Giấc mộng khoa danh và kinh doanh bằng cấp!

Chu Nguyễn
Vào cái thời chỉ có thi đỗ mới làm quan thì giấc mộng khoa danh là mơ ước bình thường của tuổi trẻ vào đời. Nhà thơ Nguyễn Bính từng tả lại ước mơ của cô gái ngày xưa, lấy chồng thư sinh, sẵn sàng hy sinh cả tuổi xuân, kể cả thú vui chăn gối, khuyến khích chồng chỉ mong có ngày chàng đoạt khoa danh vinh quy bái tổ để phu quý phụ vinh:

Tôi hằng khuyên sớm khuyên trưa:
Anh chưa thi đỗ thì chưa động phòng.
Một quan là sáu trăm đồng
Chắt chiu tháng tháng
Cho chồng đi thi
Chồng tôi cỡi ngựa vinh quy
Hai bên có lính hầu đi dẹp đường
Tôi ra đứng tận góc làng
Chồng tôi xuống ngựa
Cả làng ra xem!

Từ đó, giấc mơ khoa cử gây áp lực tâm tư của nàng và của chàng khó có lúc nào nguôi. Thất bại khoa cử là thất bại quan trọng nhất trên trường đời như nhà thơ Trần Tế Xương “tám khoa chưa khỏi phạm trường quy” đành “đau quá đòn hằn, rát hơn lửa bỏng”, cam chịu sống kiếp thi nhân nghèo và vắn số vào tuổi ngoài ba chục!
Nhưng ngày nay có nhiều cách vào đời xây dựng sự nghiệp. Học vấn chỉ là phương tiện thỏa nhu cầu hiếu tri và bằng cấp chỉ là chứng nhận trình độ hiểu biết chứ không phải là mục tiêu. “Học” phải đi đôi với “hạnh”, “Tri” phải gắn liền với “hành” hay nói rõ rõ hơn cái biết không những cải thiện hành động, hoàn thiện đạo đức, tăng tiến hiệu năng làm việc, chứ không phải chỉ là một mớ kiến thức sách vở có thể không ăn nhập gì đến nhân sinh thế sự, mà kẻ có trong tay sẽ được coi là nhân tài hay lương đống!

Đừng quên, ở đâu cũng vậy, mục triêu của sự học không phải chỉ mở mang kiến thức mà còn để hoàn thiện nhân cách và nhắm mục tiêu “tề gia, trị quốc, bình thiên hạ,” Hiển nhiên bằng cấp chỉ là một tiêu chuẩn để chọn người tài trí chứ không phải tiêu chuẩn duy nhất.

Đã bước sang một phần năm của thế kỷ 21, chủ trương coi nặng bằng cấp trong việc xây dựng xã hội vẫn còn rõ ràng nhất ở các quốc gia chậm tiến còn dấu vết của phong kiến như Việt nam, Trung hoa…
Việt nam cho tới nay coi bằng tiến sĩ là thước đo nhân tài, là khuôn thước tiến bộ. Dẫn đến tình trạng văn bằng càng cao, chức vụ càng lớn, quyền hành càng rộng và bổng lộc càng nhiều. Chủ trưởng này sinh ra tệ nạn kinh doanh bằng cấp và đào tạo ra một lớp “ông nghè tháng tám” như nhà thơ Nguyễn Khuyến của hậu bán thế kỷ XIX đã từng mỉa mai tình trạng suy đồi của Nho học trong một bài thơ:
Cũng cờ, cũng biển, cũng cân đai.
Cũng gọi ông nghè có kém ai.
Mảnh giấy làm nên thân giáp bảng ,
Nét son điểm rõ mặt văn khôi.
Tấm thân xiêm áo sao mà nhẹ?
Cái giá khoa danh ấy mới hời!
Ghế tréo, lọng xanh ngồi bảnh choẹ,
Nghĩ rằng đồ thật, hoá đồ chơi!

Không phải không có ai phát giác ra cái sai lầm của chính sách trọng bằng cấp. Kẻ sĩ thức thời đã vạch ra chủ trưởng thiển cận của giới lãnh đạo Việt nam như chuyên gia kinh tế Trần văn thọ của đại học Waseda, Tokyo, Nhật bản:
“Trong kế hoạch đào tạo 20.000 tiến sĩ (đến năm 2020), suy nghĩ của người làm kế hoạch khá đơn giản và không thực tế. Ngoài tính bất khả thi, ta thấy nhà nước có suy nghĩ rất đơn giản, để phục vụ nhu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá cần phải có một đội ngũ những nhà khoa học, cụ thể là đội ngũ của những người có học vị tiến sĩ. Không biết từ bao giờ đã có một quan niệm sai lầm rằng bất cứ người làm trong ngành nào, kể cả quan chức và những nhà lãnh đạo doanh nghiệp, người có học vị càng cao càng “lãnh đạo” giỏi.
Do quan niệm sai lầm này, nhà nước đã cấp kinh phí cho quan chức đi học (làm nghiên cứu sinh) tại chức để lấy bằng tiến sĩ, và xem văn bằng này là một trong những tiêu chuẩn để đề bạt lên chức vụ cao hơn. Do vậy quan chức tranh nhau đi học để lấy bằng và nạn học giả lấy bằng thật trở thành phổ biến. Quan điểm và chính sách này đã làm lãng phí nguồn lực xã hội và gây ra nạn lạm phát văn bằng tiến sĩ. Quan niệm sai lầm và chính sách chạy theo số lượng trong khi các tiền đề xây dựng cơ sở đào tạo chưa được xác lập đã hạ thấp (một cách kinh khủng) chuẩn mực văn bằng tiến sĩ là hệ quả đương nhiên.”

Với chính sách như trên mang lại hậu quả vô cùng tệ hại cho xã hội vì người đi học tin rằng bằng bất cứ giá nào, cách nào kiếm được bằng cấp là có “cần câu cơm” và được “ăn trên ngồi chốc”.
Cũng vì thế này sinh ra tình trạng kinh doanh bằng cấp. Người có quyền, có tiền mà ít chữ nghĩa có thể bỏ tiền mua được bằng tốt nghiệp từ phổ thông cho tới đại học, hậu đại học, kể cả bằng cấp nội địa và cả bằng cấp hàm thụ quốc tế. Người ta tin rằng: Có bằng cấp thạc sĩ, tiến sĩ mới có phương tiện vào đời và ở vị tri tha hồ hưởng bổng lộc. Nhờ danh ông nghè, ông thạc mà thành giám đốc, vụ trưởng, bộ trưởng…tha hồ kiếm chác. Bê bối khoa cử ở bậc phổ thông năm 2018 ở Hà giang chẳng hạn là dấu hiệu bi đát nhất cho tệ trạng kinh doanh bằng cấp được phát giác muộn màng và ở mặt nổi của tảng băng bê bối. Báo chí tiết lộ chỉ cần 150 triệu đồng Việt nam có thể giúp một thí sinh thiếu điểm tốt nghiệp, có thể được nâng điểm tối đa và nhận bằng tốt nghiệp trung học hạng ưu bước vào đại học danh tiếng để khi ra trường dễ hưởng miếng đỉnh chung (xem bảng điểm nâng điểm kèm theo bài này).
Hiển nhiên không phải chỉ ở Việt nam ngày nay mới nảy sinh ra nạn kinh doanh bằng cấp mà ở những quốc gia được gọi là tiến bộ vể kinh tế nạn kinh doanh học vấn vẩn càng trở nên mãnh liệt vì nhu cầu có chỗ đứng trong giới ưu tú (elite) của xã hội càng cao

Vụ bê bối tiết lộ đề thi ở Đại Hàn

Năm 2018 vụ gian lận thi cử trên xảy ra tại trường trung học nữ sinh Sookmyung, quận Gangnam, Đại Hàn. Đây là cơ sở giáo dục tư thục danh giá với hơn 100 năm tuổi, là nơi theo học của rất nhiều những gương mặt nghệ sĩ, doanh nhân, chính khách nổi tiếng, trong đó bao gồm cả đệ nhất phu nhân tổng thống Đại Hàn.
Đầu tháng 11, hai nữ sinh song sinh theo học tại ngôi trường này cùng với cha của họ là viên chức cấp cao trong trường bị phát giác gian lận thi cử. Nguyên nhân là vì hai chị em song sinh bất ngờ giành thứ hạng cao, lên thẳng top những học sinh xuất sắc nhất trường trong thời gian ngắn dù trước đó chỉ đứng thứ 59 và 121.
Một phụ huynh học sinh trường Sookmyung chia sẻ thẳng thắn: “Hai nữ sinh trên chỉ đạt thứ hạng thấp trong năm thứ nhất, bỗng nhiên họ dẫn đầu. Đến năm thứ 2, họ giành học bổng dành cho 1% học sinh xuất sắc nhất. Con gái tôi về nhà khóc và kể về chuyện xảy ra trong trường. Các học sinh cảm thấy sốc và bị phản bội.”
Sau đó, thông qua việc điều tra, cảnh sát đã phát giác ra nhiều tờ giấy ghi chú cùng một cuốn sổ tay nhỏ có ghi những con số đáng ngờ, nhiều tờ giấy thi sạch sẽ nhưng có ghi những cột số đáp án ở đằng sau. Trước đó, nhiều học sinh cũng phát giác hai chị em sinh đôi điên cuồng đọc thuộc một mẩu giấy trước kỳ thi và sau đó viết một chuỗi những dãy số ra rồi chép vào bài làm.

Cha của hai nữ sinh này là một viên chức cấp cao của nhà trường. Ông biết mật mã chiếc két sắt chứa đề thi và đáp án, thường hay ở lại làm việc thêm giờ nhưng không báo cáo với cấp trên. Các phụ huynh buộc tội ông gian lận thi cử và yêu cầu nhà trường cần xử trí nhanh chóng để minh bạch sự việc. Theo điều tra, trước đó, nhà giáo này đã bị cáo buộc những 5 lần làm lộ đề thi và đáp án cho 2 cô con gái. Bằng chứng được ghi lại trong điện thoại của 3 người tại nhà riêng. Trước mỗi kỳ thi hai nữ sinh đều ghi đáp án trả lời vào ứng dụng ghi nhớ trên điện thoại.
Ở Đại Hàn, thành tích học tập của học sinh vô cùng được coi trọng. Có được thứ hạng cao trong trường phổ thông sẽ giúp các em dễ dàng đậu vào các trường đại học tốt, thậm chí có thể được nhận sớm. Nhiều phụ huynh quan niệm rằng nếu các em có thứ hạng càng cao ở trường, cơ hội ghi danh vào các trường đại học top đầu sẽ rộng mở hơn, tương lai cũng xán lạn hơn. Nhìn vào tính cam go của kỳ thi đại học ở Đại Hàn, ai cũng hiểu các em học sinh phải chịu áp lực nặng nề và trải qua quá trình ôn luyện gian khổ như thế nào để giành được một suất học đại học. Việc những học sinh có được thành tích tốt nhờ gian lận quả thật khiến các em vô cùng hụt hẫng, mất niềm tin và không có động lực phấn đấu.

Trước những nhận định và ý kiến khắt khe, trường nữ Sookmyung đã quyết định buộc thôi việc đối với giới chức gian lận và đuổi học hai nữ sinh song sinh, mặc dù trước đó hai nữ sinh này đã xin chuyển trường. Chính quyền Đại Hàn cũng ra quy định sẽ giám sát chặt chẽ những học sinh là con cái của các quan chức trong trường, đồng thời lắp camera an ninh để đảm bảo tính bảo mật tuyệt đối cho những kỳ thi, không để một trường hợp nào lặp lại như sự việc trên nữa.
Trong thời gian này, giáo dục tại Đại Hàn cũng đang nhận được sự quan tâm đặc biệt của truyền thông quốc tế khi hơn 600.000 sĩ tử nước này vừa trải qua kỳ thi đại học rất căng thẳng. Đây được xem là kỳ thi nghiêm ngặt nhất và có ý nghĩa quyết định đến tương lai của hàng triệu người trẻ.
Mỹ quốc và bê bối thâu nhận sinh viên!
Ở Mỹ thì sao? Gần đây vụ bê bối dùng tiền chạy cho con em vào các trường danh tiếng làm tổn hại uy tín các đại học hàng đầu thuộc hệ thống Ivy League như Harvard University (Massachusetts), Yale University (Connecticut), Princeton University (New Jersey), Columbia University (New York), Brown University (Rhode Island), Dartmouth College (New Hampshire), University of Pennsylvania (Pennsylvania), Cornell University (New York)…Đây là nhưng nơi giáo dục tốt nhất, đào tạo sinh viên bài bản và nhiều mặt cơ bản nhất…do đó sinh viên tốt nghiệp dễ thành công trên đường danh lợi hơn các nơi khác. Cũng vì thế mới xảy ra nạn chạy trường cho con. Dĩ nhiên chỉ những đại gia mới có thể qua mặt màng lưới tuyển dụng nghiêm ngặt của nhà trường để đưa các “cậu ấm cô chiêu” vào nơi giáo dục danh giá dành cho giới ưu tú.

Tháng ba, 2019, theo tờ The Politico, Virginia, Bộ giáo dục Mỹ cho biết sẽ điều tra xem liệu các trường đại học có vi phạm quy định liên quan đến các chương trình trợ cấp tài chính dành cho học sinh liên bang hoặc bất kỳ quy định nào có liên quan hay không.

Trước đó, các công tố viên liên bang đã buộc tội hàng chục người được cho là có liên quan đến việc mua suất vào 8 trường đại học bao gồm các trường danh tiếng như Đại học Yale, Đại học Stanford và Viện đại học California (UCLA).
Bộ Giáo dục đã gửi thư cho hiệu trưởng của Yale, UCLA, Stanford, Wake Forest, San Diego, Georgetown, Texas tại Austin và Nam California, thông báo rằng các trường sẽ phải đối mặt với một cuộc điều tra sơ bộ liên quan đến vụ bê bối.
Bức thư trích dẫn một loạt các quy định giáo dục liên bang và luật pháp mà giới chức đang điều tra. Họ lưu ý rằng các trường đại học nhận trợ cấp sinh viên liên bang phải chứng minh năng lực hành chính, và phải có các quy trình và chính sách phù hợp để quản lý số tiền này.
Trong vòng 30 ngày tới, mỗi trường đại học buộc phải gửi cho Bộ Giáo dục các tài liệu bao gồm các tài liệu tiếp thị và quảng cáo, các thư từ gửi cho các tổ chức xếp hạng đại học như US News và World Report, các chính sách nội bộ và thủ tục liên quan đến tuyển sinh đối với các trường hợp đã trúng tuyển.
Các điều tra viên cũng yêu cầu các trường xác định tên của tất cả các học sinh nhập học được đề cập trong các cáo buộc điều tra của Bộ Tư pháp, cũng như bất kỳ hình thức kỷ luật nào mà trường áp dụng cho nhân viên theo cáo buộc của công tố viên liên bang.

Theo Politico, các trường đại học có thể bị phạt nếu Bộ giáo dục kết luận họ vi phạm các quy định giáo dục liên bang. Hình phạt bao gồm hủy bỏ quyền tiếp cận chương trình trợ cấp Pell Grants (chương trình trợ cấp chính phủ Mỹ cấp cho sinh viên để học đại học) và các khoản vay sinh viên.
Mới đây, nguồn tin AP ngày 14 tháng 9, 2019 cho biết “nữ diễn viên bỏ 15.000 Mỹ kim chạy trường cho con bị phạt 30.000 Mỹ kim và ngồi tù 14 ngày:

Theo Hãng tin AP, trong ngày tòa tuyên án (13-9), bà Felicity Huffman đã nức nở khóc và xin lỗi con vì không tin tưởng việc con gái có thể tự lực thi đỗ đại học (ĐH).
“Tôi đã sợ hãi, tôi ngu ngốc và tôi đã quá sai”, nữ diễn viên đã 56 tuổi nói. Bà là phụ huynh đầu tiên bị tuyên án trong bê bối chạy trường liên quan tới hàng chục gia đình giàu có ở Mỹ bị phanh phui thời gian qua. Bà Huffman đã nhận tội từ tháng 5.
Khi tuyên án với bà Huffman, nữ thẩm phán Indira Talwani đã nhắc lại sự phẫn nộ của dư luận trước vụ việc. Bà Indira Talwani cho rằng dư luận bức xúc “không chỉ vì họ phát giác đã có những người không thực tài trúng tuyển”, mà còn vì bà Huffman đã cố tình “tìm kiếm thêm lợi thế” trong một hệ thống “vốn đã bị tiền bạc và những ưu tiên làm cho méo mó sẵn rồi”.
Các công tố viên đã đề nghị mức án tù một tháng với bà Huffman, song các luật sư của bà nói bà nên được cho hưởng quản thúc.

Có tổng cộng 51 người bị buộc tội trong bê bối chạy trường, sự vụ lớn nhất thuộc loại này từng bị Bộ Tư pháp truy tố ở Mỹ.

Các công tố viên cáo buộc phụ huynh đã bỏ tiền mua điểm thi và đút tiền cho các huấn luyện viên để gắn mác cho con họ là những vận động viên được tuyển vào những đội tuyển thể thao của các môn mà thậm chí con họ không từng chơi và được vào học tại các trường đại học danh giá.
Với sự giúp đỡ của ông William “Rick” Singer, một chuyên viên tư vấn tuyển sinh và cũng là đầu mối của đường dây chạy trường, bà Huffman đã bỏ ra 15.000 USD để nâng điểm trắc nghiệp năng lực SAT (Scholastic Aptitude Test.) cho con gái.
Số tiền bà Huffman đã trả vẫn còn khá thấp so với các khoản tiền đút lót khác bị cáo buộc trong vụ này. Một số phụ huynh được cho là đã bỏ ra tới 500.000 USD để có được một suất học tại đại học nổi tiếng cho con.
Ngoài án tù, bà Huffman cũng sẽ phải nộp phạt 30.000 USD và hoàn thành 250 giờ lao động công ích.
Bà Huffman từng là ngôi sao của loạt phim truyền hình nổi tiếng ở Mỹ Desperate Housewise, cũng từng một lần được đề cử giải Oscar.

Chu Nguyễn

More Stories...