Hoa đào Việt Nam

Xuân về, trên những miền đất lạnh, hoa đào rực rỡ mà dân gian thường gọi là xứ Đào nguyên:

Tiếng ai hát chiều nay vang rừng trên sóng
Nhớ Lưu Nguyễn ngày xưa lạc tới Đào nguyên…

Thú chơi đào Tết ở Việt Nam có từ lâu, với nhiều loại đào, kiểu dáng và màu sắc khác nhau. Chơi đào ngày Tết là cả một nghệ thuật. Đào có nhiều giống: đào bích, đào phai, đào trắng (bạch đào, rất hiếm); có đào thế, đào cảnh trồng chậu, đào cắt cành cắm lọ…

Đào bích là giống phổ biến nhất, tán tròn, hoa kép thắm đỏ rải đều khắp các cành nụ đỡ hoa quấn quít như như một sự yên ấm, sum vầy. Đào phai cũng có loại cánh kép, có loại cánh đơn nhưng màu lợt hơn, phơn phớt hồng vừa có tính cách thanh tao, trang nhã. Người Việt luôn mong muốn được may mắn nên thường chọn màu đỏ thắm của bích đào. Người có tuổi và dân nghệ sĩ thường thích dùng đào phai trong khi lớp trẻ, người làm ăn thành đạt lại mua nhiều đào bích.

Cách chăm sóc
Dùng lửa đốt gốc cành cho cháy sém rồi cắm vào bình nước sạch đào sẽ tươi lâu (đây là kinh nghiệm nhưng về mặt khoa học chưa chắc là đúng). Vài ba ngày thay nước sạch một lần có pha thêm một ít đường nhằm cung cấp thêm dinh dưỡng cho cành đào đẹp hơn, tươi lâu hơn. Với những cây đào trồng chậu cần tưới nước thường xuyên, giữ sạch, để nơi mát thì hoa sẽ bền, tươi lâu. Nếu trời nóng, hoa nở rộ thì hạn chế tưới nước để hãm hoa. Nếu đào cành cắm trong nhà nở quá nhanh, bạn có thể dùng dao sắc cứa một vòng quanh thân, cách chỗ phân cành độ 1 gang tay nhằm hạn chế chất dinh dưỡng lên thân nuôi hoa. Cũng có người cho sỏi vào bình giữ lạnh, đào sẽ nở chậm lại. Ngược lại muốn kích thích cho đào nở nhanh, dùng vôi đắp quanh gốc, đảm bảo sau 1 đêm đào sẽ nở bung.

Tại sao ngày Tết phải có hoa đào và cách bố trí bình đào hợp phong thủy
Cây đào trong phong thủy được xem là tinh hoa của Ngũ hành. Đào không những có thể trị bách quỷ, xua đuổi tà ma mà nó còn là biểu tượng cho sự đổi mới và sức sinh sôi phát triển mạnh mẽ nên khi đón năm mới. Việc hướng bình đào theo con giáp cũng được các chuyên gia phong thủy đánh giá là khá quan trọng đối với tiền tài, địa vị, sức khỏe của gia đình đó trong một năm. Màu sắc của bình cắm đào cũng nên theo phong thủy. Nếu đặt bình về hướng Bắc nên chọn màu xanh da trời, màu đen; nếu đặt bình về hướng Đông Nam hay Đông nên chọn bình màu xanh ngọc, xanh lá cây; nếu đặt bình phía Nam nên chọn bình màu đỏ hoặc tím; nếu đặt bình hướng Tây, Tây Bắc nên chọn bình màu vàng hoặc trắng; và hướng Tây Nam hoặc Đông Bắc nên sử dụng bình màu vàng nâu.

Biện pháp cho hoa đào nở đúng dịp Tết
Để đào nở hoa vào đúng dịp Tết, không phải chỉ có giai đoạn cuối mà phải chú ý trong suốt quá trình sinh trưởng phát triển của cây. Ngoài các chăm sóc như tưới nước, bón phân, phòng trừ sâu bệnh, cắt tỉa tạo tán, để đào ra hoa đúng dịp Tết Nguyên Đán cần thực hiện biện pháp khoanh vỏ hoặc đảo cây, vắt lá…

Khoanh vỏ: Thời gian khoanh vỏ: tùy theo các giống đào thời điểm khoanh vỏ sẽ khác nhau: Đào Bích là khoảng 15/8 (âm lịch), đào Phai là 5/8, đào Thất Thốn là 1/7.

Cách khoanh vỏ: Chọn vị trí thân cây cách gốc 20 – 40 cm, dùng dao sắc khoanh 1 vòng tròn sâu tới phần gỗ của cây một vết khoanh rõ rệt. Khoanh vỏ vào buổi sáng ngày không mưa. Khoanh vỏ thành công là sau 1 ngày thấy nhựa cây đùn ra vết khoanh, và sau 2 – 3 ngày cây trở lên hơi bị héo. Nếu không thấy 2 hiện tượng này hoặc khi khoanh xong gặp trời mưa thì phải khoanh lại.

Đảo cây: Thời gian đảo cây: Giống Đào Bích đảo cây khoảng 1/8 (âm lịch), đào Phai 20/7, đào Thất Thốn 1/7. Cách đảo cây: Đào 1 bầu cách gốc 20 – 25 cm, sâu 20 – 25 cm (tùy theo kích cỡ của cây), tránh làm vỡ bầu. Chọn ngày trời nắng để đảo và đảo vào buổi sáng. Khi đảo cây ta có thể bứng cây vào chậu luôn hoặc chuyển cây sang hố khác, lấp đất chặt gốc.

Vặt lá: Sau khi khoanh vỏ hoặc đảo cây khoảng 30 ngày, cây bắt đầu xuất hiện mầm nụ ở nách lá, mầm nụ to dần thì tiến hành vặt lá. Đối với đào Bích thời điểm vặt lá là trước Tết 45 – 50 ngày, đào Thất Thốn vặt lá trước Tết 85 – 90 ngày, đào Phai 50 – 60 ngày. Sau khi vặt lá, tiến hành buộc tán cây lại cho gọn.

Ngoài ra, tùy thuộc vào điều kiện thời tiết mà đào có thể nở sớm hoặc nở muộn. Có một số cách điều khiển như sau:

Thúc ra hoa: Vào tháng 12 âm lịch, nếu trời lạnh và kéo dài quá 7 ngày thì lúc này phải thúc hoa nở bằng cách ngưng tưới nước khoảng 3 – 4 ngày. Sau đó tưới thật đẫm trở lại bằng nước ấm 40-50 độ C vào quanh gốc 2- 3 lần/ngày, có thể bọc nilon, thắp đèn điện vào ban đêm và tưới thêm phân bón để kích thích cho hoa nhanh nở.

Hãm nở hoa: Nếu thời tiết nóng ấm kéo dài, vào hạ tuần tháng 11 đầu thâng 12 âm lịch, nụ hoa sẽ phát triển rất nhanh, hoa có khả năng nở sớm thì phải hãm bằng các cách làm giàn che và pha phân ure nồng độ 1% vào nước lạnh phun nên thân lá hoặc tưới vào gốc. Dùng dao khoanh 1 hay nhiều vòng xung quanh cành đào, thân đào để hạn chế vận chuyển chất dinh dưỡng nuôi cây. Có thể chặt bớt từ 10-12% bộ rễ, rải rác quanh gốc cây.
Hoa đào trên đất nước Việt Nam
Sapa: Vùng núi cao phía Bắc, Sapa nổi tiếng với giống đào phai, hoa năm cánh phớt hồng, có những gốc đào cổ, thân cành rêu mốc xù xì, từ đó nảy lộc đơm hoa. Hoa mọc bạt ngàn trên những triền núi, nương rẩy, ven đường, từ trung tâm thành phố đến các bản làng, chân núi…

Mộc Châu: Ngày xưa nói về Mộc Châu là nói về những đồi trà, nhưng bây giờ, người ta nói nhiều đến mùa hoa, đặc biệt là mùa hoa mận, hoa đào. Khi trời bắt đầu se lạnh vào khoảng cuối thu đầu đông, Mộc Châu được phủ hồng mọi lối đi, đó là những hoa đào Pháp. Hoa đào Pháp có màu lợt và ít cánh, sẽ nở rộ từ 2 đến 3 tuần. Hoa đào nở sớm là nét độc đáo của cao nguyên Mộc Châu. Khi xuân bắt đầu rải những tia nắng đầu tiên, là lúc những cây đào rừng trên toàn Mộc Châu đồng loạt nở hoa, khoe sắc. Xen kẽ giữa màu trắng của hoa mận là sắc bích đào đã biến Mộc Châu thành thiên đường ở giữa lưng chừng mây.

Đà Lạt: Mùa xuân về, thành phố ngàn thông là khi những gốc anh đào nâu sần, khẳng khiu quanh khu vực hồ Xuân Hương, dọc các con đường Trần Hưng Đạo, Lê Đại Hành, Hai Bà Trưng bắt đầu xuất hiện những nụ hồng chúm chím. Hoa anh đào Đà Lạt có nguồn gốc rất đặc biệt, thân thì giống cây đào miền Bắc, hoa thì lại có năm cánh giống hoa mai.

Trước kia hoa anh đào ở Đà Lạt là những cây anh đào dại, mọc rải rác. Thời Đệ Nhất Cộng Hòa, Ông Tỉnh Trưởng là Trần văn Phước đã cho trồng nhiều loại hoa anh đào do chính phủ Nhật Bản gởi tặng, từ đó giống anh đào của Nhật nở rộ trên các đường phố của cao nguyên Lâm Viên.

Những hoa anh đào đua nhau bung nở, nhuộm hồng, dù cho mùa hoa có ngắn ngủi, chỉ độ một tháng đầu xuân thì cũng đủ để làm đắm say, ngơ ngẩn bất kỳ ai được một lần chiêm ngưỡng vẻ đẹp ấy. Mùa xuân Đà Lạt nắng vàng như mật, đào đẹp như mơ chứa chan tình ý và đặc biệt các cô gái má hồng chúm chím trong sương mai.

Ngoài hoa anh đào, Đà Lạt còn có giống đào lông nở hoa vào đầu xuân và trái vào mùa hè. Trên các chuyến xe đò Đà Lạt-Sài Gòn vào dịp gần Tết, các bó đào đựợc chuyển về Sài Gòn để bán trên đường Nguyễn Huệ,

Hà Nội: Nói đến những vùng đất hoa đào, cũng không thể quên Hà Nội, nổi danh nhất vẫn là đào Nhật Tân.
Đào Nhật Tân là đào trồng, rất nhiều công lao chăm bón, chơi đào Tết là thú chơi tao nhã của người Hà Nội. Các cây đào Nhật Tân thường được tạo các thế, các dáng long phụng cầu kỳ, phù hợp cho việc cầu chúc may mắn, sung túc trong dịp Tết. Đào bích là loài hoa đào phổ biến, cũng là đặc trưng của làng Nhật Tân. Cành hoa thắm sắc, nhiều lộc. Bên cạnh đó còn có đào phai hoa kép, sắc hồng phảng phất kiêu kỳ. Đào Nhật Tân bấy lâu đã trở thành một nét riêng của Tết trong lòng người Hà Nội

Hà Giang: Tết đã qua, hoa đào đã biến mất riêng Hà Giang, mùa hoa đào rất lạ lùng, đó là hoa đào tháng ba. Khi không khí mùa xuân đã đi qua phân nửa, những lễ hội cũng đã ngớt dần thì những bông hoa đào e ấp trên núi đá của Hà Giang mới bừng nở.
Ở đây, nhà nào cũng có cây đào, trên các triền núi, các con đèo, những thảm hoa đào khoe sắc thắm che đi vẻ trơ trọi đơn độc của những khối đá tai mèo; làm toát lên vẻ đẹp hoang sơ nhưng lại nhiều thơ mộng của vùng cao nguyên đá.

Mùa hoa đào nữa đang về, những bông hoa mỏng manh mà kiêu hãnh đang mang không khí rộn vui lan tỏa khắp nẻo đường nhưng tiếc thay người dân trên đất Việt vẫn cuối đầu lầm lủi đi trong tuyệt vọng vì không biết tới bao giờ quê hương này được nhuộm đỏ bởi anh đào, đào bích, đào phai, đào trắng …..

LHCT (Mùng Một Âm Lịch Bính Thân 2016)

More Stories...