bố của Hội nghị Ngoại trưởng G7

Sau hai ngày làm việc tại Hiroshima, Hội nghị Ngoại trưởng G7 ra Tuyên bố chung. Phần chính của bản Tuyên bố nói nhiều về cuộc chiến chống chủ nghĩa khủng bố. Các nước G7 khẳng định, chủ nghĩa khủng bố là mối đe dọa cực kỳ nghiêm trọng và khẩn cấp đối với an ninh toàn cầu. Ngoài ra, trong Tuyên bố chung còn cam kết hướng đến một thế giới không còn vũ khí hạt nhân và kêu gọi các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân nâng cao tính minh bạch về loại vũ khí hủy diệt này.

Về an ninh hàng hải, bản tuyên bố nêu rõ, các nước G7 có chung mối quan ngại về các nguy cơ đang diễn biến ở Biển Đông và Biển Hoa Đông, hai khu vực mà Trung Quốc đang tranh chấp chủ quyền với nhiều nước trong khu vực: “Chúng tôi bày tỏ sự phản đối mạnh mẽ đối với bất kỳ hành động đe dọa, cưỡng ép hay gây hấn mang tính đơn phương nào có thể làm thay đổi nguyên trạng và gia tăng căng thẳng. Không một nước nào có quyền tiến hành các hoạt động quân sự và xây dựng quy mô lớn tại một số hòn đảo”.

Tuyên bố chung nêu ra 5 điểm chính liên quan tới Biển Đông và Biển Hoa Đông:

Thứ nhất, bày tỏ sự lo ngại tình hình ở khu vực Biển Đông và Biển Hoa Đông, nhấn mạnh tính quan trọng của việc quản lý, giải quyết tranh chấp một cách hòa bình.

Thứ hai, phản đối mạnh mẽ việc thay đổi hiện trạng, hành động đơn phương mang tính khiêu khích, uy hiếp, đe dọa gây căng thẳng.

Thứ ba, yêu cầu tất cả các nước kiềm chế hành động quân sự hóa.

Thứ tư, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiềm chế các hành động đơn phương với mục đích biến đổi mang tính vật lý trong hoạch định khu vực biên giới.

Thứ năm, kêu gọi thực hiện tốt Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (Declaration on Conduct of the Parties in the South China Sea – DOC) và sớm ký kết Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (Code of Conduct in the South China Sea – COC).

Trong Tuyên bố chung của Hội nghị Thượng đỉnh G7 cũng công nhận những tuyên bố về an ninh hàng hải của Hội nghị Ngoại trưởng G7 họp ở Hiroshima trong 2 ngày 10 và 11/04/2016.

 

Phản ứng của Trung Quốc

Trung Quốc là quốc gia có dã tâm xâm chiếm Biển Đông, nên đã phản đối mạnh mẽ việc đưa Biển Đông vào chương trình nghị sự của các Bộ trưởng ngoại giao G7. Bắc Kinh cảnh báo “những mối quan tâm thích đáng” có thể bị lu mờ bởi việc Nhật Bản đẩy Biển Đông trở thành chủ đề then chốt của chương trình nghị sự. Bắc Kinh cho rằng, Nhật Bản đề cập tới những tranh chấp trên biển là “khiêu khích” ảnh hưởng tới “những mối quan tâm thích đáng hơn”. Trung Quốc cũng yêu cầu Nhật Bản đưa vấn đề Biển Đông khỏi chương trình nghị sự.

Sau 2 ngày hội nghị, một tuyên bố chung về Biển Đông đã được các Ngoại trưởng G7 tham dự hội nghị nhất trí tán thành và thông qua. Bắc Kinh lập tức tỏ thái độ tức tối dù các tuyên bố chung của G7 không đề cập trực tiếp tới Trung Quốc hay các hoạt động xây đảo nhân tạo trái phép của nước này trên Biển Đông.

Bộ ngoại giao Trung Quốc tuyên bố: “Chúng tôi kêu gọi các nước G7 hãy tôn trọng cam kết không thiên vị bất cứ bên nào trong các vấn đề tranh chấp biển đảo”. Bộ này nói thêm, các nước G7 nên chú ý vào vấn đề kinh tế toàn cầu và hợp tác để vượt qua tình trạng tăng trưởng kinh tế chậm chạp thay vì thổi bùng tranh chấp và gây ra những vấn đề chính trị với lập luận: “Chúng tôi yêu cầu các nước G7 tôn trọng những nỗ lực mà các nước trong khu vực đã làm, ngừng những phát ngôn vô trách nhiệm và thực sự đóng góp tích cực đối với hòa bình và ổn định trong khu vực”.

Ngày 26/05, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị lớn tiếng cảnh báo các thành viên của G7 phải có thái độ khách quan và công bằng, thay vì áp dụng các tiêu chuẩn kép hoặc ý kiến riêng của G7. Vương Nghị nói: “Chúng tôi không muốn thấy bất kỳ cuộc thảo luận hoặc hành động nào có thể khiến căng thẳng trong khu vực thêm trầm trọng”.

Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc cảnh báo những cuộc thảo luận về Biển Đông tại Hội nghị thượng đỉnh G7 năm nay có thể khiến khu vực này ngày càng căng thẳng và tồi tệ hơn.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc còn ngang ngược lên tiếng: “yêu cầu các nước G7 tôn trọng nỗ lực của các nước khác trong khu vực, chấm dứt những bình luận và hành động vô trách nhiệm, đóng vai trò thật sự trong việc xây dựng hòa bình và ổn định khu vực“.

Đúng là lòng tham vô đáy đã khiến Trung Quốc không còn biết đến hai chữ “liêm sỉ” thánh hiền đã dạy.

Lý Anh

 

More Stories...