Thời Báo Vietnamese Newspaper

Hai anh em tỷ phú nhà họ Koch

Mai Loan

Từ ngữ “Koch Brothers” là để nói đến hai anh em nhà tỷ phú Koch, rất thành công trên thương trường nhưng lại nổi tiếng nhiều hơn về những hoạt động chính trị, hay đúng hơn là chính sách của họ dùng số tiền khổng lồ của mình để vận động ủng hộ tài chính cho nhiều chính trị gia của đảng Cộng Hoà trong những kỳ bầu cử khắp nơi tại Hoa Kỳ để từ đó dễ đạt được những chính sách và đạo luật thuận lợi theo ý muốn của mình theo khuynh hướng bảo thủ.

Hoa Kỳ là quốc gia không có những gia đình hoàng gia nổi tiếng, nhưng lại có nhiều gia đình tỷ phú rất giầu có để có thể tạo nên những “đế chế” trong một số những lãnh vực nào đó nhờ số tiền khổng lồ của họ. Đứng đầu trong danh sách các dòng họ giầu có nhất là anh em nhà tỷ phú Walton, chủ nhân các hệ thống đại siêu thị Sam và Walmart có mặt rộng rãi khắp nơi trên nước Mỹ, với tổng giá trị của họ được ước lượng khoảng 151 tỷ Mỹ-kim. Đứng hạng nhì là dòng họ Koch, với tổng trị giá của gia tài lên đến khoảng 99 tỷ Mỹ-kim.

Dòng họ nhà này là chủ nhân của đại tổ hợp có tên là Koch Industries, được xem như là công ty tư nhân lớn hàng thứ hai trên toàn quốc, với mức thu nhập hàng năm trên cả trăm tỷ Mỹ-kim. Nó được khởi nghiệp bởi ông Fred C. Koch là người đã sáng chế ra một phương pháp mới gọi là “cracking”, dùng để thanh lọc dầu thô để lấy ra nhiên liệu chính là xăng để bán với giá cao hơn. Cũng giống nhiều gia đình giầu có khác, nhà tỷ phú Koch để lại gia tài quá to lớn khiến cho 4 người con trai thừa hưởng cũng gấu ó và tranh cãi liên tục tại toà án kéo dài trong hai thập niên 1980 và 1990 để chia chác của cải và quyền hành trong công ty của cha mình.

Cuối cùng, chỉ còn có hai anh em còn lại là cùng đoàn kết để điều hành công ty Koch Industries: đó là Charles G. Koch và David H. Koch. Hai người này cũng hợp ý nhau để lập nên một sáng hội mang tên của gia đình (Koch Foundation), và cũng lập nên một mạng lưới những nhà tỷ phú bảo thủ chịu đồng ý chi tiền yểm trợ cho các chính trị gia và chính sách theo khuynh hướng bảo thủ và ủng hộ đảng Cộng Hoà.
Cái mạng lưới yểm trợ tài chính dồi dào của họ giờ đây đã trở thành một trong những tiếng nói có thế lực mạnh mẽ trong chính trường của phe bảo thủ, không thua gì thực lực của Uỷ Ban Trung ương Đảng Cộng Hoà (Republican National Committee). Vào đầu năm nay, tổ chức này cho biết là họ sẽ chi ra khoảng 400 triệu Mỹ-kim trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ (của tổng thống) vào tháng 11 năm nay với mục đích là giúp cho các dân biểu và nghị sĩ liên bang được thắng cử để duy trì vị thế đa số cầm quyền tại cả Hạ Viện lẫn Thượng Viện.

Ấy thế mà thành tích đó vẫn không ngăn cản TT Trump tung ra những lời mắng mỏ thậm tệ xuyên qua những mẩu nhắn tin trên mạng Twitter vào ngày 2 tháng 8 vừa qua: “Ông Charles Koch của hai Anh Em nhà họ Koch, một người tự xưng là đã chi ra hàng triệu Mỹ-kim cho nhiều chính trị gia mặc dù tôi ít biết có những người nào đã thấy điều này (?), giờ đây lại đưa ra một lời nhận định lố bịch rằng những điều đang làm của TT Trump đều rất bất công cho ‘những nhân công ngoại quốc’. Ông ta nói đúng, HOA KỲ SỐ MỘT!”
(Những mẩu tin nhắn của TT Trump, cũng như những lời phát biểu của ông, thường có những từ ngữ bình dân, được lặp đi lặp lại và viết hoa tưới xượi, với nhiều lỗi chính tả và văn phạm xảy ra thường xuyên nên nhiều khi có phần hơi khó hiểu chính xác.)

Không ai rõ là TT Trump muốn nói đến những nhận định nào của nhà tỷ phú Charles Koch, nhưng mẩu tin nhắn của ông Trump được bắn ra sau khi ông đã tung ra hai mẩu nhắn tin khác cũng không kém phần thô lỗ để tấn công hai anh em nhà tỷ phú này, rất có thế lực và uy tín trong khối bảo thủ trên chính trường.
Đầu tiên là mẩu tin nhắn được gửi ra ngày 31 tháng 7: “Anh em nhà họ Koch với chủ trương toàn cầu hóa, giờ đây đã trở thành một trò hề trong giới Cộng Hoà chân chính, lại lên tiếng chống lại Những Biên Giới Vững Chắc và Mậu Dịch Mạnh Mẽ. Tôi chưa bao giờ tìm kiếm sự yểm trợ từ phía họ bởi vì tôi không cần đến đồng tiền của họ cũng như là những ý tưởng tệ hại của họ. Họ đã ưa thích nhưng chính sách Cắt giảm Thuế và Giảm bớt Quy định, cũng như những lựa chọn bổ nhiệm của tôi về ngành Tư pháp và nhiều thứ khác.”
Có lẽ chưa đã nư, khoảng 10 phút sau đó, ông Trump bắn ra một mẩu tin nhắn khác trên Twitter: “Chính tôi đã giúp cho họ giầu có thêm. Cái mạng lưới của họ đã được thổi phòng quá đáng, và tôi đã đánh bại họ ở mọi lúc. Họ muốn bảo vệ các công ty của mình bên ngoài nước Mỹ khỏi bị đóng thuế, nhưng tôi thì ủng hộ cho chính sách Hoa Kỳ Trước Nhất và Người Công Nhân Hoa Kỳ – tôi không hề là con rối của ai cả. Hai người đàn ông dễ thương nhưng lại có những ý tưởng tệ hại. Hãy Làm Cho Nước Mỹ Vĩ Đại Trở Lại!”
Những viên chức đại diện cho anh em họ nhà Koch đã từ chối không đưa ra những lời đáp trả trước những lời chỉ trích từ phía TT Trump. Ông James Davis, phát ngôn viên của mạng lưới chính trị của họ, đưa ra một bản thông cáo với hãng truyền thông CNN như sau: “Chúng tôi yểm trợ những chính sách nào giúp đỡ mọi người dân cải thiện đời sống của họ. Chúng tôi đang đi tới trong việc bắt tay với bất cứ ai để làm công việc này.” Một viên chức khác là Steve Lombardo, phát ngôn viên của hãng Koch Industries, nói với hãng truyền thông CNN rằng “Chúng tôi ủng hộ những chính sách nào giúp đỡ người dân cải thiện cuộc sống của họ và đang đi tới để làm việc cùng với bất cứ người nào để thực hiện được mục tiêu đó.”

Tưởng cũng nên nhớ lại là ông Charles Koch đã cùng với người em trai của ông là David Koch là những người đầu tiên đã thiết lập một mạng lưới chính trị để chống lại những chính sách áp đặt thuế quan lên các mặt hàng thép cũng như là việc gia tăng mức chi tiêu của chính quyền liên bang vào năm 2003 dưới thời TT Bush Con. Họ được xem như là những tiếng nói “nặng ký” chủ trương tự do mậu dịch và rất có thế lực trong đảng Cộng Hoà trong suốt hơn 15 năm qua.

Đối với họ, chính sách kinh tế theo trường phái mị dân cực đoan của TT Trump cùng với việc đả kích tự do mậu dịch được xem như là những điều không thể chấp nhận được. Trước đây, họ đã không hề ủng hộ cuộc vận động tranh cử của ông Trump, tuy rằng họ vẫn bỏ nhiều tiền ra để ủng hộ các vị dân cử phe Cộng Hoà. Kể từ khi ông Trump đắc cử tổng thống, họ đã ủng hộ nhiều chính sách của ông Trump đề ra, trong đó có đạo luật cắt thuế to lớn, việc cắt giảm bớt những quy định rắc rối và tốn kém (deregulation) đòi hỏi các công ty phải tôn trọng vốn là điều mà giới chủ nhân hám lợi và phe Cộng Hoà thường luôn tìm cách chống đối. Họ cũng ủng hộ việc ông Trump đã bổ nhiệm nhiều vị thẩm phán có lập trường bảo thủ cứng rắn, và giờ đây cái mạng lưới chính trị của họ đang tích cực vận động để giúp cho ông Brett Kavanaugh sớm được Thượng Viện chuẩn thuận để trở thành tân thẩm phán Tối Cao Pháp Viện Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, họ lại lo ngại trước nguy cơ một cuộc chiến tranh mậu dịch mà TT Trump cứ lên tiếng đe doạ là không ngần ngại cho nổ ra xuyên qua những biện pháp áp đặt thuế quan trên nhiều mặt hàng nhập cảng vào nước Mỹ từ nhiều quốc gia khác nhau, bạn cũng như thù (và từ đó dẫn đến việc các nước này phải trả đũa để tăng thuế quan trên các hàng hoá của Mỹ xuất cảng ra nước ngoài).
Và trước khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ này sẽ diễn ra vào đầu tháng 11 sắp tới, mà vị thế đa số mong manh hiện nay tại cả Hạ Viện lẫn Thượng Viện có thể bị sụp đổ lần này, sự khác biệt hay đối chọi về mặt ý thức hệ này giữa hai nhà tỷ phú và TT Trump có thể trở thành mối nguy to lớn nhất hiện nay cho đảng Cộng Hoà.

Vào cuối tuần trước, một cuộc đại hội thường niên, diễn ra hai lần trong năm, của mạng lưới chính trị của hai anh em ông Koch đã diễn ra tại thành phố Colorado Springs ở tiểu bang Colorado, được xem như là một trong những kỳ đại hội to lớn nhất, quy tụ đến hơn 500 nhà tỷ phú mỗi người chịu đồng ý bỏ ra ít nhất là $100,000 vào cái quỹ chung của mạng lưới để tài trợ cho những mục tiêu bảo thủ của nó.
Cuộc đại hội diễn ra trong 3 ngày cuối tuần tại một khu nghỉ mát sang trọng Broadmoor bắt đầu với một đoạn phim video ngắn được phát cho phóng viên và nhà báo được xem để thấy ông Charles Koch lên án mạnh mẽ chính sách bảo hộ mậu dịch và những ai lên tiếng ủng hộ nó: “Họ đang cố làm tất cả những gì để có thể tự giam mình trước những cái mới, tự cột chân mình vào quá khứ và ngăn cản những thay đổi. Đây là một khuynh hướng thường dễ xảy ra một cách tự nhiên, nhưng nó là một khuynh hướng tai hại tự huỷ diệt bởi vì khi người ta ứng phó theo chiều hướng bảo hộ mậu dịch, họ đang thiết lập những rào cản và điều này khiến cho mọi người đều bị thiệt hại nhiều hơn.”

Đoạn phim này được trình chiếu cho mọi người tham dự cùng xem và sau đó sẽ được chiếu tại bất cứ những sinh hoạt nào do mạng lưới này tổ chức trên khắp nước Mỹ. Nó cho thấy tầm mức nghiêm trọng mà mạng lưới chính trị này đang muốn tạo áp lực lên lên chính quyền Trump về chính sách mậu dịch hiện nay. Nhiều ký giả thuộc nhiều cơ quan truyền thông được cho phép tham dự với điều kiện là không được tiết lộ danh tính của những nhà tỷ phú chịu đóng tiền ủng hộ cho mạng lưới này.

Trong đoạn phim video, ông Koch nhìn thẳng vào ống kính máy quay phim để nói rằng sự lớn mạnh của đại công ty Koch Industries như ngày nay là nhờ việc “chống đối chính sách bảo hộ mậu dịch để đi tìm một cái viễn ảnh có lợi hỗ tương và chuyển đổi liên tục”. Ông phân tích như sau: “Khi Hoa Kỳ theo đuổi cái viễn ảnh đó, nó đã thành công vượt qua mức mọi người có thể tưởng tượng được. Và nếu như chúng ta trung thành với cái viễn ảnh đó cùng chung trong một mạng lưới, chúng ta sẽ giúp cho mọi người có thể cải thiện cuộc sống của mình vượt lên mức mà mọi người có thể tưởng tượng được.”

Và ông đã kết luận rằng: “Nhưng chúng ta đang đối phó với một thử thách khổng lồ. Tinh thần bảo hộ mậu dịch đang xâm nhập, len lỏi vào những định chế then chốt của xã hội chúng ta. Nó đang tạo nên những rào cản khổng lồ khiến cho mọi người bị cầm chân lại. Vì thế nên nếu như chúng ta muốn giúp cho mọi người có thể đạt được những gì theo đúng với khả năng của họ, chúng ta cần phải phá vỡ những bức rào cản đó.”
Theo các viên chức cho biết, mạng lưới chính trị này sẽ thực hiện một chiến dịch kéo dài nhiều năm trời, với kinh phí hàng chục hay hàng trăm triệu Mỹ kim để quảng bá về những điều ích lợi của chính sách tự do mậu dịch. Một viên chức cao cấp của mạng lưới Koch là ông Brian Hooks giải thích tiếp: “Chính sách áp đặt thuế quan để giải quyết một vấn đề nào đó hoàn toàn là một chính sach không thích hợp, và chúng tôi dự định sẽ chứng tỏ quyết liệt điều này cho mọi người dân Mỹ được thấy rõ. Những chính sách hiện nay quả tình đang làm hại cho người dân Mỹ, đây là một điều không còn nghi ngờ gì cả.”
Mặc dù tránh nói trực tiếp đến ông Trump, nhưng ông Koch và những phụ tá của ông đã không ngần ngại đả kích đạo luật chi tiêu của chính phủ lên đến 1,300 tỷ Mỹ-kim mà phe Cộng Hoà đã thông qua và được TT Trump ký ban hành, một đạo luật chi tiêu lớn nhất từ trước tới nay. Họ cũng chống đối chính sách đề nghị dùng 12 tỷ Mỹ-kim để cứu trợ khẩn cấp cho giới nông gia.

Họ gọi đó là “một kế hoạch cứu vớt vì một chính sách điều hành tệ hại”. Ông James Davis, phát ngôn viên của mạng lưới chính trị Koch, giải thích như sau: “Chúng ta áp đặt tăng thuế quan là với mục đích làm suy yếu Trung Cộng và tăng áp lực lên phía họ, nhưng rồi điều này lại dẫn đến kết quả làm suy yếu những nông gia của chúng ta tại đây. Những nông phẩm coi như bị bỏ hoang đến hư thối (vì bị giảm giá không bán được), để rồi sau đó chúng ta lại dùng một chính sách đã lỗi thời từ cuộc Đại Suy Thoái thập niên 1930 để cứu trợ tạm thời cho giới nông gia, để họ khỏi bị thiệt hại. Nhưng rồi ai sẽ trả tiền cho những món tiền nợ đó đây (ám chỉ số tiền cứu trợ này từ tiền thuế của dân đóng góp)?”

Họ cũng lên tiếng thẳng thừng rằng họ sẽ ngưng không hỗ trợ tài chính cho những ứng viên của đảng Cộng Hoà không chịu ủng hộ khuynh hướng tự do mậu dịch và những chính sách giảm thiểu mức chi tiêu của chính phủ. Ông Koch nói với các phóng viên rằng ông thật ra không màng đến việc các chính trị gia theo đảng nào, và ông tỏ ý lấy làm tiếc về chuyện đã từng ủng hộ trước đây những chính trị gia bảo thủ nhưng giờ đây lại không dám bảo vệ những nguyên tắc mà ông đã đeo đuổi từ lâu. Ông còn đề nghị rằng ông sẵn sàng làm việc với các vị dân cử phe Dân Chủ trên môt số những hồ sơ, kể cả chính sách cải tổ về công lý hình sự, nếu như đảng Dân Chủ giành được quyền đa số trong kỳ bầu cử vào tháng 11 sắp tới.

Sự kiện anh em họ nhà Koch không thích ông Trump, và còn tích cực quyên tiền và chi tiêu để chống đối những chính sách của chính quyền Trump hiện nay có thể sẽ khiến cho cái viễn tượng phe Dân Chủ giành được thắng lợi trong kỳ bầu cử sắp tới dễ trở thành hiện thực. Tổ chức vận động chính trị của mạng lưới này, có tên là Americans for Prosperity (AFP), cho biết là họ sẽ không ủng hộ cho ông Kevin Cramer, một ứng viên của phe Cộng Hoà trong kỳ bầu cử sắp tới để mong đánh bại đương kim nghị sĩ liên bang của tiểu bang North Dakota là bà Heidi Heitkamp, và thay vào đó sẽ ủng hộ cho bà này dù rằng bà là người của đảng Dân Chủ. Lý do của quyết định này là vì ông Cramer đã không cương quyết trên một số vấn đề quan trọng, nhất là trên chính sách tự do mậu dịch và giảm thiểu mức độ tiêu pha của chính quyền liên bang
Cuộc bầu cử tại đây có thể được xem như là một trong số những cuộc bỏ phiếu quan trọng bởi vì nó có thể định đoạt vị thế đa số cầm quyền sắp tới. Hiện nay phe Cộng Hoà chỉ hơn đối phương phe Dân Chủ có 2 ghế nghị sĩ. Tuy ông Trump đã thắng lớn tại tiểu bang bảo thủ này trong cuộc bầu cử năm 2016, nhưng hiện nay cả hai ông Cramer và nghị sĩ Heitkamp đều rất ngang ngửa, và sự kiện nhiều ứng viên phe Cộng Hoà trong thời gian qua đã thảm bại tại nhiều đơn vị bảo thủ mạnh mẽ và dù được TT Trump đến vận động mạnh mẽ là một bằng chứng cho thấy là phe bảo thủ không còn lạc quan như trước nữa.

Tuy lên tiếng nêu đích danh ông Cramer, nhưng mạng lưới Koch cũng nói thêm rằng họ sẽ tiếp tục ủng hộ tài chính cho nhiều chính trị gia phe Cộng Hoà tại một số các cuộc bầu cử quan trọng khác. Đó là những cuộc bầu cử nghị sĩ liên bang tại các tiểu bang như Florida, Missouri, Tennessee và Wisconsin, được coi như là những cuộc bầu cử ngang ngửa và ứng viên của phe Cộng Hoà không có những lợi thế to lớn. Tuy không nói ra, nhưng tại tiểu bang Indiana, một cuộc bầu cử khác cũng ngang ngửa không kém với ứng viên của phe Cộng Hoà là ông Mike Braun sẽ đối đầu với đương kim nghị sĩ Joe Donnelly của phe Dân Chủ, nhưng mạng lưới Koch cũng không nói đến chuyện họ sẽ bỏ tiền ra để ủng hộ cho ông Braun, do bởi lý do khá đơn giản là vì ông này cũng lên tiếng ca ngợi chính sách áp đặt thuế quan của TT Trump.

Vậy điều gì sẽ xảy ra cho viễn tượng thành công của các ứng viên phe Cộng Hoà trong cuộc bầu cử sắp tới? Sự kiện một ứng viên của phe bảo thủ được mạng lưới Koch lên tiếng chính thức ủng hộ, đi kèm với những khoản tiền tài trợ dồi dào cùng với những nỗ lực mạnh mẽ và vận động cử tri rất hiệu quả từ hạ tầng cơ sở, thường là sẽ đem đến một kết quả rất thuận lợi, nhất là trong những cuộc bầu cử ngang ngửa mà kết quả thắng thua chỉ hơn nhau vài ngàn hay vài chục ngàn phiếu trên toàn tiểu bang.

Bà Emily Seidel, giám đốc điều hành của tổ chức AFP, không tránh né thú nhận điều này khi nói với các nhà tỷ phú chịu đóng góp và quỹ vận động chung: “Tôi biết điều này rất khó cho quý vị. Cá nhân tôi cũng cảm thấy chẳng thoải mái chút nào. Sự kiện chúng tôi không ngần ngại làm cái chuyện này (không hỗ trợ các ứng viên ủng hộ ông Trump) trong kỳ bầu cử năm nay chứng tỏ cho mọi người thấy là chúng tôi rất nghiêm túc trong việc này.”

TT Trump thường hãnh diện về thành tích của mình đã đánh bại đến 16 đối thủ khác trong đảng Cộng Hoà, và sau đó cũng hạ gục đối thủ Hillary Clinton trong một cuộc bầu cử mà hầu hết các cuộc thăm dò dân ý đều cho thấy kết quả là ông khó lòng thắng cử. Và nhiều cử tri ủng hộ ông cuồng nhiệt cũng thường đưa ra những con số này để đề cao ông đến tận mây xanh và coi đó như là một chiến thắng vẻ vang to lớn, chứ đâu chịu hiểu rằng thật ra chiến thắng này cũng chẳng có gì là to lớn hay vẻ vang, vì ông Trump quả tình còn thua bà Clinton đến gần 3 triệu phiếu của người dân Mỹ trên toàn quốc, và sự kiện ông vẫn còn bị dính mắc vào những lời cáo buộc về sự xen lấn phá hoại của Nga trong kỳ bầu cử này để mong cho bà Clinton bị thất cử. Nếu như không có yếu tố may mắn nhờ vào luật lệ đặc thù về số phiếu của cử tri đoàn khiến cho chỉ có khoảng 80,000 lá phiếu sai biệt (trong tổng số hơn 120 triệu phiếu trên toàn quốc) thuộc vài tiểu bang ngang ngửa là Michigan, Wisconsin và Pennsylvania bỏ cho ông Trump nhiều hơn thì lịch sử nước Mỹ đã đi vào một trang sử khác.

Lần này, có lẽ người ta sẽ được dịp chứng kiến xem TT Trump có còn mạnh mẽ khoe khoang về thành tích “xuất chúng” của mình hay không nếu như cuộc đối đầu giữa ông và mạng lưới chính trị bảo thủ của anh em nhà tỷ phú Koch này tiếp tục đả kích kịch liệt và đi đến chỗ không thể hàn gắn được.

Mai Loan
Houston, TX ngày 6 tháng 8/2018

Comments are closed.

error: Content is protected !!