Hậu quả rò rỉ phóng xạ từ nhà máy nguyên tử Fukushima

Lý Anh

 

Thảm họa động đất và sóng thần xảy ra ngày 11/03 ở ven bờ biển Sendai, tỉnh Fukushima, đã tròn 5 năm (03/2011 – 03/2016). Dịp này, khắp nước Nhật đâu đâu cũng tổ chức lễ tưởng niệm. Tại bờ biển thành phố Iwaki, Fukushima, các thầy tu cùng nhiều thân nhân của các nạn nhân cầu nguyện cho mọi người có cuộc sống yên lành… Tại Tokyo, Nhật hoàng Akihito, Hoàng hậu Michiko, TTg Shinzo Abe cùng nhiều giới chức cấp cao trong chính phủ Nhật Bản đã đến tham dự buổi lễ tưởng niệm các nạn nhân động đất sóng thần.

 

Ảnh hưởng của thảm họa động đất & sóng thần

Trận động đất mạnh 9 độ Richter dẫn đến thảm họa sóng thần cao 39m vô cùng khủng khiếp xảy ra ngoài khơi Tohoku của Nhật Bản ngày 11/03/2011 khiến cho 3 tỉnh Iwate, Miyagi và Fukushima hứng chịu thiệt hại nặng nề: Hơn 16.000 người chết, trên 6.000 người bị thương, khoảng 2.600 người mất tích, gần 200.000 người dân không thể trở về nhà. Mặc dù sau thiên tai Nhật Bản đã tái thiết đất nước một cách mạnh mẽ, song tiến độ vẫn chưa nhanh như kế hoạch ban đầu của chính phủ.

Theo con số thống kê mới nhất của Chính phủ Nhật Bản, hơn 3.400 người sống sót sau thảm họa năm 2011 đã qua đời vì sức khỏe liên quan đến thảm họa này. Tỉnh Fukushima chiếm 58%.

Trong khi đó, tính đến ngày 12/02/2016, 174.471 người vẫn đang phải sống trong những ngôi nhà tạm hoặc phải đi ở nhờ nhà người thân. 43.139 người dân Fukushima vẫn đang sống ở ngoài tỉnh này. Một nạn nhân ở huyện (prefucture) Iwate, thuộc tỉnh Fukushima, nói: “Tưởng chỉ nhiều nhất là 3 năm, không ngờ công tác xây dựng nhà ở của cơ quan tái thiết vô cùng chậm chạp, lần lượt khất lần thời gian giao nhà, 5 năm rồi, gia đình tôi chỉ có 3 người vẫn phải sinh sống trong những căn lều tạm bợ. Không có nhà ở ổn định, làm sao chúng tôi bắt đầu cuộc sống mới được”.

Tỷ lệ sinh đẻ cũng giảm mạnh sau thảm họa. Tại 12 thành phố thuộc các tỉnh Fukushima, Miyagi và Iwate, sau thảm họa, dân số giảm hơn 10%. Một nửa số thành phố này giảm tới hơn 20%.

Đầu tháng 03/2016, tờ Asahi Shimbun, một trong 5 tờ báo lớn của Nhật Bản, sau khi thực hiện một cuộc thăm dò dư luận, cho biết, gần 180.000 người không có nhà trở về, so với 3 năm trước, người dân bắt đầu kêu ca, oán trách công việc tái thiết của chính phủ vô cùng chậm chạp. Gần một nửa số người lãnh đạo các khu vực bị động đất sóng thần và nhà máy nguyên tử rò rỉ gây ra, đều kêu ca công việc tái thiết rất chậm chạp.

Kết quả thăm dò do hãng thông tấn Kyodo công bố ngày 07/03 cũng cho thấy, 42% số người được hỏi cho biết điều kiện sống của họ không thay đổi chút nào, 37% cho biết tình hình đã xấu đi đáng kể, trong khi 11% nói rằng họ đang phải vật lộn để sống. Các số liệu cho thấy, 37% người dân bị giảm thu nhập, 22% hoàn toàn không có thu nhập gì, trong khi mọi chi tiêu trong gia đình như ăn uống, đi lại và những vật dụng thiết yếu ngày càng tăng tại các khu vực bị ảnh hưởng.

Bộ Giáo dục Nhật Bản cũng cho biết, khoảng 2.400 ngôi trường công có thể bị sập nếu xảy ra một trận động đất mạnh cấp 6 trở lên. Chính quyền địa phương cho biết những khó khăn về tài chính đã kìm hãm tiến độ nâng cấp xây dựng trên cả nước dành cho các trường công.

 

Hậu quả của rò rỉ phóng xạ

Trận động đất ngày 11/03 còn gây ra một thảm họa kép khi sóng thần phá hủy 3 trong 6 lò phản ứng nguyên tử của nhà máy Fukushima, khiến phóng xạ phát tán ra ngoài, buộc hơn 160.000 người dân sống trong bán kính 18 dặm quanh nhà máy phải di tản. Gần 250.000 người dân vẫn sống trong những căn nhà tạm, trong khi hàng trăm cây số vuông đất nông nghiệp, lâm nghiệp và làng mạc vẫn bị bỏ hoang do ảnh hưởng của phóng xạ. Các vùng nông thôn xung quanh tràn ngập những túi ni-lông đựng đất bị nhiễm phóng xạ xếp thành hòn núi.

Mức độ phóng xạ xung quanh nhà máy điện hạt nhân Fukushima cao gấp 10 lần mức bình thường. Hàng loạt làng mạc, thị trấn vẫn bị đóng cửa, bất chấp nỗ lực dọn dẹp với quy mô lớn. Các giới chức Nhật Bản cho biết, quá trình hồi phục tại khu vực bị ảnh hưởng của phóng xạ nặng nề nhất vẫn rất chậm chạp. Đặc biệt là ở làng Iitate, tỉnh Fukushima. Ban đầu, trưởng làng nói rằng người dân không phải lo sợ về phóng xạ, vì họ ở cách nhà máy điện nguyên tử Fukushima số 1 tới 19 dặm. Thế nhưng, vài ngày sau, lệnh di tản toàn bộ được ban bố khi các chỉ số phóng xạ tăng lên. Giờ đây, dân làng chỉ được phép về nhà vào ban ngày, nhưng không được ở lại qua đêm hay dọn về hẳn. Trước đây làng có hơn 6.000 người, nhưng đến giờ chỉ còn vài trăm người trở về làng vào ban ngày.

Ông Muneo Kanno, người sở hữu một trang trại trong làng Iitate, giờ đây là trưởng nhóm giám sát phóng xạ tình nguyện ở lại làng cho biết: “Cảnh tượng trong làng giờ thật ảm đạm. Ban đêm, không hề nhìn thấy một ánh đèn, ban ngày, lũ khỉ và lợn rừng lang thang trong làng, không khác gì làng này là vương quốc của chúng”.

Đánh giá mới nhất của Bộ Môi trường Nhật Bản cho hay, công tác xử lý ô nhiễm, trong đó có việc làm sạch chất nhiễm xạ, sau thảm họa hạt nhân ngày 11/03/2011, vẫn đang diễn ra tại nhiều thành phố. Tường trình của hãng truyền hình NHK cho thấy, trong số 43 thành phố tại tỉnh Fukushima, chỉ có 14 thành phố hoàn toàn sạch ô nhiễm.

 Hiện tại việc khắc phục hậu quả tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima số 1 vẫn chỉ ở những bước đầu. Họ ước tính, phải mất trên ba bốn mươi năm mới có thể hoàn tất khối lượng công việc. Ba cựu giám đốc điều hành của Công ty Điện lực Tokyo (Tokyo Electric Power Company – TEPCO), chủ sở hữu nhà máy, đã bị buộc tội thiếu trách nhiệm trong việc đảm bảo các biện pháp an toàn để ngăn chặn thảm họa hạt nhân năm 2011.

 

Tràn ngập nước nhiễm độc phóng xạ

Thảm họa động đất và sóng thần xảy ra vào tháng 03/2011 đã làm hỏng hệ thống làm nguội của lò phản ứng ở nhà máy điện nguyên tử Fukushima số 1, Công ty Điện lực Tokyo cho bơm nước biển vào để tiếp tục làm nguội các lò phản ứng, kết quả, một lượng lớn nước nhiễm xạ đang được lưu trữ trong nhà máy. Gần 800.000 tấn nước nhiễm độc được trữ trong hơn 1.000 bồn tại nhà máy Fukushima chưa có kế hoạch xử lý.

Theo hãng thông tấn Kyodo, trong một giờ, một vũng nước có khả năng phóng xạ tới 100 milisieverts. Masayuki Ono, Tổng Giám đốc TEPCO nói với hãng thông tấn Reuters: “100 milisieverts/giờ tương đương với mức phóng xạ các công nhân làm việc trong ngành nguyên tử phải hứng chịu trong 5 năm”.

Hiện đang có một nhóm công nhân vây quanh bồn nước bị rò rỉ tìm cách chặn và hút nước chảy ra bằng bao cát. Ký giả BBC Rupert Wingfield-Hayes làm việc tại Tokyo nhận định: “Đó là công việc khó khăn và nguy hiểm”.

Tháng 03/2014, sau khi được Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) thông qua. Hội đồng Quản lý Nguyên tử của Nhật Bản (The Nuclear Regulation Authority of Japan) từng đề xuất tăng mức báo động về nước nhiễm phóng xạ bị rò rỉ do nhà máy điện Fukushima gây ra từ 1 lên 3 trên thang quốc tế INES (International Nuclear Event Scale), ghi mức độ phân loại an toàn do ảnh hưởng của tai nạn nhà máy điện nguyên tử gây ra. Đó là lần đầu tiên Nhật Bản đưa ra cảnh báo phóng xạ theo thang INES kể từ ngày xảy ra trận động đất và sóng thần tháng 03/2011.

Theo các nhà khoa học, kiểm soát khối lượng khổng lồ nước bị nhiễm xạ đang không ngừng tăng lên tại Fukushima hiện là thách thức lớn nhất đối với nhà chức trách Nhật Bản và Công ty Điện lực Tokyo (TEPCO), bởi vậy, họ đã xây dựng một hệ thống đường ống đặt sâu dưới lòng đất và một hệ thống làm lạnh sẽ được bơm dọc các đường ống tạo thành bức tường băng dài 1,5km bao quanh nhà máy với mục đích chặn các dòng chảy ngầm đi qua khu vực bị nhiễm xạ này. Bức tường sẽ ngăn nước ngầm từ những khu đồi bên cạnh chảy xuống bên dưới nhà máy vốn bị hư hại nặng nề sau thảm họa động đất sóng thần hồi năm 2011, hòa vào lượng nước bị nhiễm xạ tại đây tiếp tục rò rỉ ra môi trường.

 

Ảnh hưởng của phóng xạ đối với động, thực vật

 Ảnh hưởng của phóng xạ nguyên tử không những gây tác hại cho con người, còn ảnh hưởng đến các loài động, thực vật. Trong một nghiên cứu, các nhà động vật học kiểm tra 61 con khỉ sống cách khu vực xảy ra thảm họa rò rỉ phóng xạ khoảng 70 km, và 31 con khỉ sống trên bán đảo Shimokita cách đó khoảng 400 km. Kết quả phân tích cho thấy, những con khỉ ở địa điểm đầu tiên có kết quả dương tính với phóng xạ Caesium (nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn có ký hiệu Cs), liên quan đến nồng độ Caesium có trong đất ở môi trường sống của chúng.

Loài khỉ Nhật Bản có thói quen tắm ở những dòng suối nước nóng, ăn ngọn cây và vỏ cây ở nơi mà Caesium có thể tích tụ với nồng độ cao vào mùa đông. Sự bất thường trong máu có thể khiến chúng dễ bị mắc bệnh truyền nhiễm. Những con khỉ sống ở khu vực ảnh hưởng bởi phóng xạ từ nhà máy điện nguyên tử Fukushima có số lượng tế bào hồng cầu và bạch cầu trong máu với nồng độ hemoglobin (huyết sắc tố) đáng kể. Nghiên cứu này được thực hiện đối với khỉ. Tuy nhiên, kết quả của nó sẽ gây áp lực mạnh mẽ đối với Công ty Điện lực Tokyo.

Đầu năm nay, người ta cũng đã bắt được một con cá mang trong mình lượng Caesium phóng xạ cao gấp 2.540 lần mức cho phép đối với hải sản ở vịnh gần nơi đặt lò phản ứng chính của nhà máy Fukukshima. Một báo cáo khác cũng phát hiện, tính đến nay, lượng phóng xạ nhiễm vào những con cá đánh bắt được ngoài khơi bờ biển Fukushima vẫn chưa giảm xuống.

Trên một trang mạng của Đại Hàn cũng từng cho đăng tải hàng loạt bức hình về hoa quả và rau củ dị dạng với lời chú thích chúng là sản phẩm của thảm họa Fukushima.

Có thể nói, thảm họa rò rỉ phóng xạ tại nhà máy điện nguyên tử Fukushima năm 2011 đã gây ra những hậu quả lâu dài, ngoài con người, động thực vật trong vùng chịu ảnh hưởng của phóng xạ cũng biến đổi khác thường.

 Lý Anh

 

Chú thích các hình:

More Stories...